Cách đây một tháng, bất kỳ chuyên gia nào đưa ra dự báo giá dầu thế giới có thể chạm ngưỡng 200 USD/thùng đều bị coi là thiếu thực tế. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, kịch bản này đang dần trở thành một khả năng hiện hữu với những lý do đầy sức thuyết phục.
Dẫn dữ liệu từ Kpler, hãng tin Reuters cho biết lượng dầu thô và nhiên liệu xuất khẩu từ Trung Đông trong tháng 2 đạt mức 25,13 triệu thùng mỗi ngày.
Tuy nhiên, chỉ đến giữa tháng 3, con số này đã sụt giảm nghiêm trọng gần hai phần ba, xuống chỉ còn 9,71 triệu thùng/ngày.
Thậm chí, số liệu từ Vortexa còn cho thấy mức độ sụt giảm đáng báo động hơn, khi khối lượng xuất khẩu trung bình từ mức 26,1 triệu thùng vào tháng 2 đã rơi thẳng xuống mức 7,5 triệu thùng/ngày vào giữa tháng 3.
Đáng lo ngại hơn cả sự sụt giảm trong vận chuyển chính là tình trạng đình trệ sản xuất. Các quốc gia tại khu vực Trung Đông đang đồng loạt cắt giảm sản lượng khai thác do năng lực lưu trữ có hạn.
Thay vì vận chuyển đến khách hàng, một phần lớn lượng dầu "xuất khẩu" thực tế đang phải nằm chờ trên các tàu chở dầu để làm kho chứa tạm thời.
Nói cách khác, một phần năm lượng dầu toàn cầu đang bị gián đoạn nghiêm trọng. Ngay cả khi các xung đột chấm dứt ngay lập tức, thị trường vẫn cần một khoảng thời gian dài để có thể khôi phục lại trạng thái bình thường.
Theo báo cáo từ các chiến lược gia hàng hóa tại ING, Iraq đã cắt giảm sản lượng khoảng 2,9 triệu thùng mỗi ngày. Tại Saudi Arabia, mức cắt giảm dao động từ 2 triệu đến 2,5 triệu thùng/ngày.
Các quốc gia khác như UAE và Kuwait cũng lần lượt cắt giảm 1,5 triệu và 1,3 triệu thùng/ngày. Như vậy, tổng cộng đã có hơn 7 triệu thùng dầu mỗi ngày biến mất khỏi thị trường.
Để thấy rõ mức độ nghiêm trọng, cần nhắc lại rằng Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) từng dự báo thị trường dầu mỏ năm nay sẽ dư thừa khoảng 3,7 triệu thùng/ngày.
Giờ đây, con số thặng dư đó không những không còn mà nguồn cung thực tế còn bị đóng băng mạnh mẽ hơn do cuộc khủng hoảng. Bản thân IEA cũng ước tính lượng sản xuất bị đình trệ hiện đã lên tới 10 triệu thùng/ngày.
Hệ quả tất yếu là thị trường không còn đủ lượng dầu thực chất để đáp ứng nhu cầu. Khi nguồn cung vật chất thắt chặt, giá cả sẽ tăng cao và rất khó để hạ nhiệt ngay cả khi tình hình ổn định trở lại, chưa kể đến những hệ lụy từ việc nhu cầu bị bóp nghẹt do giá dầu quá cao.
Chia sẻ với đài CNBC tuần này, ông Greg Newman, Giám đốc điều hành của Onyx Capital Group, nhận định giá dầu hiện đã nằm trong vùng 150 USD nhưng việc chạm mốc 200 USD là hoàn toàn khả thi.
Ông cho rằng đây là mức giá hợp lý trong bối cảnh thị trường đang phải đối mặt với các cú sốc thiếu hụt nguồn cung diễn ra hằng ngày.
Đồng quan điểm, ông Chris Watling, chuyên gia chiến lược trưởng tại Longview Economics, cho biết ông sẽ không ngạc nhiên nếu giá dầu đạt ngưỡng 200 USD, thậm chí là 250 USD, bởi giá hàng hóa thường tăng theo đường thẳng khi xảy ra tình trạng khan hiếm nguồn cung.
Tất nhiên, không phải chuyên gia nào cũng giữ quan điểm lạc quan về đà tăng giá này. Nhiều dự báo cho rằng giá dầu Brent có thể giảm xuống dưới 100 USD và dầu WTI xuống dưới 90 USD sau khi kết thúc tháng 3. Dù vậy, những dự báo này dựa trên giả định rằng các xung đột sẽ sớm chấm dứt, một khả năng vẫn còn rất mong manh ở thời điểm hiện tại.
Chuyên gia Ron Bousso của Reuters phân tích rằng ngay cả khi chiến tranh kết thúc, giá dầu sẽ giảm nhưng khó có thể quay về mức trước khủng hoảng do sự thiếu hụt nguồn cung vật chất.
Việc khôi phục sản xuất đã tạm dừng có thể phải mất nhiều tháng. Vì vậy, các nhà giao dịch cần thận trọng trước kỳ vọng về một sự trở lại bình thường nhanh chóng như những gì Tổng thống Donald Trump từng hứa hẹn.
Một yếu tố trớ trêu giúp giá dầu Brent chưa chạm mốc 200 USD chính là lượng dầu của Nga mà Washington đã tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt để lấp đầy khoảng trống cung cầu.
Theo Windward, tính đến ngày 16/3, có khoảng 197,8 triệu thùng dầu thô của Nga đang trong quá trình vận chuyển toàn cầu, góp phần giảm bớt áp lực cho mạng lưới logistics hàng hải.
Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời. Đó là lý do Trung Quốc đã cấm xuất khẩu nhiên liệu và yêu cầu tập đoàn Sinopec cắt giảm 10% công suất lọc dầu, dù quốc gia này đang sở hữu kho dự trữ dầu lớn nhất thế giới.
Ngay cả thông tin Iraq và Kurdistan đạt được thỏa thuận khởi động lại việc xuất khẩu dầu qua đường ống Kirkuk-Ceyhan cũng không mang lại nhiều thay đổi, bởi công suất tại đây chỉ đạt tối đa 250,000 thùng mỗi ngày.
Kịch bản từng bị coi là điên rồ của một tháng trước giờ đây đã trở thành một khả năng có thật. Tuy nhiên, ngưỡng cửa này vẫn còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
Trước những tổn thương mà mức giá 200 USD/thùng có thể gây ra cho mọi nền kinh tế trên thế giới, hy vọng rằng các bên liên quan sẽ tìm được tiếng nói chung để hạ nhiệt tình hình.
