Cuộc khủng hoảng tiền tệ tại Iran đang bước vào giai đoạn nghiêm trọng hơn khi đồng rial liên tục mất giá trong bối cảnh chiến sự kéo dài suốt 2 tháng qua. Đồng tiền quốc gia của Iran đã chạm mức thấp kỷ lục 1,81 triệu rial đổi 1 USD vào ngày 29/4, trước khi hồi phục nhẹ trong phiên kế tiếp.
Theo truyền thông Iran, chỉ trong vài ngày, giá trị đồng rial đã giảm gần 15%, phản ánh áp lực ngày càng lớn lên nền kinh tế vốn chịu nhiều lệnh trừng phạt.
Nguyên nhân trực tiếp đến từ các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành từ ngày 28/2, cùng với việc Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng và tàu thuyền của Iran.
Những biện pháp này đã làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu dầu mỏ, nguồn thu ngoại tệ quan trọng nhất của Tehran, đồng thời kìm hãm sản xuất trong nước và đẩy lạm phát tăng mạnh.
Dù Iran và Mỹ đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 8/4, Washington vẫn gia tăng sức ép kinh tế bằng việc áp đặt phong tỏa từ ngày 13/4. Động thái này khiến Iran gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận nguồn ngoại tệ thông qua xuất khẩu, qua đó tiếp tục gây sức ép lên tỷ giá và thị trường tài chính trong nước.
Theo số liệu của Ngân hàng Trung ương Iran, lạm phát hàng năm vốn đã vượt 40% trước chiến sự nay tăng lên mức 50% tính đến ngày 4/4. Trên thực tế, người dân Iran cho biết giá các mặt hàng thiết yếu như gạo, trứng và thịt gà đã tăng mạnh kể từ khi xung đột nổ ra, làm xói mòn thu nhập và sức mua của hộ gia đình.
Áp lực giá cả leo thang cũng trở thành chất xúc tác cho các cuộc biểu tình trên toàn quốc bùng phát từ tháng 1, được xem là một trong những thách thức lớn nhất đối với chính quyền giáo sĩ Iran kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Trước làn sóng phản đối, chính quyền đã triển khai các biện pháp an ninh cứng rắn. Theo các tổ chức nhân quyền, hàng nghìn người đã thiệt mạng trong quá trình trấn áp, cho thấy mức độ căng thẳng xã hội ngày càng gia tăng.
Ở chiều ngược lại, Iran cũng tìm cách gây sức ép kinh tế đáng kể lên Mỹ và các đồng minh. Đáp trả các cuộc không kích, Tehran đã hạn chế nghiêm ngặt hoạt động vận tải quốc tế qua eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch của thương mại dầu khí toàn cầu.
Động thái này nhanh chóng làm rung chuyển thị trường năng lượng quốc tế và tạo ra những xáo trộn lớn đối với kinh tế thế giới.
Ngày 29/4, giá dầu Brent tăng gần 7%, vượt mốc 126 USD mỗi thùng, mức cao nhất kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát toàn diện vào năm 2022. Giá năng lượng leo thang không chỉ làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu mà còn tác động trực tiếp tới ngành giao thông vận tải và ô tô.
Chi phí nhiên liệu tăng cao khiến giá xăng dầu tại nhiều quốc gia điều chỉnh mạnh, kéo theo chi phí vận hành xe cá nhân và logistics leo thang, qua đó ảnh hưởng tới nhu cầu tiêu dùng và thị trường ô tô trong trung hạn.
Trong bối cảnh đó, cuộc khủng hoảng tại Iran không còn là vấn đề nội bộ mà đã lan rộng thành một yếu tố rủi ro lớn đối với kinh tế, chính trị và chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, với hệ lụy kéo dài cho nhiều ngành công nghiệp, trong đó có lĩnh vực ô tô và vận tải.
