Khai mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2025: Thách thức và cơ hội, sẵn sàng cho một kỷ nguyên mới

• Diễn đàn báo chí toàn quốc 2025

Lời hiệu triệu báo giới nước nhà bước vào một kỷ nguyên mới

Diễn đàn được tổ chức trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc 2025, là một điểm nhấn quan trọng trong chuỗi sự kiện mừng 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam ra đời. Đây không chỉ là dịp để ôn lại truyền thống vẻ vang mà còn là lời hiệu triệu mạnh mẽ để báo giới nước nhà bước vào một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của sự chuyên nghiệp, đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên mãnh liệt cùng dân tộc.

Phiên khai mạc vinh dự đón tiếp sự hiện diện của nhiều vị đại biểu, khách quý và chuyên gia hàng đầu. Về phía khách mời, có sự tham gia của đồng chí Lê Hải Bình, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng thường trực Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; đồng chí Nguyễn Thị Sự, Phó Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam; đồng chí Phạm Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại.

Về phía Hội Nhà báo Việt Nam, có đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam. Ngoài ra, buổi khai mạc còn có sự góp mặt của các nhà báo lão thành, các đồng chí nguyên là lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam, đại diện các cơ quan ban ngành trung ương, Thành phố Hà Nội, cùng các cơ quan báo chí, quản lý báo chí và hội nhà báo các địa phương.

Dự kiến, khoảng 1.000 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan báo chí, nhà báo nổi tiếng, chuyên gia truyền thông, và diễn giả sẽ tham gia 12 phiên họp của diễn đàn, bao gồm 2 phiên toàn thể (khai mạc và bế mạc) và 10 phiên thảo luận chuyên sâu.

Diễn đàn Báo chí toàn quốc ra đời như một lời mời gọi suy ngẫm và khẳng định tinh thần chủ động vượt khó của báo chí Việt Nam. Hội Nhà báo Việt Nam kỳ vọng đây sẽ là một diễn đàn thường niên uy tín, nơi trao đổi và kết nối giữa những người làm báo, nhà quản lý, chuyên gia truyền thông và công nghệ trong nước và quốc tế. Diễn đàn tiếp tục mang theo kỳ vọng tạo nên những chuyển động đột phá cho một nền báo chí chuyên nghiệp, hiện đại và nhân văn.

"Thách thức và cơ hội, sẵn sàng cho một kỷ nguyên mới"

Trong phiên khai mạc, đồng chí Lê Quốc Minh đã có bài thuyết trình quan trọng với chủ đề "Báo chí Việt Nam: Thách thức và cơ hội, sẵn sàng cho một kỷ nguyên mới". Bài trình bày đã phác họa bức tranh toàn cảnh về những khó khăn và tiềm năng của báo chí trong bối cảnh hiện nay.

Theo đó, đồng chí Lê Quốc Minh đã chỉ ra những thách thức lớn mà báo chí đang đối mặt. Trích dẫn những báo cáo nghiên cứu báo chí mới nhất của Viện Reuters, đồng chí Lê Quốc Minh cho biết tỷ lệ người dùng chatbot AI cho tin tức đang tăng nhanh, đặc biệt ở nhóm tuổi trẻ (7% toàn cầu, 15% dưới 25 tuổi). Các nền tảng công nghệ lớn tích hợp tóm tắt bằng AI và các tính năng tin tức khác đang gây lo ngại cho báo chí. Hệ sinh thái truyền thông thay thế do YouTuber, TikToker và podcaster dẫn đầu đang thách thức trực tiếp các cơ quan báo chí chính thống.

Ngoài ra, sự dịch chuyển của độc giả đã khiến mạng xã hội đã lần đầu tiên vượt qua truyền hình về mức độ truy cập tại Mỹ, cho thấy sự thay đổi lớn trong hành vi tiêu thụ thông tin. Sự lên ngôi của video mạng xã hội và tin tức dựa vào cá nhân đang là thách thức to lớn.

Chưa hết, niềm tin giảm sút và xu hướng né tránh tin tức: Niềm tin vào báo chí ổn định ở mức 40% nhưng vẫn thấp hơn thời điểm cao điểm COVID. Tỷ lệ những người né tránh tin tức đang tăng lên do cảm thấy tin tức quá tiêu cực, ảnh hưởng tâm trạng.

Về kinh tế báo chí, đồng chí Lê Quốc Minh cũng đã trích dẫn rằng tỷ lệ người trả tiền cho tin tức số đang chững lại, vẫn ở mức 18% tại các quốc gia thu nhập cao, rất khó để thu hút thêm người trả tiền. Doanh nghiệp cắt giảm chi phí quảng cáo và dịch chuyển sang các nền tảng số có khả năng nhắm mục tiêu chính xác hơn. Google, Meta và Amazon đang kiểm soát khoảng 60% tổng doanh thu quảng cáo kỹ thuật số toàn cầu, trong khi báo chí chỉ hưởng 5% thị phần này.

Từ đó, đồng chí Lê Quốc Minh đã chỉ ra: “Báo chí đã mắc sai lầm khi đưa nội dung miễn phí lên internet và mạng xã hội, dẫn đến mất độc giả truyền thống và phụ thuộc vào nguồn traffic từ search engine và mạng xã hội, nhưng không có dữ liệu độc giả trực tiếp”.

Những chiến lược nâng tầm báo chí cách mạng Việt Nam

Tuy nhiên, thách thức luôn đi kèm với cơ hội. Đồng chí Lê Quốc Minh cũng đưa ra những hướng đi và cơ hội để báo chí phát triển bền vững. Theo đó, báo chí cần tập trung vào chất lượng nội dung và giá trị cốt lõi: Trong bối cảnh AI tạo ra lượng nội dung khổng lồ, chất lượng sẽ là yếu tố then chốt.

Đồng chí Minh đặc biệt nhấn mạnh rằng việc chuyển đổi từ "kỷ nguyên lưu lượng truy cập" sang "kỷ nguyên độc giả trực tiếp" là hướng đi mà báo chí cần tăng cường theo đuổi. Theo đó, báo chí cần thu thập dữ liệu độc giả trực tiếp (first-party data) để hiểu rõ hơn về người đọc, tương tự như thời kỳ bán báo giấy.

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đã len lỏi vào mọi ngõ ngách của đời sống, đồng chí Lê Quốc Minh kêu gọi báo chí cần tăng cường trang bị kiến thức AI để phục vụ cho công việc, cũng như là cách để cạnh tranh với chính các công cụ AI và các nền tảng khác. Theo đồng chí Lê Quốc Minh, việc ứng dụng AI vào tự động hóa quy trình sản xuất tin tức, phân tích dữ liệu lớn, phát hiện xu hướng và cá nhân hóa nội dung là điều mà mọi cơ quan báo chí, các nhà báo đều phải tận dụng.

Theo đồng chí Lê Quốc Minh, Hội Nhà báo Việt Nam đang tích cực đào tạo năng lực số và kỹ năng AI cho hàng ngàn nhà báo với mục tiêu "bình dân học vụ AI", sắp tới sẽ mở nhiều lớp đào tạo AI để giúp thêm nhiều nhà báo trang bị kiến thức AI để phục vụ cho công việc thực tế của mình.

Về vấn đề nguồn thu báo chí, đồng chí Lê Quốc Minh cũng trích dẫn báo cáo của Viện Báo chí Reuters để nhấn mạnh rằng báo chí không nên chỉ phụ thuộc duy nhất vào quảng cáo, mà phải mở rộng sang các nguồn thu khác, như thu phí độc giả, xây dựng thương hiệu báo chí, tham gia thị trường truyền thông chính sách và thậm chí tái định vị báo in.

Theo đồng chí Lê Quốc Minh, dù báo in suy giảm song vẫn chiếm phần quan trọng và mang lại trải nghiệm đọc sâu hơn, khả năng ghi nhớ tốt hơn. Cần sản xuất báo in như một ấn phẩm chất lượng cao, cân bằng đổi mới kỹ thuật số với giá trị truyền thống để duy trì sự gắn bó của độc giả và tăng giá trị thương hiệu.

Diễn đàn Báo chí toàn quốc năm 2025, với phiên khai mạc đầy ý nghĩa và bài tham luận sâu sắc của đồng chí Lê Quốc Minh, đã cung cấp một cái nhìn toàn diện về bức tranh báo chí hiện đại. Diễn đàn không chỉ là nơi hội tụ các nhà báo, nhà quản lý, và chuyên gia mà còn là một diễn đàn khai mở không gian sáng tạo để nâng tầm chiến lược cho báo chí cách mạng Việt Nam.