Quản lý vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp vẫn còn bất cập
Theo Phó tổng KTNN Hà Thị Mỹ Dung, Luật KTNN năm 2015 quy định đơn vị được kiểm toán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ và các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống khi cần thiết. Theo đó, Tổng KTNN sẽ quyết định lựa chọn mục tiêu, nội dung và phương pháp kiểm toán phù hợp.
Thời gian qua việc quản lý vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp vẫn còn bất cập. Cụ thể, hệ thống các văn bản chế độ quản lý tài chính của Nhà nước chưa chú ý quan tâm điều chỉnh nhiều đến loại hình doanh nghiệp này. Dẫn đến vẫn còn tình trạng thất thoát, lãng phí, sử dụng vốn không hiệu quả, gây ra nhiều hệ lụy cho nền kinh tế.
Lực lượng kiểm toán thực hiện công tác nghiệp vụ. Ảnh minh họa
Trên thực tế, việc xác định vốn Nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp đang còn có nhiều cách hiểu khác nhau, được quy định tại nhiều luật và chưa có sự thống nhất. Hơn nữa, các yêu cầu về tách bạch giữa quyền sở hữu vốn và quyền quản lý, giám sát vốn Nhà nước tại doanh nghiệp khiến cho sự khách quan, minh bạch trong hoạt động giám sát của chủ sở hữu, giám sát của quản lý Nhà nước chưa được đảm bảo.
Ngoài ra, các quy định về quyền sử dụng đất vẫn còn nhiều vướng mắc, như chênh lệch lớn giữa khung giá do Nhà nước quy định và giá thị trường. Đây là nguyên nhân dẫn đến nhiều tiêu cực trong thời gian qua.
Thêm vào đó, thẩm quyền, trình tự, thủ tục liên quan việc đầu tư, xây dựng cũng như đầu tư ra nước ngoài, liên doanh, liên kết còn nhiều kẽ hở, chồng chéo giữa các văn bản pháp luật.
Kiểm toán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ dưới 50% vốn điều lệ đang bị “bỏ ngỏ” ?
Theo Phó tổng KTNN Hà Thị Mỹ Dung, KTNN đã chỉ ra một số yếu kém, bất cập của cơ quan đại diện chủ sở hữu và người đại diện phần vốn Nhà nước. Như việc thu thập thông tin của doanh nghiệp trong quá trình lập kế hoạch kiểm toán còn chưa đầy đủ, ảnh hưởng đến việc xác định nội dung, phạm vi, phương pháp kiểm toán.
Bên cạnh đó, các phát hiện kiểm toán trong việc thực hiện nghĩa vụ của người đại diện vốn, cơ quan đại diện chủ sở hữu còn chưa rõ nét. Báo cáo kiểm toán chưa có nhiều kiến nghị cơ quan đại diện vốn, người đại diện vốn Nhà nước trong vai trò giám sát vốn đầu tư.
Nguyên nhân của hạn chế, tồn tại trên do quy mô và tần suất kiểm toán của KTNN còn nhỏ so với yêu cầu kiểm toán các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ dưới 50% vốn điều lệ.
Thêm vào đó, việc ban hành quy trình hướng dẫn kiểm toán doanh nghiệp có vốn Nhà nước dưới 50% vốn điều lệ còn chậm nên thời gian đầu khi kiểm toán khiến các đoàn kiểm toán lúng túng trong xác định phạm vi, giới hạn, nội dung kiểm toán.
Mặt khác, công tác phối hợp của một số cơ quan quản lý Nhà nước, các doanh nghiệp còn chưa tốt. Cộng thêm, ngành nghề kinh doanh của các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ dưới 50% vốn điều lệ rất đa dạng, quy mô lớn và có xu hướng phát triển theo hướng công nghệ cao nên đòi hỏi kiểm toán viên phải được đào tạo, cập nhật kiến thức để am hiểu các lĩnh vực mới.
Liên quan đến những giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả trong việc kiểm toán các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ dưới 50% vốn điều lệ, cơ quan kiểm toán, các chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng các cấp quản lý cần hoàn thiện hệ thống pháp luật. Quy định rõ ràng, đầy đủ và minh bạch việc quản lý phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp.
Thêm vào đó, cơ chế giám sát, đánh giá thường xuyên đối với cơ quan đại diện chủ hữu cần bổ sung để tạo áp lực phải quản lý vốn Nhà nước tốt hơn, hiệu quả hơn
Bên cạnh đó, vai trò KTNN cần được đẩy mạnh, thông qua việc đẩy mạnh kiểm toán tại các doanh nghiệp này. Trong đó, chú trọng hơn đến kiểm toán tuân thủ và kiểm toán hoạt động bên cạnh kiểm toán báo cáo tài chính để đánh giá trách nhiệm người đại diện tại doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ dưới 50% vốn điều lệ.
