Thức ăn đường phố là loại hình kinh doanh quen thuộc, tiện lợi, gắn với đời sống đô thị và du lịch đang được đặt dưới “kính hiển vi” của cơ quan quản lý.
Theo Bộ Y tế, dù thời gian qua nhiều địa phương đã chủ động triển khai các biện pháp kiểm soát an toàn thực phẩm, không ít quán ăn nhỏ lẻ, hàng rong, điểm bán lưu động vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, gây lo ngại cho người tiêu dùng.
Tại nhiều khu du lịch, phố ẩm thực, hình ảnh quán cơm, tiệm phở, nhà hàng ngày càng văn minh, sạch sẽ: Bàn ghế gọn gàng, dụng cụ ăn uống đảm bảo vệ sinh, nhân viên mang bảo hộ, khu sơ chế, chế biến được bố trí hợp lý. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nhiều cơ sở nhỏ lẻ, hàng rong vỉa hè vẫn tồn tại hàng loạt bất cập.
Theo Bộ Y tế, không ít điểm bán thiếu nước sạch, không có nơi rửa dụng cụ đúng quy chuẩn, rác thải thu gom không đảm bảo vệ sinh; người trực tiếp chế biến không được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm, không sử dụng bảo hộ lao động.
Đáng lo ngại hơn, nguyên liệu thường được mua với giá rẻ, không rõ nguồn gốc; nhiều thực phẩm chế biến sẵn như pa-tê, riêu cua, thịt nguội, thức ăn tồn dư… không được bảo quản đúng cách, tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc.
Thực tế, tại một số địa phương đã xảy ra các vụ ngộ độc thức ăn đường phố tập thể, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, gây dư luận bất an trong xã hội.
Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long, Bộ Y tế đã có văn bản đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tăng cường quản lý an toàn thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ và thức ăn đường phố.
Theo đó, dù không thuộc diện phải cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố bắt buộc phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật.
Người trực tiếp chế biến phải được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm, không mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm; địa điểm kinh doanh phải cách xa nguồn ô nhiễm; dụng cụ ăn uống, bao gói thực phẩm phải đảm bảo vệ sinh; nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, phụ gia sử dụng đúng danh mục cho phép.
Đặc biệt, cơ sở kinh doanh có trách nhiệm cung cấp thông tin về nguồn nguyên liệu để phục vụ truy xuất khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm.
Bộ Y tế nêu rõ, các hành vi vi phạm an toàn thực phẩm trong kinh doanh thức ăn đường phố sẽ bị xử phạt nghiêm. Mức phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng đối với các lỗi như không che đậy thức ăn, không sử dụng găng tay, không có bàn kệ đảm bảo vệ sinh.
Mức phạt từ 1 triệu đến 3 triệu đồng áp dụng với các hành vi nghiêm trọng hơn như sử dụng dụng cụ, bao gói không an toàn; người chế biến mắc bệnh truyền nhiễm; dùng phụ gia không đúng quy định; sử dụng nước không đảm bảo vệ sinh. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng sẽ buộc tiêu hủy thực phẩm.
Bộ Y tế yêu cầu UBND các cấp chịu trách nhiệm trực tiếp quản lý hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố trên địa bàn; trạm y tế xã, phường tăng cường hướng dẫn, giám sát, phòng ngừa và xử lý sự cố ngộ độc thực phẩm.
Cùng với đó, Ban Chỉ đạo liên ngành về an toàn thực phẩm các cấp cần chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra, đặc biệt với các điểm kinh doanh phục vụ lễ hội; duy trì “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm”, đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn kiến thức cho người bán hàng rong.
Bộ Y tế nhấn mạnh, việc công khai các vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng là cần thiết để cảnh báo kịp thời, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và lập lại trật tự trong kinh doanh thức ăn đường phố.
“An toàn thực phẩm không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là ý thức và đạo đức kinh doanh của mỗi người bán, sự giám sát của người tiêu dùng và cả cộng đồng”, Bộ Y tế khẳng định.
