Sáng ngày 21/2, Lãnh đạo TP. HCM đã có buổi họp mặt với các giáo sư, phó giáo sư, thầy thuốc tiêu biểu trong hoạt động đào tạo nguồn nhân lực y tế cho TP. HCM. Tại hội nghị, nhiều chuyên gia, bác sĩ, nhà quản lý có kiến nghị TP. HCM nên cải thiện điểm yếu của hệ thống y tế cơ sở trong bối cảnh dịch Covid-19 chưa kết thúc.
Trạm y tế là "cái áo đã quá chật"
Trao đổi về phương pháp củng cố y tế cơ sở, GS.TS.BS Trần Diệp Tuấn, Chủ tịch Hội đồng trường Đại học Y dược TP. HCM đặt vấn đề, Làm sao có tuyến y tế cơ sở mạnh nếu hệ thống y tế không đặc hàng cho hệ thống giáo dục?
Theo GS.TS.BS Trần Diệp Tuấn, điểm yếu lâu nay của TP. HCM lâu nay là hệ thống sử dụng nhân lực y tế chưa đặt hàng với hệ thống giáo dục và đào tạo; nếu được đặt hàng với con số cụ thể như một năm cần bao nhiêu bác sĩ tim mạch, bao nhiêu bác sĩ hô hấp... thì ngành giáo dục sẽ đào tạo như yêu cầu.
Cùng có ý kiến về công tác đào tạo, TS Lê Hoàng Ninh, nguyên Viện trưởng Viện Y tế công cộng TP. HCM thông tin, theo một khảo sát trên thế giới rằng 70-80% người bệnh có nhu cầu chăm sóc tổng quát, 20-30% là nhu cầu chăm sóc chuyên khoa. Do đó, hầu hết trường y trên thế giới đều đào tạo bác sĩ tổng quát trong đại học, chứ không đào tạo chuyên khoa. Việt Nam thì ngược lại.
“Trong 20 bác sĩ/vạn dân của TP. HCM hiện nay thì có bao nhiêu bác sĩ tổng quát, hay hầu hết là bác sĩ chuyên khoa?”, TS Ninh đặt vấn đề.
Theo vị tiến sĩ này, việc thiếu nguồn lực đã khiến y tế cơ sở yếu, hậu quả là sự vỡ trận của bệnh viện tuyến trên, trong khi, nếu chăm sóc tốt thì hầu hết bệnh nhân chỉ cần điều trị ngoại viện.
Với bối cảnh đó, ông cho rằng trạm y tế là "cái áo đã quá chật" cho nhu cầu phát triển ở cơ sở và đề nghị thay đổi thành trung tâm y tế cộng đồng.
TS Ninh cũng cho rằng cần có thu nhập để bác sĩ "sống nổi"; "bác sĩ không sống nổi thì nghèo lắm, hèn lắm".
Bác sĩ chuyên khoa nhiều hơn bác sĩ đa khoa
Tại hội nghị, đại diện ngành y tế TP. HCM - ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế cho biết, hiện nay nguồn nhân lực ngành y tế TP. có nhiều biến đổi cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu. Tỷ lệ bác sĩ trên một vạn dân tăng từ xấp xỉ 16 năm 2016 lên 20 vào năm 2020 - gấp 2 lần chỉ tiêu của Trung ương.
Tuy nhiên, theo ông Thượng, ngành y tế TP. HCM đang gặp thách thức không nhỏ với công tác đào nguồn nhân lực y tế trong giai đoạn hiện nay là phải đáp ứng được nhu cầu chăm sóc sức khoẻ của người dân và cả khu vực phía Nam.
TP. HCM có tỷ lệ bác sĩ trên vạn dân cao nhất cả nước (20 bác sĩ/vạn dân), nhưng số này còn thấp so với các nước có hệ thống y tế phát triển như Australia (38 bác sĩ/vạn dân), New Zealand (34 bác sĩ/vạn dân), Hàn Quốc và Nhật Bản (25 bác sĩ/vạn dân)...
Về nghịch lý trong công tác đào tạo nhân lực y tế, đại diện Sở Y TP. HCM cũng đã chỉ ra những tồn tại. Trong đó, hiện nay số lượng bác sĩ chuyên khoa luôn cao hơn nhiều so với bác sĩ thực hành tổng quát (bác sĩ đa khoa, bác sĩ gia đình).
Nguyên nhân là các bác sĩ mới tốt nghiệp đều có xu hướng muốn trở thành bác sĩ chuyên khoa.
Chính vì nghịch lý này đã khiến hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu tại y tế cơ sở sẽ còn gặp nhiều khó khăn, khó phát triển. Tình trạng quá tải bệnh viện và nhiều hệ quả đã bộc lộ rõ trong giai đoạn bùng phát dịch Covid-19 còn tiếp diễn.
Ngoài ra, nhiều loại hình nhân viên tế chưa được cơ sở y khoa đào tạo hoặc đào tạo không đủ số lượng so với nhu cầu thực tế.
Cụ thể như loại hình chuyên viên cấp cứu ngoài bệnh viện (Paramedic) chưa có trong danh mục đào tạo. Đây là loại hình rất cần thiết để bổ sung cho mạng lưới cấp cứu 115 của TP. HCM. Hay chuyên viên y tế công cộng, tuy đã được đào tạo nhưng số lượng còn ít.
Ghi nhận các ý kiến đóng góp của các chuyên gia, bác sĩ, nhà quản lý, ông Phan Văn Mãi - Chủ tịch UBND TP. HCM cho rằng, nhiều vấn đề của y tế cơ sở đã tồn tại hàng chục năm, nay được nhắc lại. UBND TP. HCM sẽ cùng ngành y tế phân tích, tìm giải pháp để tổ chức thực hiện trong thời gian tới.
Tuy nhiên, Chủ tịch Phan Văn Mãi khẳng định, tỷ lệ 20,2 bác sĩ/vạn dân của TP. HCM không nên so sánh với cả nước mà phải xác định đây là đô thị đặc biệt và so sánh với nước phát triển để định hướng phấn đấu.
"Có nhiều vấn đề thuộc cơ chế chính sách, có cái cần phải phù hợp với thành phố với tư cách là địa phương luôn đi đầu do được thúc bách bởi thực tiễn. UBND TP.HCM sẽ chọn lựa vấn đề, nghiên cứu và hy vọng 3-5 năm nữa có thể giải quyết nghịch lý này bằng giải pháp hợp lý, phù hợp", ông Phan Văn Mãi nói.
