Sự kiện do Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức – là nơi tôn vinh các tác phẩm phát thanh xuất sắc, đồng thời là diễn đàn trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và định hướng phát triển các sản phẩm số.
Podcast – phép thử cho một hệ sinh thái phát thanh mới
Nếu cần chỉ ra một dấu hiệu rõ nét nhất của sự chuyển mình của Liên hoan năm nay là việc “podcast lần đầu tiên được đưa vào dự thi chính thức”. Nhưng điều đáng chú ý không chỉ nằm ở “thể loại mới”, mà là những thay đổi sâu xa mà nó mang lại: một hệ sinh thái phát thanh đang mở rộng, đa nền tảng, đa phương tiện, và gắn chặt với trải nghiệm số.
Theo nhà báo Đồng Mạnh Hùng, Trưởng ban Thư kí Biên tập – Đài Tiếng nói Việt Nam, việc đưa podcast vào Liên hoan không phải để “đầy đủ hạng mục”, mà là một lựa chọn chiến lược: “Chúng tôi xác định đây là điểm mới quan trọng, nên đã có sự đầu tư rất lớn, từ cách tổ chức đến việc lựa chọn ban giám khảo phù hợp với loại hình nội dung số”.
Cơ cấu giám khảo được mở rộng vượt khỏi phạm vi truyền thống: từ các nhà báo phát thanh, đến chuyên gia nội dung số, báo điện tử và đặc biệt là giám khảo quốc tế. Hai gương mặt nổi bật là Andrew William Ronald Davies, Trưởng Ban Phát thanh của Asia Pacific Broadcasting Union, và Justine Anne Kelly, Quản lý Trung tâm Audio Studio của Australian Broadcasting Corporation – mang đến chuẩn mực quốc tế, đảm bảo các tác phẩm podcast của Việt Nam được đánh giá nghiêm túc và công bằng.
“Việc mời các chuyên gia quốc tế không phải để thể hiện hình thức, mà là để đánh giá công bằng những sản phẩm trong hệ sinh thái số, ngang tầm với các chuẩn mực quốc tế. Nhiều podcast hiện nay không chỉ phục vụ công chúng trong nước, mà còn có khả năng tiếp cận người nghe quốc tế”, ông Hùng nhấn mạnh.
Với khoảng 100 tác phẩm tham dự, sức hút của podcast là rõ ràng. Nhưng Liên hoan cũng đặt ra tiêu chí chấm giải mới: không chỉ đánh giá nội dung và hình thức, mà còn xem xét khả năng sống và lan tỏa của tác phẩm trên nền tảng số, từ đăng tải, phân phối, đến mức độ tương tác với công chúng. Theo ông Hùng: “Giá trị của tác phẩm giờ đây không chỉ nằm trong phòng thu, mà còn được đo bằng đời sống của nó ngoài không gian số”.
Điều này đặt ra một thách thức mới cho người làm phát thanh: họ không chỉ là nhà sản xuất nội dung mà còn phải trở thành người quản trị trải nghiệm số, xây dựng cộng đồng người nghe và định vị sản phẩm trong môi trường truyền thông đa nền tảng. Podcast không còn là “sản phẩm phụ”, mà đang trở thành trung tâm sáng tạo, thử thách khả năng thích ứng, tư duy chiến lược và kỹ năng số của ngành phát thanh Việt Nam.
Công nghệ mở đường, con người định hình giá trị
Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII – Quảng Ninh 2026 cho thấy rõ ràng: công nghệ đang tái cấu trúc toàn bộ quy trình làm phát thanh, từ tìm kiếm tư liệu, biên tập, dàn dựng đến phân phối. Những phần mềm dựng âm thanh hiện đại, kho dữ liệu số và công cụ hỗ trợ kịch bản không còn là tiện ích phụ trợ, mà trở thành xương sống kỹ thuật số, giúp các chương trình phát thanh, livestream và đa nền tảng vận hành mượt mà, nhanh nhạy và gắn kết hơn với công chúng trên mọi nền tảng.
Ông Đồng Mạnh Hùng nhìn nhận, sự hiện diện của công nghệ trong Liên hoan không chỉ là sự phô diễn; nó đặt ra chuẩn mực mới cho ngành phát thanh, thúc đẩy các nhà báo phải tư duy đa nền tảng, khai thác tối đa các công cụ số để nâng cao trải nghiệm người nghe, mở rộng phạm vi tiếp cận và gia tăng mức độ tương tác. “Đặc biệt, với phát thanh trực tiếp, năm nay Liên hoan lần đầu đưa ứng dụng công nghệ thành tiêu chí chấm giải, đánh giá cả khả năng livestream, phát đa nền tảng và mức độ tương tác trực tiếp với thính giả, tạo ra một chuẩn mực đánh giá hiện đại chưa từng có trong lịch sử các kỳ Liên hoan”, ông nói.
Nhưng, giữa làn sóng công nghệ ấy, nhà báo Đồng Mạnh Hùng nhấn mạnh một chân lý cốt lõi: Công nghệ thì vẫn là công nghệ. Còn con người mới là yếu tố quyết định chất lượng cuối cùng của tác phẩm. Khuyến khích ứng dụng công nghệ, nhưng không phải để thay thế con người, mà để hỗ trợ người làm nghề làm tốt hơn.
Ông cho biết, những tác phẩm dự thi càng minh chứng cho quan điểm này: “Dù công nghệ giúp sản phẩm hấp dẫn, lan tỏa nhanh và tạo sự tương tác sâu với công chúng, những tác phẩm thực sự ấn tượng vẫn là những sản phẩm có góc nhìn riêng, cách kể chuyện sáng tạo và khả năng chạm tới cảm xúc người nghe. Tức là, công nghệ ở đây đóng vai trò là bệ phóng, chứ không thể thay thế tư duy, kinh nghiệm và cảm xúc của con người”.
Sân chơi nghề nghiệp, diễn đàn đổi mới
Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII một lần nữa khẳng định vai trò kép: vừa là sân chơi thi đua tôn vinh tác phẩm xuất sắc, vừa là diễn đàn nghề nghiệp phản chiếu sự đổi mới sâu sắc của phát thanh trong kỷ nguyên số. Tâm điểm là hội thảo quốc tế với chủ đề “Podcast – Đại lộ sáng tạo cho phát thanh trong kỷ nguyên số”, dự kiến quy tụ hơn 500 đại biểu trong nước và quốc tế, trong đó có 3 diễn giả quốc tế cùng khoảng 35 đại biểu từ các đài phát thanh toàn cầu, để chia sẻ kinh nghiệm, xu hướng và mô hình phát triển podcast.
Nhà báo Đồng Mạnh Hùng nhấn mạnh: “Chúng tôi tổ chức hội thảo để tạo ra một diễn đàn nghề nghiệp thực sự, nơi các nhà báo và người làm nội dung không chỉ trao đổi kinh nghiệm, mà còn hình dung ra những mô hình làm việc mới, đáp ứng yêu cầu hiện tại và tương lai của phát thanh trong bối cảnh số hóa”.
Hội thảo đi sâu vào các vấn đề chiến lược: mối quan hệ giữa phát thanh truyền thống và nội dung số, cách thu hút công chúng trẻ, tiêu chuẩn đánh giá tác phẩm đa nền tảng, và định hướng nghề nghiệp cho thế hệ nhà báo mới.
Song song với các hoạt động thi đua và hội thảo, Liên hoan mở rộng không gian sáng tạo qua triển lãm, trưng bày, cuộc thi ảnh và video clip “Quảng Ninh khát vọng vươn mình cùng đất nước”, cùng khu vực giới thiệu “Phát thanh vì Việt Nam hùng cường thịnh vượng” và các chương trình trải nghiệm văn hóa - du lịch.
Với những điểm đột phá này, Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII không chỉ là sân chơi nghề nghiệp mà còn là dấu mốc lịch sử, minh chứng cho bước chuyển mình mạnh mẽ của phát thanh Việt Nam – nơi công nghệ, sáng tạo và con người hội tụ, kiến tạo một hệ sinh thái phát thanh năng động, hiện đại và gắn bó với đời sống xã hội.
