Nhận diện và phòng ngừa rủi ro pháp lý trong hoạt động báo chí

(CLO) Ngày 9/9/2026 tại TP.HCM, Hội Nhà báo Việt Nam đã tổ chức buổi tọa đàm chuyên sâu nhằm cập nhật các quy định mới của Luật Báo chí nhằm giúp người làm báo nhận diện rủi ro và giữ vững đạo đức nghề nghiệp.

Tọa đàm do Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí (Hội Nhà báo Việt Nam) tổ chức đã thu hút sự tham dự đông đảo của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước về báo chí; lãnh đạo các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương; đại diện Hội Nhà báo các tỉnh, thành phố cùng đông đảo phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí khu vực phía Nam.

Thách thức lớn về pháp lý và đạo đức của người làm báo

Phát biểu khai mạc toạ đàm, nhà báo Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phụ trách phía Nam đi thẳng vào vấn đề: Báo chí hiện đang hoạt động trong một môi trường truyền thông có tốc độ biến đổi chưa từng có. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo cùng sự xuất hiện và lan rộng của các nền tảng truyền thông mới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin.

clo_br_20.jpg
Theo nhà báo Trần Trọng Dũng: trong môi trường số hiện nay, một thông tin sai lệch có thể được lan truyền với tốc độ chóng mặt, một nội dung vi phạm có thể bị sao chép và phát tán trên nhiều nền tảng chỉ trong thời gian ngắn. Khi đó sẽ tổn hại trực tiếp đến uy tín của tòa soạn và niềm tin của công chúng. (Ảnh: CK)

Đứng trước bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với người làm báo ngày càng cao: không chỉ phải bảo đảm tính nhanh nhạy, chính xác, hấp dẫn của thông tin, mà còn phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, đề cao trách nhiệm xã hội và giữ vững những chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Bởi lẽ, đây chính là nền tảng để báo chí khẳng định vai trò, uy tín và trách nhiệm của mình trong đời sống xã hội hiện đại – nhà báo Trần Trọng Dũng nhấn mạnh.

Đáng chú ý, theo ông Dũng, thực tiễn tác nghiệp cho thấy, chỉ một quyết định thiếu thận trọng trong quá trình thu thập, kiểm chứng, sử dụng hoặc xuất bản thông tin cũng có thể dẫn đến những hệ quả pháp lý nghiêm trọng. Chẳng hạn như việc sử dụng nguồn tin chưa được xác minh; xâm phạm đời tư, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; vi phạm bản quyền; sử dụng hình ảnh, dữ liệu không đúng quy định; hoặc những sai sót trong cách thức thể hiện thông tin trên các nền tảng số.

Hơn thế nữa, ranh giới giữa một sai sót nghiệp vụ đơn thuần và một hành vi có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý đôi khi rất mỏng manh.

clo_br_6.jpg
Quang cảnh buổi toạ đàm (Ảnh: CK)

Đặc biệt là trong môi trường số hiện nay, một thông tin sai lệch có thể được lan truyền với tốc độ chóng mặt, một nội dung vi phạm có thể bị sao chép và phát tán trên nhiều nền tảng chỉ trong thời gian ngắn. Khi đó, hậu quả không chỉ dừng lại ở một quyết định xử phạt tài chính hay nguy cơ đình bản, mà nghiêm trọng hơn là tổn hại trực tiếp đến uy tín của tòa soạn và niềm tin của công chúng – ông Dũng khẳng định.

Khi đi sâu vào trao đổi về điểm mới của Luật Báo chí, những quy định về chế tài và những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn tác nghiệp, ông Dũng cho rằng đây là cơ hội để các cơ quan báo chí, các nhà quản lý, chuyên gia và người làm báo cùng thảo luận, chia sẻ những tình huống thực tế, những khó khăn phát sinh trong quá trình tác nghiệp. Từ cơ sở đó đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm giúp cơ quan báo chí và người làm báo chủ động hơn trong nhận diện, phòng ngừa và xử lý các rủi ro pháp lý.

Từ những phân tích trên, nhà báo Trần Trọng Dũng đúc kết rằng, khi mỗi nhà báo hiểu luật hơn một bước, thận trọng hơn một bước và có trách nhiệm hơn một bước, không chỉ giúp bảo vệ chính mình và cơ quan báo chí, mà còn góp phần bảo vệ uy tín của nghề báo và niềm tin của công chúng đối với báo chí cách mạng Việt Nam.

clo_br_18.jpg
Ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó cục trưởng Cục Báo chí cho biết: Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí mở các kênh trên không gian mạng với nhận diện thống nhất, tạo điều kiện để báo chí phát triển theo hướng hệ sinh thái. (Ảnh: CK)

Trao đổi về những điểm mới của Luật Báo chí, ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Luật Báo chí 2025 mở rộng không gian hoạt động của cơ quan báo chí trên môi trường số, cho phép cơ quan báo chí mở các kênh trên không gian mạng với nhận diện thống nhất, tạo điều kiện để báo chí phát triển theo hướng hệ sinh thái.

Theo ông Hiếu, luật cũng quy định rõ hơn vai trò của Hội Nhà báo Việt Nam trong kết luận hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

Ngoài ra, kể từ ngày 1/1/2027, người được cấp thẻ nhà báo lần đầu phải trải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí và đạo đức nghề nghiệp, ông Hiếu cho biết.

clo_br_19.jpg
clo_br_8.jpg
Các đại biểu tham dự tọa đàm ngày 9/9/2026. (Ảnh: CK)

AI không thể chịu trách nhiệm thay nhà báo

Điểm mới trong Luật Báo chí 2025 yêu cầu cơ quan báo chí và tác giả tác phẩm báo chí sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ hoạt động báo chí phải tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ, trí tuệ nhân tạo và đạo đức nghề nghiệp.

Và Nghị định số 237/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cũng quy định chi tiết trách nhiệm của cơ quan báo chí khi sử dụng AI, bao gồm yêu cầu kiểm chứng, rà soát, chịu trách nhiệm về tính xác thực và tính hợp pháp của nội dung...

clo_br_5.jpg
Theo Nhà báo Nguyễn Đức Hiển, AI không có khả năng xác minh thay nhà báo. (Ảnh: CK)

Trao đổi về góc nhìn cá nhân khi sử dụng AI, Nhà báo Nguyễn Đức Hiển, Phó Tổng biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng cho rằng, trách nhiệm lớn nhất khi dùng AI nên thuộc về người trực tiếp sử dụng, bởi họ biết AI đã can thiệp vào thông tin ở mức độ nào. Thực tế, AI không tác động vào sự thật mà chỉ giúp rút ngắn thời gian lao động, tăng khả năng diễn đạt. Và AI không có khả năng xác minh thay nhà báo, ông Hiển nhấn mạnh.

Cũng theo ông Hiển, tòa soạn nên có bộ phận pháp chế để xây dựng, giám sát và cập nhật quy định về sử dụng AI.

Nói về các rủi ro hoạt động báo chí trong bối cảnh bị "chi phối" bởi nền tảng số, nhất là việc sử dụng AI hỗ trợ tác nghiệp, nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật, Phó Trưởng ban Nhân dân điện tử báo Nhân Dân, đã chỉ ra 4 nhóm rủi ro lớn trong xuất bản báo chí, gồm rủi ro chính trị - tư tưởng; rủi ro thương mại và ngân sách; rủi ro bản quyền và dữ liệu cá nhân, và rủi ro trí tuệ nhân tạo.

clo_br_14.jpg
Theo nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật, nhiều rủi ro thông tin, hình ảnh..., do AI tạo ra dễ gây ra "ảo giác" tin tưởng vào AI. (Ảnh: CK)

Từ kinh nghiệm xây dựng "bộ lọc quy trình kiểm duyệt nội bộ" của báo Nhân Dân, ông Nhật nêu ra kinh nghiệm xây dựng 3 lớp phòng ngừa rủi ro trên hệ thống CMS hội tụ trước khi xuất bản thông tin: Cần lập hàng rào an toàn trong sử dụng ứng dụng AI; bảo đảm con người làm chủ, chống ảo giác tin tưởng AI và deepfake, sử dụng nguồn tài liệu chính thống.

clo_br_3.jpg
clo_br_10.jpg
clo_br_12.jpg

Tại toạ đàm, các đại biểu cũng thảo luận sôi nổi về những điểm mới của Luật Báo chí và hành lang pháp lý tòa soạn; chế tài pháp lý - nhận diện rủi ro và bảo vệ đạo đức nghề báo; thực tiễn tại địa phương - từ giải pháp tòa soạn đến bảo vệ nhà báo tác nghiệp.

Tổng kết tọa đàm, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Trần Trọng Dũng chia sẻ: các cơ quan báo chí cần chủ động nhận diện rủi ro, xây dựng bộ lọc bảo đảm tính chính xác, an toàn thông tin và tuân thủ pháp luật.

Ông cũng đề xuất tòa soạn bố trí người kiêm nhiệm hoặc phóng viên có chuyên môn luật để tham mưu pháp lý cho ban biên tập.

Xem thêm

Nút xuất bản không còn là điểm kết thúc của quy trình nội dung

Nút xuất bản không còn là điểm kết thúc của quy trình nội dung

(NB&CL) Nút xuất bản từng được xem là điểm kết thúc của một quy trình làm báo. Nhưng trong môi trường số, đó có thể chỉ là điểm bắt đầu của một vòng đời khác của tác phẩm. Một nội dung có thể được chia sẻ, cắt ghép, tách khỏi ngữ cảnh và mang theo cả tên tuổi, logo của cơ quan báo chí. Tại Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên, từng có nội dung bị cắt ghép nhưng vẫn giữ logo của Báo, khiến người tiếp nhận hiểu nhầm về nguồn đăng tải. Từ câu chuyện này, một vấn đề được đặt ra: trách nhiệm của tòa soạn sẽ đi đến đâu sau khi tác phẩm được xuất bản?

Báo chí Thủ đô hội tụ đa nền tảng, Hội Nhà báo đổi mới cách đồng hành

Báo chí Thủ đô hội tụ đa nền tảng, Hội Nhà báo đổi mới cách đồng hành

(NB&CL) Sau sắp xếp, báo chí Thủ đô bước vào một mô hình có quy mô lớn, cùng lúc tổ chức sản xuất báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình. Sự thay đổi ấy không chỉ đặt lại bài toán vận hành tòa soạn mà còn làm thay đổi yêu cầu đối với người làm báo. Khi đó, vai trò của Hội Nhà báo thành phố Hà Nội cũng không chỉ dừng ở các hoạt động nghiệp vụ truyền thống, mà cần đáp ứng sát hơn những nhu cầu mới của hội viên.

Qua những trang báo, thấy một Hà Nội ngày giải phóng

Qua những trang báo, thấy một Hà Nội ngày giải phóng

(CLO) Những tư liệu báo chí giai đoạn 1945–1954 được lưu giữ tại Bảo tàng Báo chí Việt Nam cho thấy báo chí đã đồng hành và ghi lại từng bước của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, từ những năm tháng chiến đấu, chiến thắng Điện Biên Phủ, Hiệp định Giơ-ne-vơ đến 80 ngày đấu tranh và chuẩn bị tiếp quản Hà Nội.

Báo Nhân Dân ra mắt chương trình nghệ thuật 'Chắp cánh tuổi thơ'

Báo Nhân Dân ra mắt chương trình nghệ thuật 'Chắp cánh tuổi thơ'

(CLO) Lấy hình tượng "Trang giấy diệu kỳ" làm ngôn ngữ xuyên suốt, chương trình nghệ thuật "Chắp cánh tuổi thơ" do Báo Nhân Dân tổ chức là một món quà tinh thần ý nghĩa dành tặng các em nhỏ Thủ đô. Sự kết hợp giữa âm nhạc, xiếc, vũ đạo cùng dàn nghệ sĩ nổi tiếng không chỉ tạo ra một không gian tương tác bùng nổ cảm xúc, mà còn sâu xa gửi gắm thông điệp nuôi dưỡng tâm hồn và tình yêu quê hương, đất nước.

Tôn vinh những trang viết về Hà Nội qua cuộc thi “Hà Nội & Tôi”

Tôn vinh những trang viết về Hà Nội qua cuộc thi “Hà Nội & Tôi”

(CLO) Cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ II do Tạp chí Người Hà Nội tổ chức đã chính thức khép lại với giải Nhất thuộc về tác phẩm “Yêu một Hà Nội”. Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, sự kiện đã tôn vinh những góc nhìn mới mẻ về văn hóa, con người Hà Nội, đồng thời phát động mùa giải thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng”.

Luật Báo chí 2025: Quản trị rủi ro pháp lý từ nguồn tin đến xuất bản

Luật Báo chí 2025: Quản trị rủi ro pháp lý từ nguồn tin đến xuất bản

(CLO) Luật Báo chí 2025 đặt hoạt động báo chí trong một không gian pháp lý mới, gắn chặt hơn với môi trường số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh đó, rủi ro pháp lý của một tác phẩm báo chí không còn chỉ nằm ở nội dung bài viết, mà có thể xuất hiện ở nhiều khâu, từ thu thập thông tin, xác minh, biên tập, sử dụng AI đến xuất bản, phân phối, chỉnh sửa và cải chính.

Lan tỏa những giá trị từ sự nghiệp và di sản báo chí Huỳnh Thúc Kháng

Lan tỏa những giá trị từ sự nghiệp và di sản báo chí Huỳnh Thúc Kháng

(CLO) Nhân kỷ niệm 150 năm Ngày sinh nhà chí sĩ, nhà báo Huỳnh Thúc Kháng (1/10/1876 - 1/10/2026), những giá trị từ cuộc đời, sự nghiệp và di sản báo chí của ông tiếp tục được nhìn nhận không chỉ ở ý nghĩa lịch sử, mà còn ở những giá trị nghề nghiệp vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với báo chí hôm nay.

Luật Báo chí 2025 và trách nhiệm pháp lý của báo chí truyền hình từ tác phẩm gốc đến các phiên bản số

Luật Báo chí 2025 và trách nhiệm pháp lý của báo chí truyền hình từ tác phẩm gốc đến các phiên bản số

(NB&CL) Luật Báo chí 2025 mở rộng trách nhiệm của cơ quan báo chí từ tác phẩm phát sóng sang toàn bộ vòng đời nội dung trên không gian mạng. Với báo chí truyền hình, mỗi lần cắt dựng, đổi tiêu đề, thumbnail hay chuyển thể sang video ngắn đều có thể làm thay đổi cách công chúng tiếp nhận thông tin, đặt ra yêu cầu mới về kiểm soát nội dung và phân định trách nhiệm trên từng nền tảng.

Định vị lối đi cho báo chí trong không gian phát triển mới

Định vị lối đi cho báo chí trong không gian phát triển mới

(NB&CL) Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 với chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới” đã đặt những thay đổi của báo chí vào chính thực tiễn vận hành của các tòa soạn. Nhìn lại những trao đổi tại Diễn đàn, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, cho rằng điều quan trọng không chỉ là nhận diện những thay đổi đang diễn ra, mà từ đó các toà soạn phải nhìn thấy cơ hội, chuẩn bị năng lực và tìm được cách biến cơ hội thành giá trị phát triển thực tế.

Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trên môi trường số

(CLO) Sáng 30/9, Báo Bảo vệ Pháp luật tổ chức Hội thảo “Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trong sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa”. Tại đây, đại diện cơ quan chức năng, doanh nghiệp,... đã tập trung nhận diện những phương thức, thủ đoạn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mới, nhất là trên môi trường số, đồng thời trao đổi giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các bên để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong lĩnh vực này.

Di sản Huỳnh Thúc Kháng và những giá trị cho nghề báo hôm nay

Di sản Huỳnh Thúc Kháng và những giá trị cho nghề báo hôm nay

(CLO) Từ Báo Tiếng Dân đến Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng, di sản của nhà chí sĩ, nhà báo Huỳnh Thúc Kháng không chỉ ghi dấu một chặng đường của báo chí cách mạng Việt Nam, mà còn gợi mở những giá trị bền vững của nghề báo hôm nay - đó là bản lĩnh, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm với đất nước, nhân dân và xã hội.

Cỡ chữ bài viết: