Theo Bộ Công Thương, ô tô nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại hiện chủ yếu tập trung ở dạng quà biếu, quà tặng. Trên thực tế, có tình trạng một số tổ chức, cá nhân lợi dụng chính sách này để đưa xe về với mục đích kinh doanh, né tránh điều kiện nhập khẩu, kinh doanh ô tô quy định tại Nghị định 116/2017/NĐ-CP quy định điều kiện sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và kinh doanh dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng ô tô. Điều này tiềm ẩn nguy cơ gian lận, cạnh tranh không lành mạnh và gây khó khăn trong việc quản lý.
Dự thảo quyết định xác định phạm vi điều chỉnh là việc nhập khẩu, tạm nhập khẩu ô tô không nhằm mục đích thương mại nhưng có tham gia giao thông công cộng. Các trường hợp nhập khẩu phục vụ nghiên cứu khoa học, sửa chữa, bảo dưỡng, sử dụng nội bộ hoặc xe hàng mẫu không tham gia giao thông sẽ không thuộc phạm vi áp dụng.
Bộ Công Thương cho rằng, việc ban hành quyết định là cần thiết nhằm quản lý thống nhất, bảo đảm mọi ô tô nhập khẩu lưu thông tại Việt Nam đều đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, được bảo hành, bảo dưỡng đúng quy định, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và môi trường.
Theo dự thảo, ô tô nhập khẩu phi thương mại phải thuộc chủng loại, nhãn hiệu, hãng sản xuất được cấp Giấy phép kinh doanh nhập khẩu ô tô theo Nghị định 116/2017/NĐ-CP và phải nhập khẩu thông qua doanh nghiệp được cấp phép. Trường hợp xe đã qua sử dụng, việc nhập khẩu phải tuân thủ pháp luật về quản lý ngoại thương.
Hồ sơ nhập khẩu ngoài giấy tờ theo Luật Hải quan còn cần tài liệu chứng minh nguồn gốc quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển và văn bản ủy thác cho doanh nghiệp nhập khẩu. Bộ Công Thương sẽ công bố danh sách doanh nghiệp đủ điều kiện nhập khẩu; Bộ Xây dựng công bố danh sách cơ sở bảo hành, bảo dưỡng đạt chuẩn; Bộ Tài chính chỉ đạo cơ quan hải quan làm thủ tục thông quan khi hồ sơ hợp lệ.
Doanh nghiệp nhập khẩu có trách nhiệm báo cáo Bộ Công Thương về số lượng, trị giá, chủng loại, nhãn hiệu xe trong vòng 15 ngày sau khi hoàn tất mỗi lần nhập khẩu. Việc triển khai quyết định sẽ không làm tăng biên chế hay chi phí từ ngân sách do sử dụng nguồn lực và hạ tầng quản lý sẵn có theo Nghị định 116/2017/NĐ-CP.
Bộ Công Thương kỳ vọng, khi được ban hành, quyết định sẽ khắc phục tình trạng lợi dụng hình thức quà biếu, quà tặng để kinh doanh trái quy định. Đồng thời, tạo hành lang pháp lý minh bạch, đồng bộ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhập khẩu ô tô phi thương mại.
Việc lấy ý kiến rộng rãi từ các bộ, ngành, hiệp hội và tổ chức liên quan được kỳ vọng sẽ giúp hoàn thiện dự thảo quyết định, bảo đảm tính khả thi, minh bạch, góp phần quản lý chặt chẽ hoạt động nhập khẩu ô tô theo hình thức quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển, phù hợp với pháp luật và yêu cầu thực tiễn.
