Sức mạnh mềm trong thế giới "VUCA" và cơ hội cho Việt Nam
Ông Phạm Anh Tuấn mở đầu bằng cách phác họa bức tranh thế giới hiện tại - một thế giới “VUCA” (biến động, không chắc chắn, phức tạp và mơ hồ), nơi thiên tai, dịch bệnh, xung đột kinh tế và tin giả đang tạo ra những thách thức chưa từng có.
Trong bối cảnh đó, hình ảnh quốc gia đã trở thành một "sức mạnh mềm" chiến lược, ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ quốc tế, phát triển kinh tế - xã hội và năng lực cạnh tranh của một đất nước.
Việt Nam, trong những thập kỷ qua, đã gặt hái những thành tựu có ý nghĩa lịch sử: nền kinh tế tăng trưởng nhanh chóng (GDP bình quân đầu người đạt khoảng 4.300 USD năm 2023, tăng 58 lần so với những năm đầu đổi mới), chính trị ổn định, quốc phòng – an ninh vững chắc và đời sống nhân dân không ngừng được nâng cao.
Vị thế quốc tế của Việt Nam ngày càng được khẳng định qua việc trở thành đối tác thương mại lớn thứ 22 toàn cầu và thu hút đầu tư nước ngoài đạt mức cao kỷ lục 23 tỷ USD vào năm 2023.
Ông Tuấn khẳng định, một hình ảnh Việt Nam ổn định, năng động, đổi mới sáng tạo và đậm đà bản sắc văn hóa, đồng thời tích cực kiến tạo hòa bình chung, là tài sản vô giá cần được truyền thông mạnh mẽ để tối đa hóa lợi ích về đầu tư, du lịch và hợp tác quốc tế.
Khoảng trống trong định vị hình ảnh và tư duy mới
Cục trưởng Cục Thông tin Cơ sở và Thông tin Đối ngoại nhấn mạnh rằng các tổ chức quốc tế từ lâu đã tiến hành đánh giá và xếp hạng Việt Nam trên nhiều lĩnh vực, bao gồm thương hiệu quốc gia (qua Future Brand, Brand Finance) và tài chính (qua Moody's, Standard & Poor's, Fitch Ratings).
Tuy nhiên, ông Tuấn chỉ ra một thực trạng đáng lo ngại: "Việt Nam về cơ bản mới chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận các đánh giá này mà chưa thực sự đi sâu tìm hiểu, phân tích về ảnh hưởng của chúng đối với đầu tư nước ngoài, phát triển kinh tế và xã hội của đất nước”.
Cục trưởng Tuấn cũng đề cập đến ngành du lịch, một lĩnh vực có tiềm năng lớn nhờ tài nguyên thiên nhiên và văn hóa phong phú, nhưng lại chưa đạt thứ hạng cao trên bản đồ du lịch quốc tế. "Các đánh giá của tổ chức quốc tế có cả tích cực lẫn tiêu cực, nhưng các cơ quan nhà nước vẫn chưa dành nhiều sự quan tâm cần thiết đối với các đánh giá này", ông Tuấn nhận định, cho thấy sự thiếu chủ động trong việc khai thác thông tin từ các báo cáo này.
Đặc biệt, ông Tuấn chỉ ra một nghịch lý khi các bảng xếp hạng hình ảnh quốc gia của FutureBrand cho thấy Việt Nam vẫn chưa có sự bứt phá đáng kể, thậm chí tụt hạng từ vị trí 61/75 quốc gia năm 2019 xuống 66/75 vào năm 2020. Điều này mâu thuẫn rõ rệt với tiềm năng to lớn về du lịch, kinh tế và con người mà Việt Nam đang sở hữu.
Nguyên nhân chính, theo Cục trưởng Tuấn, nằm ở cách tiếp cận truyền thông quảng bá còn chưa tối ưu: "Các hoạt động hiện nay chủ yếu vẫn dừng ở việc giới thiệu những cái có sẵn, chưa thực sự xuất phát từ nhu cầu thông tin của các đối tượng mục tiêu quốc tế hay phù hợp với tiêu chí của các tổ chức đánh giá uy tín".
Hơn nữa, việc thiếu một chiến lược bài bản, thống nhất, có khả năng đo lường hiệu quả và định hướng rõ ràng đã khiến công tác này còn phân tán, chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp của quốc gia.
Để khắc phục tình trạng này, ông Phạm Anh Tuấn kêu gọi một sự chuyển đổi cơ bản trong tư duy và cách tiếp cận. Thay vì chỉ truyền thông những gì mình có, Việt Nam cần chủ động nghiên cứu sâu về nhu cầu, tiêu chí và cách tiếp cận của các tổ chức quốc tế và công chúng toàn cầu. Từ đó, xây dựng các giải pháp truyền thông phù hợp, cung cấp thông tin một cách chủ động, có định hướng và chiến lược nhằm thúc đẩy tăng thứ hạng Việt Nam trên các lĩnh vực quan trọng.
Ông Tuấn nhấn mạnh đây cũng là tinh thần cốt lõi của Kết luận số 57-KL/TW ngày 15/6/2023 của Bộ Chính trị về tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thông tin đối ngoại, coi đây là lĩnh vực đổi mới sáng tạo.
Đa dạng hóa hình thức truyền thông để kể “Câu chuyện Việt Nam” toàn cầu
Theo ông Phạm Anh Tuấn, việc đa dạng hóa các hình thức truyền thông là yếu tố then chốt để Việt Nam có thể vươn xa và định vị mình trong kỷ nguyên mới.
Để tăng cường truyền thông quảng bá qua các phương tiện thông tin đại chúng, ông Tuấn đề xuất tập trung vào việc xây dựng các chuyên mục chuyên biệt trên truyền thông, thực hiện truyền thông bằng nhiều thứ tiếng về những lợi thế cạnh tranh cụ thể và quảng bá điểm khác biệt của địa phương một cách có trọng tâm, trọng điểm.
Việc sản xuất phim, phóng sự, video clip, infographics, tin ảnh và podcast bằng nhiều thứ tiếng được xem là cần thiết. Các sản phẩm này sẽ được đăng, phát rộng rãi trên các cơ quan báo chí, báo in, báo điện tử, kênh phát thanh, truyền hình đối ngoại, trên cổng thông tin điện tử của địa phương, hệ thống trang thông tin điện tử của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các trang thông tin điện tử có lượng truy cập lớn, cũng như hệ thống thông tin cơ sở.
Ông Tuấn cũng đặc biệt quan tâm đến việc tổ chức đăng, phát các sản phẩm truyền thông đặc sắc trên các hãng thông tấn, cơ quan báo chí, đài phát thanh, truyền hình quốc tế. Đồng thời, việc sử dụng dịch vụ phát hành thông cáo báo chí quốc tế sẽ giúp đẩy mạnh truyền thông, quảng bá thương hiệu, hình ảnh quốc gia, doanh nghiệp và các sự kiện quốc tế lớn của đất nước ra nước ngoài, tiếp cận trực tiếp các nhà báo, hãng thông tấn, cơ quan báo chí lớn trong khu vực và thế giới.
Đối với truyền thông quảng bá qua các phương tiện truyền thông mới, Cục trưởng Phạm Anh Tuấn đưa ra các chiến lược mang tính đột phá. Ông đề nghị tận dụng ưu thế của các phương tiện truyền thông trên internet, hợp tác với các nền tảng quốc tế để kết nối, lan tỏa thương hiệu, hình ảnh địa phương, hình ảnh quốc gia ra toàn cầu.
Việc quảng bá hình ảnh Việt Nam trên các nền tảng mạng xã hội trong và ngoài nước là vô cùng quan trọng.
Đặc biệt, ông Tuấn nhấn mạnh sự cần thiết của việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm tối ưu hóa nội dung và cá nhân hóa trải nghiệm truyền thông. Song song đó là đẩy mạnh hợp tác với các KOLs (người có ảnh hưởng chính), influencers (người có ảnh hưởng trên mạng xã hội), người có tầm ảnh hưởng trong nước và quốc tế để lan tỏa hình ảnh Việt Nam hiệu quả hơn trên các nền tảng mạng xã hội.
“Bên cạnh đó, hình ảnh địa phương phải được xuất hiện một cách tối ưu trên các công cụ tìm kiếm, đảm bảo tốc độ hiển thị hình ảnh địa phương nhanh nhất khi người dùng tìm kiếm về Việt Nam”, Cục trưởng Phạm Anh Tuấn lưu ý.
