Theo dự thảo, nghiên cứu sinh được miễn quy trình phản biện độc lập nếu có ít nhất 3 bài báo khoa học liên quan trực tiếp đến nội dung luận án được công bố trên các tạp chí thuộc danh mục WoS hoặc Scopus. Trong đó, tối thiểu 2 bài thuộc nhóm Q1 - nhóm tạp chí có chất lượng và ảnh hưởng khoa học cao nhất.
Đáng chú ý, nghiên cứu sinh phải là tác giả chính hoặc tác giả liên hệ của các bài báo này. Các công bố khoa học được tính trong thời hạn không quá 60 tháng trước thời điểm bảo vệ luận án.
Đây là lần đầu tiên Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra cơ chế “đặc cách” phản biện độc lập nhằm khuyến khích nghiên cứu sinh nâng cao chất lượng công bố quốc tế và tiệm cận chuẩn đào tạo tiến sĩ của các đại học nghiên cứu trên thế giới.
Luận án không đạt sau 2 lần phản biện sẽ dừng quy trình
Theo quy định hiện hành trong dự thảo, các luận án không thuộc diện miễn phản biện độc lập sẽ phải lấy ý kiến của ít nhất 2 nhà khoa học hoặc chuyên gia ngoài cơ sở đào tạo, trong hoặc ngoài nước.
Người phản biện phải không có lợi ích liên quan trực tiếp đến nghiên cứu sinh hoặc người hướng dẫn. Ý kiến phản biện phải kết luận rõ “đồng ý” hoặc “không đồng ý” về chất lượng chuyên môn của luận án.
Luận án được xác định đạt yêu cầu khi có tối thiểu 2 ý kiến đồng ý. Nếu có 1 ý kiến không đồng ý, cơ sở đào tạo phải gửi thêm cho một phản biện khác để xem xét.
Trường hợp có từ 2 ý kiến không đồng ý, nghiên cứu sinh phải chỉnh sửa, bổ sung luận án và thực hiện phản biện lần hai. Dự thảo nhấn mạnh sẽ không tổ chức phản biện độc lập lần thứ ba.
Bộ cũng quy định thời gian hoàn thành quy trình phản biện độc lập tối đa là 6 tháng kể từ khi nghiên cứu sinh nộp dự thảo luận án đã được đơn vị chuyên môn thông qua. Nếu phải phản biện lần hai, thời gian được kéo dài thêm không quá 3 tháng.
Một điểm mới khác là dự thảo bổ sung quy định cho phép tổ chức bảo vệ luận án trực tuyến trong trường hợp cần thiết, nhưng phải bảo đảm yêu cầu về chất lượng, tính khách quan, công khai và minh bạch.
Dự thảo cũng siết chặt chất lượng đào tạo tiến sĩ khi quy định chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ chỉ được tổ chức theo hình thức chính quy nhằm tăng cường môi trường học thuật và nghiên cứu.
Trong khi đó, các cơ sở đào tạo được trao thêm quyền tự chủ trong xây dựng kế hoạch học tập, tổ chức đào tạo và tuyển sinh, song phải bảo đảm công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Ngoài ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đề xuất tăng tính liên thông giữa các trình độ đào tạo. Theo đó, kết quả học tập và chứng chỉ giáo dục đại học được công nhận chuyển đổi tín chỉ trong thời hạn 60 tháng.
Người học phải hoàn thành chương trình trong thời gian tối thiểu bằng hai phần ba và tối đa không vượt quá 2,5 lần thời gian đào tạo chuẩn. Nếu quá thời hạn tối đa mà chưa hoàn thành chương trình, người học phải xét lại điều kiện đầu vào theo quy định của cơ sở đào tạo.
