Đây là cảnh báo được các chuyên gia đưa ra tại Hội nghị Y học Giấc ngủ quốc tế Việt - Pháp lần thứ nhất và Hội nghị khoa học lần thứ VII của Hội Y học Giấc ngủ Việt Nam diễn ra trong 3 từ ngày 19 đến ngày 21/6 tại Hà Nội.
Giấc ngủ không chỉ là nghỉ ngơi
Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS Nguyễn Viết Nhung, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam cho biết y học giấc ngủ tại Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây, từ một lĩnh vực còn khá mới trở thành chuyên ngành liên ngành hiện đại, kết nối nhiều lĩnh vực như hô hấp, tim mạch, thần kinh, tâm thần, nội tiết, nhi khoa, điều dưỡng, kỹ thuật y sinh, khoa học dữ liệu, y tế số và trí tuệ nhân tạo.
Theo ông Nhung, giấc ngủ ngày nay không còn được xem đơn thuần là trạng thái sinh lý mà đã trở thành một chỉ số quan trọng phản ánh sức khỏe cá nhân và sức khỏe cộng đồng.
"Chất lượng giấc ngủ liên quan chặt chẽ đến sức khỏe hô hấp, tim mạch, chuyển hóa, sức khỏe tâm thần, khả năng học tập, năng suất lao động, an toàn giao thông, chất lượng cuộc sống và tuổi thọ của con người", ông Nhung nhấn mạnh.
Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số và tỷ lệ mắc các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, béo phì hay rối loạn tâm thần ngày càng gia tăng, các rối loạn giấc ngủ, đặc biệt là hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, đang trở thành vấn đề y tế công cộng đáng quan tâm nhưng vẫn chưa được phát hiện và điều trị đầy đủ.
Các chuyên gia cho biết nhiều trường hợp mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ chưa được chẩn đoán kịp thời, làm gia tăng nguy cơ tai nạn giao thông, giảm năng suất lao động và tạo thêm gánh nặng cho hệ thống y tế cũng như xã hội.
"Mỗi người dành khoảng một phần ba cuộc đời để ngủ. Một giấc ngủ khỏe mạnh không chỉ giúp phục hồi thể chất và tinh thần mà còn là nền tảng cho học tập, sáng tạo, năng suất lao động và hạnh phúc", ông Nhung nói.
Nhiều người vẫn hiểu sai về giấc ngủ
Theo GS.TS Dương Quý Sỹ, Chủ tịch Hội Y học Giấc ngủ Việt Nam, dù nhận thức cộng đồng về sức khỏe giấc ngủ đã được cải thiện đáng kể trong gần 7 năm qua, nhiều quan niệm sai lầm vẫn tồn tại phổ biến.
Một trong những hiểu lầm thường gặp là xem nhẹ thời lượng và chất lượng giấc ngủ. Chuyên gia khuyến cáo trẻ em cần ngủ khoảng 9-10 giờ mỗi ngày; người trưởng thành nên ngủ tối thiểu 6-7 giờ, còn người cao tuổi cần ít nhất 6 giờ để duy trì sức khỏe.
Tuy nhiên, không ít người vẫn duy trì các thói quen gây ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ như sử dụng điện thoại, máy tính hoặc xem tivi ngay trước khi đi ngủ; uống cà phê, rượu bia và các chất kích thích vào buổi tối.
Các chuyên gia khuyến nghị người dân nên hạn chế sử dụng thiết bị điện tử ít nhất một giờ trước khi ngủ và tránh các chất kích thích từ 4-6 giờ trước giờ đi ngủ nhằm cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Đáng chú ý, tình trạng tự ý sử dụng thuốc ngủ kéo dài đang diễn ra khá phổ biến. Theo ông Sỹ, đối với mất ngủ mạn tính kéo dài trên ba tháng, giải pháp hiệu quả không phải là lạm dụng thuốc mà cần thay đổi hành vi, thực hiện vệ sinh giấc ngủ và điều chỉnh nhận thức về giấc ngủ.
Người dân chỉ nên lên giường khi thực sự buồn ngủ, giữ tinh thần thư giãn, tránh mang căng thẳng vào phòng ngủ, đồng thời tạo môi trường ngủ phù hợp về ánh sáng, nhiệt độ và tiếng ồn. Với người cao tuổi, việc tắm nắng khoảng 30 phút vào buổi sáng cũng là biện pháp đơn giản giúp điều hòa nhịp sinh học.
Theo Chủ tịch Hội Y học Giấc ngủ Việt Nam, nhiều nghiên cứu đã chứng minh rối loạn giấc ngủ làm tăng nguy cơ lão hóa sớm, mắc các bệnh mạn tính và làm giảm tuổi thọ. Đặc biệt ở trẻ em, giấc ngủ đóng vai trò quyết định đối với quá trình phát triển thể chất.
"Chăm sóc sức khỏe giấc ngủ hoàn toàn có thể trở thành một trong những giải pháp góp phần nâng cao tầm vóc người Việt, bởi hormone tăng trưởng được tiết ra chủ yếu trong giấc ngủ sâu của trẻ", ông Sỹ cho biết.
Đó cũng là lý do hội nghị năm nay lựa chọn chủ đề "Ưu tiên cho sức khỏe giấc ngủ", với kỳ vọng đưa chăm sóc giấc ngủ trở thành một trong những ưu tiên của ngành y tế trong thời gian tới.
Trong khuôn khổ hội nghị, Bệnh viện Đa khoa Trường Cao đẳng Y tế Thái Bình (Hưng Yên) đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Hiệp hội Bệnh phổi Pháp - Việt (AFVP), Hiệp hội Y học Giấc ngủ Thế giới (WSS) và Hội Y học Giấc ngủ châu Á (ASSM).
Theo thỏa thuận, các bên sẽ phối hợp đào tạo bác sĩ, điều dưỡng; tổ chức thực tập và chuyển giao kỹ thuật y tế tại Pháp cùng một số quốc gia khác. AFVP và các đối tác sẽ hỗ trợ chuyên gia, học bổng, chi phí lưu trú và bảo hiểm y tế cho học viên trong quá trình đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực chuyên môn cho bệnh viện.
