"Mỹ cam kết sẽ để Iran toàn quyền tiếp cận 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa trong vòng 60 ngày, để số tiền này có thể được chuyển đến và sử dụng tại các ngân hàng được Iran chỉ định mà không chịu bất kỳ hạn chế nào", đài truyền hình nhà nước Iran ngày 30/5 cho biết.
Đây là số vốn có nguồn gốc từ doanh thu dầu mỏ của Iran bị phong tỏa sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân vào năm 2018.
Các nhà đàm phán Iran coi việc tiếp cận không bị hạn chế đối với khoản tiền này là bước đi đầu tiên bắt buộc phải đạt được trước khi cam kết vào bất kỳ khuôn khổ chính thức nào. Nguồn tin từ hãng thông tin Fars nhấn mạnh rằng “việc hoàn trả 12 tỷ USD từ các tài sản bị phong tỏa của Iran là điều kiện tiên quyết mang tính sống còn để Tehran tiếp tục đối thoại với Washington”. Phía Iran cũng khẳng định rõ ràng rằng “cho đến khi việc thanh toán hoàn tất, Iran sẽ không tham gia các cuộc đàm phán tiếp theo”.
Một nội dung quan trọng khác trong dự thảo là việc định nghĩa lại các quy tắc hàng hải tại eo biển Hormuz. Phía Iran tuyên bố văn bản này công nhận họ là “cơ quan duy nhất” có thẩm quyền xác định tính chất của các tàu thuyền đi qua khu vực. Theo nội dung được truyền thông Iran trích dẫn, bất kỳ con tàu nào có hàng hóa bị coi là đe dọa hoặc có chủ sở hữu là đối thủ của Iran “sẽ không được công nhận là tàu thương mại” và sẽ không được phép đi vào các tuyến đường quy định.
Tuy nhiên, những thông tin này đang vấp phải sự phản đối từ phía Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump vào ngày 29/5 đã đưa ra những mô tả trái ngược khi khẳng định Iran sẽ mở lại eo biển cho “giao thông vận tải đường biển không bị hạn chế”. Ông Trump cũng nhấn mạnh quan điểm rằng “không có khoản tiền nào được trao đổi cho đến khi có thông báo mới”, điều mà các hãng truyền thông Iran nhanh chóng bác bỏ.
Việc thúc đẩy giải phóng các tài sản bị đóng băng diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Iran đang đối mặt với khó khăn. Tehran hy vọng rằng nếu tiếp cận được nguồn tiền này, họ có thể ổn định thị trường ngoại hối và giảm bớt chi phí nhập khẩu nguyên liệu thô cũng như các mặt hàng thiết yếu.
Bên cạnh khoản tiền mặt, một thỏa thuận thành công cũng được kỳ vọng sẽ chấm dứt lệnh phong tỏa hàng hải, giải phóng khoảng 9,54 triệu mét khối dầu (tương đương 60 triệu thùng) trị giá khoảng 6 tỷ USD hiện đang bị kẹt trên các tàu chở dầu.
Mặc dù Iran đang nỗ lực đạt được thỏa thuận, giới chức Mỹ vẫn khẳng định lệnh phong tỏa hiện vẫn có hiệu lực nhằm đảm bảo Tehran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Sự khác biệt trong tuyên bố giữa hai bên cho thấy tiến trình đi đến một văn bản thống nhất cuối cùng vẫn còn nhiều trở ngại.
