Chiều tối ngày 3/6, Văn phòng Chính phủ tổ chức họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 5 năm 2026. Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong - Người phát ngôn của Chính phủ chủ trì họp báo.
Tại họp báo, báo chí đã đặt câu hỏi với đại diện Bộ Tài chính liên quan đến việc triển khai và giải ngân các Chương trình mục tiêu quốc gia còn chậm. Cùng với đó là giải pháp gì để khắc phục tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, tổ chức thực hiện chậm tiến độ trong năm 2026.
Chậm giải ngân do còn tồn tại tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm của một bộ phận cán bộ
Trả lời câu hỏi, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho rằng, phải thẳng thắn nhìn nhận việc triển khai cũng như tiến độ giải ngân không chỉ của ba Chương trình mục tiêu quốc gia mà ngay cả đối với kế hoạch đầu tư công nói chung hiện nay cũng đang chậm.
"Tôi đồng tình với ý kiến ở đâu đó còn tồn tại tình trạng yếu kém trong chỉ đạo điều hành, năng lực tổ chức triển khai, và việc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm của một bộ phận cán bộ khi thực hiện ba Chương trình này. Xuất phát từ tình hình đó, Bộ Tài chính đã tham mưu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 22 (Chỉ thị số 22/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Về đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030 - PV)", ông Chi nói.
Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết, để khắc phục các nguyên nhân làm chậm tiến độ triển khai, thực hiện cũng như chậm giải ngân đối với ba Chương trình mục tiêu quốc gia, hướng tới mục tiêu giải ngân cao nhất có thể, đạt 100% kế hoạch của năm 2026, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, cơ quan từ Trung ương đến địa phương tập trung triển khai đồng bộ nhóm các giải pháp như sau:
Thứ nhất, phải khẩn trương rà soát, hoàn thiện các cơ chế, chính sách và các văn bản hướng dẫn thực hiện ba Chương trình mục tiêu quốc gia.
Theo đó, các bộ, ngành theo chức năng, nhiệm vụ của mình, rà soát xem còn thiếu phần nào, cần sửa đổi, bổ sung quy định gì hay cần hướng dẫn cụ thể gì để đảm bảo cơ chế, chính sách đồng bộ, dễ hiểu, dễ thực hiện trong quá trình tổ chức thực hiện.
Ông Chi cũng nêu rõ, đối với các quy định, cần cố gắng dễ hiểu và chỉ được hiểu theo một cách duy nhất nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện, tránh trường hợp có nhiều cách hiểu khác nhau, gây khó khăn, phải hỏi và đáp nhiều lần, dẫn đến không khắc phục được nguyên nhân chậm trễ.
Tập trung nâng cao năng lực cán bộ cơ sở
Giải pháp thứ hai là đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong quá trình tổ chức thực hiện.
Thứ trưởng Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức được giao nhiệm vụ triển khai thực hiện phải đề cao trách nhiệm của người đứng đầu. Hiện nay đang triển khai việc đánh giá cán bộ thường kỳ. Do đó, việc đề cao trách nhiệm này cũng thuận lợi.
Theo ông Nguyễn Đức Chi, Thủ tướng đã chỉ đạo gắn việc triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia, giải ngân nguồn vốn này với một tiêu chí để đánh giá năng lực và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ.
Thứ ba, cần tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát. Ông Nguyễn Đức Chi cho rằng, các địa phương phải chủ động giải quyết những nội dung thuộc thẩm quyền. Đồng thời, rà soát và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Cố gắng không để phát sinh vướng mắc, nhưng chắc chắn trong quá trình tổ chức triển khai thực tiễn tại các địa phương sẽ có những vấn đề cần xử lý kịp thời.
Thứ tư, phải tập trung nâng cao năng lực cán bộ cơ sở trong quản lý đầu tư công, đấu thầu, tài chính, ngân sách và thanh quyết toán. Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, đây là một khâu yếu trên thực tế đối với ba Chương trình mục tiêu quốc gia. Do đó, cần nâng cao năng lực cho cán bộ khi tổ chức thực hiện.
"Cùng một môi trường pháp luật, pháp lý như nhau, nhưng có địa phương, bộ, ngành làm tốt, trong khi có địa phương, bộ, ngành lại không làm tốt và để chậm. Do đó, năng lực của cán bộ trong tổ chức thực hiện cần được nâng cao. Khi hiểu rõ và nhận thức đúng đắn, chúng ta sẽ có những quyết định triển khai nhanh chóng hơn", ông Chi nói.
Thứ năm, theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, Chỉ thị 22 của Thủ tướng Chính phủ đã nêu rất rõ mục tiêu và hiệu quả của Chương trình. Do đó, phải quán triệt để tất cả các tổ chức, cá nhân, bộ, ngành, địa phương cũng như người dân hiểu rõ và triển khai quyết liệt để thực hiện các chỉ đạo của Thủ tướng tại Chỉ thị 22, tránh tình trạng vốn có, vốn tồn đọng nhưng nhiệm vụ cần lại không triển khai được trên thực tế, không đem lại hiệu quả.
Cuối cùng, ông Nguyễn Đức Chi cho biết, cần công khai, minh bạch thông tin về kết quả thực hiện nhiệm vụ của các tổ chức, địa phương, bộ, ngành. Trên cơ sở đó, tất cả cùng thực hiện giám sát quá trình này và đánh giá cán bộ. "Đây là một công cụ giúp các tổ chức, cá nhân nâng cao tinh thần trách nhiệm và tập trung nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ giải ngân vốn cho ba Chương trình mục tiêu quốc gia", ông Chi nhấn mạnh.
