Những ngày cuối tháng 5, đầu tháng 6, khi đợt nắng nóng gay gắt bao trùm khắp miền Trung, nhiệt độ ngoài trời tại Nghệ An nhiều thời điểm vượt ngưỡng 39 - 40 độ C. Thời tiết khắc nghiệt khiến việc ra đồng cấy lúa vào ban ngày của bà con rất khó khăn khi nắng gắt chiếu thẳng vào lưng và nước nóng trên ruộng bắn thẳng vào mặt. Để đối phó với nắng nóng, nông dân nhiều vùng ở Nghệ An chuyển sang cấy lúa ban đêm.
Khoảng 19h, khi mặt trời vừa khuất núi, trên những cánh đồng ở xã Tân Châu (Nghệ An) lấp ló ánh đèn pin của những người nông dân đi cấy lúa đêm. Đôi tay thoăn thoắt đặt mạ xuống bùn, bà Nguyễn Thị Minh (50 tuổi) cho biết, để tránh nắng nóng như “đổ lửa” vào ban ngày, bà con trong xóm thống nhất chuyển cấy lúa đêm.
Việc cấy lúa đêm giúp người nông dân giữ sức khỏe, giảm mệt mỏi, đồng thời bảo vệ mạ non, tránh nắng nóng quá mức lúc vừa cấy. Cấy ban ngày, nền nhiệt cao, nắng gắt có thể “đun” nóng nước dưới ruộng, rễ lúa dễ chết và kém phát triển.
Để chuẩn bị cho buổi ra đồng cấy lúa ban đêm, họ thường dùng bữa tối sớm hơn. Sau ít phút nghỉ ngơi, người dân bắt đầu ra đồng làm việc. Để công việc thuận lợi, họ thắp sáng một chiếc đèn tích điện ở bờ ruộng. Cùng với đó, mỗi thợ cấy đeo một chiếc đèn pin trên đầu như thợ mỏ. Dưới ánh đèn pin và ánh trăng đầu hè, từng hàng lúa non dần phủ xanh trên những thửa ruộng vừa được làm đất.
Tại xã Bình Minh, những ngày qua, nông dân cũng đang tranh thủ xuống đồng làm đất chuẩn bị cho vụ sản xuất mới. Bà Trần Thị Phượng (56 tuổi) chia sẻ, những ngày nắng nóng như thế này, nhiệt độ vào ban ngày khiến việc lao động ngoài đồng rất vất vả, trong khi làm việc vào buổi tối giúp giảm mệt mỏi và nâng cao hiệu quả công việc.
Theo kinh nghiệm của người dân, khoảng thời gian từ 19 đến 23 giờ là thuận lợi nhất cho việc xuống giống. Dù làm việc ban đêm có phần bất tiện, nhưng giúp tránh nắng nóng, giảm nguy cơ kiệt sức và vẫn bảo đảm tiến độ sản xuất. Trong ánh trăng đầu hè, gió thổi mát dịu giữa cánh đồng, tiếng trò chuyện, tiếng bước chân lội ruộng hòa cùng không khí lao động khẩn trương tạo nên khung cảnh đặc biệt giữa vùng quê mùa vụ.
Theo ông Nguyễn Hữu Vũ, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Minh, địa phương có hơn 1.700ha lúa vụ xuân. Hiện người dân đang khẩn trương thu hoạch để kịp thời xuống giống vụ Hè Thu. Ban ngày nắng nóng, để kịp thời vụ, bà con nông dân chọn phương pháp ra đồng làm đất, cấy lúa đêm để tránh nắng.
Những năm gần đây, việc cấy lúa ban đêm đã trở thành giải pháp quen thuộc của nhiều nông dân mỗi khi xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài. Nhiều gia đình chủ động sắp xếp thời gian sinh hoạt, tranh thủ nghỉ ngơi vào ban ngày để tập trung lao động vào buổi tối. Điều đó thể hiện sự linh hoạt thích nghi của nông dân trước thời tiết ngày càng khắc nghiệt.
Vụ hè thu năm 2026, Nghệ An đặt mục tiêu gieo cấy khoảng 56.000ha lúa, phấn đấu đạt sản lượng hơn 425.000 tấn lương thực. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp đang đối mặt với nhiều thách thức khi lượng nước tại các hồ chứa, sông suối suy giảm, nguy cơ hạn hán và thiếu nước tưới ngày càng gia tăng. Trước thực tế đó, tỉnh yêu cầu các địa phương chủ động phương án điều tiết nguồn nước, ưu tiên cho các vùng sản xuất trọng điểm, thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp tại những khu vực thường xuyên thiếu nước.
