Từ "cây cầu" kinh tế đến hệ sinh thái công nghệ tự cường
Việt Nam và Singapore luôn có một câu chuyện hợp tác đặc biệt. Trong nhiều thập kỷ qua, hai quốc gia đã cùng nhau xây dựng những "cây cầu" vững chắc về đầu tư, thương mại, công nghiệp và con người, mà Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP) là một biểu tượng thành công rực rỡ.
Sau chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và việc hai nước chính thức nâng tầm quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện, một chương mới đã mở ra. Hiện nay, Việt Nam đang quyết liệt triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, trong đó xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để đổi mới mô hình tăng trưởng.
Sự chuyển dịch này mang một ý nghĩa lớn: Việt Nam đang bước từ giai đoạn ứng dụng sang làm chủ công nghệ; từ nhận chuyển giao sang đồng sáng tạo; từ đào tạo nhân lực đơn thuần sang cùng phát triển nhân tài; và đặc biệt là từ bị động, phụ thuộc sang tự chủ, tự cường.
Tuy nhiên, tự cường không đồng nghĩa với việc cô độc bước đi. Tự cường là năng lực làm chủ những công nghệ quan trọng, đồng thời mở rộng hợp tác sâu rộng với những đối tác tin cậy để cùng kiến tạo giá trị mới. Singapore chính là một đối tác chiến lược như vậy.
Nếu Singapore nắm giữ thế mạnh vượt trội về công nghệ, nghiên cứu, quản trị, tài chính, kết nối toàn cầu và phát triển nhân tài, thì Việt Nam lại sở hữu thị trường rộng lớn, nguồn nhân lực trẻ, năng lực sản xuất đang lên, cùng những lợi thế chiến lược về an ninh lương thực, năng lượng và không gian phát triển. Hai quốc gia không cạnh tranh, mà bổ trợ cho nhau để hướng tới những mục tiêu vĩ mô hơn.
Ba mũi nhọn chiến lược kiến tạo kỷ nguyên mới
Từ góc nhìn chiến lược này, tại Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã đưa ra thông điệp qua ba trọng tâm mang tính đột phá.
Trọng tâm khởi đầu là bài toán nâng cấp VSIP - từ khu công nghiệp đơn thuần tiến hóa thành hệ sinh thái công nghệ. VSIP thế hệ mới không chỉ dừng lại ở các tiêu chuẩn xanh hơn, thông minh hơn, mà đã đến lúc phải trở thành nơi trực tiếp tạo ra năng lực công nghệ.
Trong mỗi VSIP có thể hình thành các trung tâm R&D, phòng thí nghiệm, trung tâm đào tạo, doanh nghiệp công nghệ và startup. Nơi đây sẽ đóng vai trò như những "living labs" (phòng thí nghiệm sống) để thử nghiệm AI công nghiệp, robot, sản xuất thông minh, logistics và năng lượng sạch. Mục tiêu tối thượng là chuyển VSIP từ nơi "đặt nhà máy" thành cái nôi "tạo ra công nghệ".
Trụ cột tiếp theo nằm ở việc kiến tạo mô hình hợp tác "Ba Nhà": Nhà nước, VSIP và các Đại học Quốc gia. Sự liên kết này sẽ có sự tham gia của VSIP (mang đến bài toán thực tế của doanh nghiệp và thị trường), Đại học Quốc gia Singapore - NUS, Đại học Công nghệ Nanyang - NTU (mang đến tri thức quốc tế, năng lực nghiên cứu) và hai Đại học Quốc gia Việt Nam (ĐHQG Hà Nội, ĐHQG TP HCM - mang đến nguồn nhân lực, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo).
Nhà nước hai bên sẽ đóng vai trò bệ phóng kiến tạo thể chế và nguồn lực ban đầu. Sự dịch chuyển này thay đổi hoàn toàn cục diện hợp tác giáo dục - công nghệ: Không chỉ là sinh viên Việt Nam sang Singapore học hay chuyên gia Singapore sang giảng dạy, mà sẽ là sự đồng hành sâu sát của giảng viên cùng nghiên cứu, phòng thí nghiệm cùng vận hành, doanh nghiệp cùng đặt bài toán và sản phẩm cùng được phát triển, thương mại hóa.
Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ.
Và mũi đột phá mang tính dẫn dắt chính là khát vọng cùng nhau làm chủ kỷ nguyên chuyển đổi số - với điểm nhấn VNeID và SINGPASS. Đây là lĩnh vực mà Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân tin tưởng hai nước sẽ tạo ra dấu ấn đặc biệt sắc nét.
Cụ thể hóa định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc thúc đẩy kết nối hệ thống định danh điện tử VNeID của Việt Nam với SINGPASS của Singapore, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh đây không đơn thuần là một nền tảng kỹ thuật. Đây là tầm nhìn chiến lược kết nối hai quốc gia trong một không gian số chung, làm tiền đề kết nối toàn khối ASEAN.
Đứng thứ ba thế giới về Chỉ số Phát triển Chính phủ điện tử, Singapore là đối tác lý tưởng để Việt Nam học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm trong việc xây dựng chính phủ số, dịch vụ công số, đặc biệt là quản trị dữ liệu và chuyển đổi AI.
Khởi động cho bước đi này, trong quý 4 tới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam sẽ phối hợp cùng đối tác Singapore triển khai chương trình huấn luyện nâng cao năng lực quản trị chuyển đổi số cho lãnh đạo các Sở Khoa học và Công nghệ của 34 tỉnh, thành phố.
Thước đo thành công mới trong kỷ nguyên số
Những định hướng trên đang mở ra một cuộc chuyển đổi toàn diện: Từ kết nối kinh tế sang kết nối công nghệ; từ chuyển giao sang đồng sáng tạo; từ hợp tác song phương sang cùng kiến tạo giá trị cho ASEAN và toàn cầu.
Khép lại thông điệp tại diễn đàn, một cách tiếp cận mới về việc đánh giá hiệu quả hợp tác đã được xác lập. Giờ đây, thành công của Đối tác Chiến lược Toàn diện trong kỷ nguyên công nghệ không chỉ đo đếm bằng những con số đầu tư vật chất, mà phải trả lời được 4 câu hỏi cốt lõi: Có bao nhiêu công nghệ được cùng phát triển? Có bao nhiêu sản phẩm được cùng thương mại hóa? Có bao nhiêu nhân tài được cùng đào tạo? Và có bao nhiêu giá trị mới được tạo ra cho người dân, doanh nghiệp hai nước?
Đó chính là hệ quy chiếu mới, là thước đo thực sự cho một mối quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện vững bền trong tương lai số.
