Ngày 22/4, phát biểu trước nghị trường, các đại biểu Quốc hội bày tỏ sự đồng thuận cao với việc Quốc hội xem xét dự thảo Nghị quyết về thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.
Theo nhiều ý kiến, giá trị lớn nhất của quyết định này không chỉ nằm ở việc cả nước có thêm một thành phố trực thuộc Trung ương, mà ở việc hình thành một mô hình phát triển mới có khả năng dẫn dắt toàn vùng Đông Nam Bộ trong giai đoạn phát triển mới.
Nhìn từ tiềm năng và vị thế hiện nay của địa phương, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Sửu (đoàn TP. Huế) cho rằng: Đồng Nai không chỉ đáp ứng đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn mà đã ở ngưỡng cần được trao cơ chế cao hơn để phát triển tương xứng.
Theo đại biểu, nếu nhìn một cách thẳng thắn và có trách nhiệm, Đồng Nai hiện nay không còn đơn thuần là một tỉnh công nghiệp phát triển mà đã hội tụ đầy đủ các yếu tố của một đô thị động lực cấp quốc gia.
Từ thực tế đó, đại biểu nhấn mạnh vấn đề đặt ra không còn là “có nên thành lập hay không”, mà là sau khi thành lập sẽ trao cho Đồng Nai cơ chế gì để địa phương không tự kìm hãm chính mình trong quá trình phát triển.
Để Đồng Nai có thể phát huy vai trò đầu tàu, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Sửu đề xuất ba trụ cột lớn.
Trước hết, cần xây dựng cơ chế liên kết vùng mang tính bắt buộc và thực chất. Theo đại biểu, Đồng Nai không thể phát triển theo hướng mỗi địa phương một chiến lược riêng, mà cần có thiết chế điều phối vùng đủ thực quyền để phát huy lợi thế của từng địa phương. Trong đó, Đồng Nai là trung tâm logistics công nghiệp, TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò trung tâm tài chính, công nghệ, còn các địa phương khác tham gia chuỗi giá trị theo lợi thế riêng. Nếu không giải quyết được vấn đề này sẽ dẫn tới phân mảnh nguồn lực.
Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị trao quyền tự chủ tài chính và đầu tư lớn hơn cho Đồng Nai. Với quy mô và tốc độ phát triển hiện nay, nếu vẫn bị ràng buộc bởi cơ chế phân cấp thông thường, địa phương sẽ khó tạo được đột phá. Vì vậy, cần cho phép chủ động hơn trong quyết định đầu tư công, linh hoạt trong huy động nguồn lực xã hội và thí điểm các chính sách tài chính, đô thị hiện đại.
Cùng với yêu cầu tăng trưởng, đại biểu cũng lưu ý cần kiểm soát chặt chẽ chất lượng phát triển, nhất là các vấn đề liên quan môi trường, quy hoạch và hạ tầng xã hội.
Ở góc độ phát triển bền vững và thích ứng dài hạn, đại biểu Quốc hội Tạ Đình Thi (đoàn TP. Hà Nội) cũng bày tỏ nhất trí cao với việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Theo đại biểu, đây là chủ trương đúng đắn, kịp thời, thể hiện tầm nhìn chiến lược và đáp ứng nguyện vọng của Đảng bộ, chính quyền, Nhân dân Đồng Nai, xứng tầm với vị thế là một cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đông Nam Bộ và cả nước.
Tuy nhiên, theo đại biểu, điều quan trọng hơn là làm thế nào để Đồng Nai thực sự trở thành một thành phố thông minh, một cực tăng trưởng bền vững và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.
Từ yêu cầu đó, đại biểu Quốc hội Tạ Đình Thi đề xuất bốn nhóm giải pháp chiến lược.
Trong đó, đại biểu nhấn mạnh trước tiên phải xây dựng chiến lược quy hoạch và phát triển đô thị xanh, thông minh gắn với giữ gìn, bảo tồn văn hóa địa phương ngay từ đầu. Quy hoạch đô thị phải đi trước một bước, có tầm nhìn dài hạn, tổ chức cấu trúc đô thị theo mô hình đa trung tâm và lấy giao thông công cộng làm xương sống.
Đặc biệt, cần phát triển đồng bộ các tuyến đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao kết nối sân bay Long Thành, TP. Hồ Chí Minh và các vùng phụ cận nhằm hiện đại hóa hạ tầng đô thị, giảm ùn tắc và ô nhiễm từ phương tiện cá nhân.
Liên quan đến thách thức môi trường và biến đổi khí hậu, đại biểu cho rằng Đồng Nai cần ưu tiên phát triển hạ tầng chiến lược, đồng thời có lộ trình và giải pháp quyết liệt hơn đối với bài toán về nước. Đại biểu đề xuất nghiên cứu áp dụng mô hình “thành phố bọt biển” nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu và ngập lụt, hướng tới mục tiêu xây dựng Đồng Nai trở thành đô thị an toàn, đáng sống.
Cùng với đó, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, tinh gọn và hiệu quả. Theo đại biểu, Đồng Nai cần sớm triển khai mô hình thành phố thông minh, quản trị thông minh dựa trên nền tảng dữ liệu và khung kiến trúc đô thị thông minh; đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.
Đề cập yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn, đại biểu Quốc hội Tạ Đình Thi cho rằng, Đồng Nai cần tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ kinh tế tri thức và đô thị thông minh, đồng thời bảo đảm an sinh xã hội bền vững.
Theo đại biểu, để nâng cao năng lực cạnh tranh của kinh tế đô thị, Đồng Nai cần chuyển dịch mạnh sang kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh và tuần hoàn; tập trung phát triển các ngành dịch vụ chất lượng cao, đồng thời thu hút chuyên gia, nhà khoa học và nguồn nhân lực trình độ cao.
Từ những định hướng trên, đại biểu đề nghị ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, Chính phủ và địa phương cần nhanh chóng xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, có lộ trình và nguồn lực rõ ràng, tập trung vào bốn trụ cột gồm quy hoạch, thích ứng với biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và an sinh bền vững.
Theo đại biểu, đây sẽ là “chìa khóa” để Đồng Nai không chỉ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, mà còn là biểu tượng của phát triển thịnh vượng, hài hòa với thiên nhiên trong kỷ nguyên mới.
