Tại Hà Nội, theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo, năm 2025 có khoảng 127.000 học sinh lớp 9 hoàn thành chương trình THCS. Tuy nhiên, chỉ có 103.456 em đăng ký dự thi vào các trường THPT công lập không chuyên. Như vậy, có hơn 23.500 học sinh đã không tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10 - con số cao hơn đáng kể so với những năm trước.
Phần lớn trong số này là các học sinh chọn hướng đi khác như học nghề, học tại các trường tư thục, trường quốc tế, trung tâm giáo dục thường xuyên – giáo dục nghề nghiệp hoặc du học. Một bộ phận nhỏ trong đó thuộc diện được tuyển thẳng.
Sự đa dạng trong lựa chọn này cho thấy học sinh và phụ huynh đang có cái nhìn thực tế, cởi mở hơn trong việc định hướng tương lai, thay vì dồn toàn lực vào con đường duy nhất là học công lập.
Về chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10, Hà Nội năm nay có 122 trường công lập và công lập tự chủ được giao tuyển 79.740 học sinh, tăng gần 5.000 chỉ tiêu so với năm học trước.
Bên cạnh đó, các trường tư thục có chỉ tiêu tuyển sinh hơn 27.900 học sinh, còn các trung tâm GDTX – GDNN tuyển khoảng 12.080 học sinh. Đáng chú ý, nhiều trường công lập lớn như THPT Việt Đức, THPT Đa Phúc, THPT Thường Tín đều tăng mạnh chỉ tiêu tuyển sinh, trong khi chỉ có một số ít trường giảm chỉ tiêu.
Kỳ thi vào lớp 10 công lập ở Hà Nội sẽ diễn ra trong hai ngày 7 và 8/6 với ba môn: Ngữ văn, Ngoại ngữ và Toán. Thí sinh thi Ngữ văn vào sáng 7/6, Ngoại ngữ vào chiều cùng ngày và thi Toán vào sáng 8/6. Điểm xét tuyển sẽ bao gồm tổng điểm ba môn thi cộng với điểm ưu tiên và khuyến khích nếu có.
Trong khi đó, tại TP HCM, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm nay cũng ghi nhận hơn 12.000 học sinh không đăng ký dự thi. Số liệu từ Sở GD-ĐT TP HCM cho biết, trong tổng số 88.535 học sinh lớp 9, chỉ có 76.435 em đăng ký nguyện vọng 1 dự thi vào lớp 10 công lập.
Số lượng học sinh không thi này thấp hơn so với năm 2024 nhưng vẫn tiếp tục phản ánh xu hướng lựa chọn đa dạng sau THCS. Khảo sát sơ bộ cho thấy, phần lớn học sinh không thi vì chọn theo học tại các trường nghề, trung tâm GDTX – GDNN hoặc các trường tư thục.
Ngoài ra, một số khác chuyển nơi cư trú, du học hoặc thuộc diện được tuyển thẳng. Đại diện Sở GD-ĐT TP HCM đánh giá đây là xu hướng tích cực, khi học sinh đã có nhận thức rõ ràng hơn về định hướng tương lai và có thêm nhiều lựa chọn học tập phù hợp với điều kiện cá nhân và nhu cầu xã hội.
Năm nay, TP HCM dự kiến tuyển khoảng 70.000 học sinh vào lớp 10 công lập. Trong đó, phần lớn chỉ tiêu dành cho các trường THPT trực thuộc Sở, số còn lại thuộc các trường phổ thông trực thuộc các trường đại học.
Tổng cộng, hơn 35.000 học sinh tại hai thành phố lớn đã không tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập năm 2025. Đây là con số cho thấy sự dịch chuyển rõ nét trong nhận thức của xã hội về con đường học tập sau bậc THCS. Nếu trước đây, thi vào lớp 10 công lập là con đường gần như duy nhất, thì nay, học sinh có nhiều lựa chọn linh hoạt, thực tế và phù hợp với bản thân hơn.
Xu hướng này không chỉ phản ánh sự phát triển của các loại hình giáo dục ngoài công lập, mà còn cho thấy hệ thống giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên và các chương trình học tập quốc tế ngày càng được đón nhận rộng rãi. Việc học sinh rẽ sang những hướng đi khác nhau không còn bị xem là “rớt chuẩn”, mà đang dần trở thành lựa chọn chiến lược cho tương lai.
