Dự án tỷ đô dính loạt sai phạm
Dự án Nhà máy nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang là dự án nhóm A, công trình công nghiệp cấp I do Công ty cổ phần nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang (Công ty An Khánh) là chủ đầu tư.
Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 23.000 tỷ đồng, trong đó hơn 16.000 tỷ đồng là vốn vay. Quy mô của dự án nhiệt điện đốt than này là 100 MW, sau được nâng lên thành 650 MW, được xây dựng trên khu đất rộng gần 90 ha tại thôn Dăm, xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh (trước thuộc xã Vũ Xá, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang). Dự án dự kiến hoàn thành và phát điện thương mại vào năm 2023, được gia hạn đến tháng 12/2025 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng và chưa xây dựng các hạng mục chính. Mới đây, dự án này nằm trong diện thanh tra của Thanh tra Chính phủ.
Đợt thanh tra này đã phơi bày hàng loạt vi phạm nghiêm trọng tại dự án Nhà máy Nhiệt điện An Khánh. Từ việc thi công chưa cấp phép đến những lỗ hổng trong quản lý đất đai.
Sai phạm gây chú ý nhất là việc chủ đầu tư đã tiến hành thi công san lấp sai quy định (36,75ha), diện tích đất doanh nghiệp này đã lấn chiếm, xây dựng sai quy định (0,6ha).
Sai phạm không chỉ dừng lại ở khía cạnh xây dựng, Nhà máy Nhiệt điện An Khánh còn dính hàng loạt vi phạm liên quan đến đất đai. Việc sử dụng đất chưa đúng mục đích, chậm hoàn thiện hồ sơ thuê đất và các nghĩa vụ tài chính với Nhà nước đã được Thanh tra Chính phủ chỉ rõ.
Cụ thể, dự án nhà máy nhiệt điện không thuộc đối tượng được giao đất để thực hiện phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, UBND tỉnh Bắc Giang (cũ) đã thành lập Cụm công nghiệp Vũ Xá để thu hồi đất cho dự án, vi phạm quy định tại Điều 62 Luật Đất đai 2013.
UBND tỉnh Bắc Giang (cũ) phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Cụm công nghiệp Vũ Xá, trong đó các hạng mục nhà máy chính, kho cảng, bãi xỉ than, hạ tầng kỹ thuật, đường chính, đường nội bộ được bố trí nằm trong cụm công nghiệp, vi phạm quy chế quản lý cụm công nghiệp của Thủ tướng Chính phủ.
UBND tỉnh Bắc Giang (cũ) ban hành quyết định chuyển mục đích sử dụng đất, cho thuê đất khi Công ty Công ty cổ phần nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang chưa thực hiện việc ký quỹ đảm bảo thực hiện dự án đầu tư là vi phạm quy định tại Khoản 2, Điều 27, Nghị định số 118/NĐ-CP.
UBND tỉnh Bắc Giang (cũ) ban hành quyết định giao đất, cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng cho Công ty An Khánh có 65.451 m2/116.880 m2 thuộc khu vực ngoài bãi sông (khu vực thoát lũ, không gian chứa lũ) vi phạm Quyết định 257/2016 của Thủ tướng Chính phủ (hiện chủ đầu tư đã tiến hành san lấp và nâng cốt lên +8,2 m).
Công ty cổ phần nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang đã triển khai thi công lấn chiếm ra ngoài phần diện tích được giao hơn 6.000 m2 và hơn 566 m dài, vi phạm các quy định của Luật Đất đai 2013. Theo thiết kế của dự án, tổng diện tích hạng mục bãi tro xỉ và nhà máy gạch xỉ khoảng 40 ha, vượt quá diện tích được xây dựng theo quy định (theo quy định thì không được xây dựng vượt quá 26,25 ha). Tại thời điểm thanh tra, phần diện tích đất này chưa thực hiện thu hồi, bồi thường, giao đất, cho thuê đất.
UBND tỉnh Bắc Giang (cũ) còn quyết định chuyển mục đích sử dụng đất cho Công ty cổ phần nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang thuê đất 11,688 ha (hạng mục nhà máy chính) tuy nhiên chủ đầu tư đã thực hiện việc san lấp trên 36,7 ha từ mức cao hiện trạng lên mức cao +8,2m (vượt diện tích được giao 25 ha) là vi phạm các quy định của Luật Đất đai 2013.
Việc miễn tiền thuê đất với diện tích đã giao, cho thuê (11,688 ha) chưa đảm bảo điều kiện cam kết tại Văn bản số 216/AKBG-KHVT ngày 14/8/2017 giữa Công ty An Khánh và Cục Thuế tỉnh Bắc Giang (cũ).
Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện dự án chậm tiến độ so với kế hoạch ban đầu được phê duyệt. Những vướng mắc về thủ tục hành chính và năng lực triển khai đã khiến dự án không thể về đích đúng hạn, gây lãng phí nguồn lực đất đai.
"UBND tỉnh Bắc Giang (cũ) và Bộ Công Thương đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ giao Công ty cổ phần Nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang làm chủ đầu tư dự án theo hình thức nhà máy điện độc lập (IPP), trong khi doanh nghiệp này mới đi vào hoạt động, chưa có kinh nghiệm triển khai dự án nhiệt điện, cũng chưa đủ cơ sở chứng minh năng lực tài chính.
Đây là một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến dự án Nhà máy nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang gặp khó khăn ngay từ đầu, đặc biệt là trong việc sắp xếp, bố trí nguồn vốn đầu tư”, kết luận của Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh.
Thu hồi, trả lại nguyên trạng đất đã lấn chiếm, xây dựng sai quy định
Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ trưởng Bộ Công Thương, UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý đối với các tập thể, cá nhân theo từng thời kỳ có liên quan đến các tồn tại, khuyết điểm, vi phạm; chỉ đạo chấn chỉnh, xử lý, khắc phục triệt để những tồn tại, khuyết điểm, vi phạm nêu tại Kết luận thanh tra.
Bộ Công Thương được kiến nghị tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý kịp thời các tồn tại, khuyết điểm, vi phạm trong công tác thẩm định, phê duyệt, triển khai, thực hiện đối với Dự án Nhà máy nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang.
Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh rà soát, xử lý, thu hồi, trả lại nguyên trạng diện tích đất nằm trong hành lang bảo vệ đê điều, hành lang thoát lũ đã giao cho Công ty An Khánh và diện tích đất đã san lấp sai quy định, diện tích đất đã lấn chiếm, xây dựng sai quy định nêu tại Kết luận thanh tra; Xử lý theo đúng quy định đối với hành vi vi phạm của Công ty An Khánh trong việc san lấp mặt bằng và lấn chiếm, xây dựng sai quy định trong quá trình thực hiện dự án... Nếu phát hiện có dấu hiệu phạm pháp thì chuyển cơ quan chức năng để xem xét, xử lý.
Theo nguồn tin của PV báo Nhà báo và Công luận, thời điểm có quyết định thanh tra Dự án Nhà máy Nhiệt điện An Khánh, chủ đầu tư đã tìm kiếm nhà thầu phá dỡ một số hạng mục đã xây dựng như: Nhà điều hành, khu nhà ở công nhân, một số căn nhà xây thô theo kiểu biệt thự,... Tuy nhiên, đến nay các hạng mục vẫn còn nguyên, dự án chưa có dấu hiệu tái khởi động lại.
