PGS.TS Bùi Hoài Sơn – Đại biểu Quốc hội khóa XV (đoàn TP Hà Nội) nhìn nhận rằng, di sản lớn nhất của nhiệm kỳ không chỉ nằm ở số lượng đạo luật được thông qua, mà ở tinh thần cải cách mạnh mẽ, cách tiếp cận mới về văn hóa, con người và chất lượng sống.
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV có thể được xem là một trong những giai đoạn thể hiện rõ nhất tinh thần đổi mới thể chế trong nhiều năm trở lại đây. Bối cảnh hậu đại dịch đặt ra yêu cầu đất nước không chỉ phục hồi, mà phải kiến tạo mô hình quản trị mới phù hợp với sự phát triển của thời đại dữ liệu và kinh tế số.
Một trong những dấu mốc quan trọng nhất là việc sắp xếp đơn vị hành chính, hình thành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tinh gọn bộ máy, phân định rõ chức năng – thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương, mở rộng phân cấp – phân quyền và tăng cường tự chủ. Đại biểu cho rằng đây không chỉ là thay đổi hành chính, mà là “chuyển đổi mô hình vận hành của Nhà nước”, hướng đến bộ máy gần dân hơn, hiệu quả hơn và phù hợp với phương thức quản trị hiện đại.
Những phiên thảo luận kéo dài, những tranh luận sắc sảo về mô hình, nguồn lực, trách nhiệm, giám sát hay bảo đảm quyền công dân đã cho thấy tinh thần trách nhiệm cao của Quốc hội. Chính sự đồng thuận từ thực tiễn và trí tuệ tập thể đã tạo ra quyết sách phù hợp với yêu cầu phát triển mới.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn đánh giá rằng các đạo luật được thông qua trong nhiệm kỳ này không đơn thuần là sửa đổi kỹ thuật, mà thể hiện “sự thay đổi triết lý phát triển”. Luật pháp được thiết kế theo hướng: Từ quản lý sang kiến tạo; từ “xin – cho” sang giải trình; từ cấp phép sang tiêu chuẩn; từ thủ tục sang dữ liệu; từ chú trọng bộ máy sang chú trọng chất lượng phục vụ Nhân dân.
Những cải cách như tự chủ đơn vị sự nghiệp công, cơ chế đặt hàng dịch vụ công, cải cách thủ tục đầu tư công, định danh điện tử, quản trị dữ liệu dân cư, xây dựng hạ tầng số dùng chung… đã tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia thông minh, minh bạch hơn, hiệu quả hơn và nhân văn hơn.
Ở lĩnh vực giám sát, Đại biểu Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh nhiệm kỳ này đã triển khai phương thức giám sát “đa tầng, gần cuộc sống hơn”: từ vấn đề chiến lược như thị trường lao động, phân cấp nguồn lực, đến những vấn đề dân sinh cụ thể như bảo hiểm y tế, nhà tạm sau thiên tai, môi trường đô thị hay hỗ trợ người yếu thế. Những chuyến giám sát kéo dài nhiều tháng, đi đến tận cơ sở đã giúp chính sách điều chỉnh ngay từ thực tiễn.
Theo Đại biểu Bùi Hoài Sơn, dấu ấn sâu sắc nhất của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV không chỉ nằm ở thể chế kinh tế hay bộ máy, mà ở sự “thay đổi tư duy đối với văn hóa, con người và chất lượng sống”.
Lần đầu tiên, quyền văn hóa được cụ thể hóa trong một chương trình mục tiêu quốc gia có quy mô lớn: Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 – 2035. Quyền tiếp cận văn hóa, quyền sáng tạo, quyền hưởng thụ nghệ thuật, quyền bảo vệ di sản… được xác định là thành tố của chất lượng cuộc sống và hạnh phúc người dân.
Tư duy “thành phố hạnh phúc – thành phố văn hóa” mở ra cách tiếp cận mới trong quy hoạch và phát triển đô thị. Nhìn vào Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hội An, Đà Lạt – những thành phố sáng tạo UNESCO – có thể thấy văn hóa trở thành tài nguyên, thương hiệu và sức bật kinh tế.
Đại biểu cho rằng đây là nền móng quan trọng cho mô hình phát triển bền vững, trong đó con người và chất lượng sống trở thành thước đo cuối cùng.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh di sản lớn nhất của Quốc hội khóa XV không phải là danh sách các đạo luật, mà là “tinh thần cải cách thể chế đồng hành với Nhân dân”. Quốc hội đã thay đổi cách làm luật, cách giám sát, cách thảo luận, cách phản hồi kiến nghị cử tri, cách tiếp cận nguồn lực, cách đánh giá hiệu quả chính sách.
Những vấn đề khó, từng là điểm nghẽn qua nhiều nhiệm kỳ như phân cấp – phân quyền, mô hình chính quyền hai cấp, tự chủ, dữ liệu quản trị, dịch vụ công, trách nhiệm giải trình hay thị trường văn hóa… đều được đặt lên bàn nghị sự và xử lý với tinh thần quyết đoán.
Tuy nhiên, theo Đại biểu, đây không phải là điểm kết thúc mà là “sự khởi đầu của một mô hình thể chế mới”. Nhiệm kỳ tới đòi hỏi năng lực thực thi mạnh mẽ hơn, giám sát sâu hơn, sự tham gia của Nhân dân rộng hơn và đặc biệt là yêu cầu “đưa luật vào cuộc sống”.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng thước đo cao nhất của phát triển trong giai đoạn tới chính là sự thay đổi trong đời sống Nhân dân: dịch vụ công nhanh hơn, minh bạch hơn; đô thị đáng sống hơn; văn hóa thăng hoa hơn; dữ liệu thông minh hơn; cộng đồng sáng tạo hơn; di sản được gìn giữ tốt hơn; thanh niên có cơ hội sáng tạo nhiều hơn; người dân được chăm sóc tinh thần tốt hơn.
Và quan trọng nhất, ông đặt ra câu hỏi: “Luật pháp có tạo ra hạnh phúc hay không?” Bởi một quốc gia hiện đại không chỉ đo bằng GDP, mà bằng sự hài lòng, niềm tin, sự gắn kết, sự văn minh và chất lượng sống.
Nhìn lại nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng đó là một “hành trình đẹp”: hành trình của đổi mới thể chế, của đồng hành, của minh bạch, của trách nhiệm, của lắng nghe và của khát vọng phát triển.
Những phiên làm việc đến khuya, những chuyến giám sát đến tận bản làng, những cuộc tiếp xúc cử tri chân thành, những giờ thảo luận đầy trí tuệ và thực tiễn đã tạo dựng hình ảnh một Quốc hội sống trong đời sống Nhân dân.
Khi kỳ họp cuối cùng kết thúc, một hành trình mới cũng đang mở ra – hành trình của thể chế mạnh, văn hóa mạnh, con người hạnh phúc và cộng đồng sáng tạo. Đó chính là giá trị bền vững nhất mà Quốc hội khóa XV để lại cho tương lai.
