Khoản lãi kéo SMC thoát lỗ đến từ tài sản bán đi
Một doanh nghiệp thép có doanh thu hơn 1.000 tỷ đồng trong một quý thường dễ tạo cảm giác cỗ máy kinh doanh vẫn chạy ở quy mô lớn. Nhưng với SMC, con số doanh thu nghìn tỷ trong quý I/2026 lại không đủ che đi thực tế là phần lãi từ hoạt động chính quá mỏng, còn khoản giúp doanh nghiệp thoát lỗ lại nằm ở tài sản được thanh lý.
Báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2026 ghi nhận sản lượng tiêu thụ thép của SMC đạt 72.040 tấn, giảm 47% so với cùng kỳ. Doanh thu thuần còn 1.072,54 tỷ đồng, giảm mạnh so với mức 1.846,76 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Chính SMC cũng cho biết doanh nghiệp đã chấm dứt gần như toàn bộ hoạt động sản xuất thép như cán ép, tẩy mạ kẽm và sản xuất ống thép và phần còn lại chủ yếu là thương mại thép dài, thép dẹt và gia công tại cụm coil center.
Vấn đề của SMC nằm ở chỗ doanh thu vẫn lớn, nhưng phần giữ lại sau giá vốn quá mỏng. Giá vốn hàng bán trong quý lên tới 1.049,72 tỷ đồng, khiến lợi nhuận gộp chỉ còn 22,82 tỷ đồng. Tính bình quân, cứ 100 đồng doanh thu, doanh nghiệp chỉ còn hơn 2 đồng lãi gộp trước khi phải bước qua các lớp chi phí tài chính, bán hàng và quản lý.
Phần lãi gộp ấy nhanh chóng bị bào mòn khi chi phí tài chính quý I/2026 là 44,81 tỷ đồng, riêng chi phí lãi vay đã chiếm 31,66 tỷ đồng. Chi phí bán hàng ghi nhận 13,60 tỷ đồng, chi phí quản lý doanh nghiệp 20,41 tỷ đồng. Dù có thêm 8,45 tỷ đồng lãi từ công ty liên kết, liên doanh, SMC vẫn lỗ thuần từ hoạt động kinh doanh 42,86 tỷ đồng.
Điểm xoay chuyển kết quả nằm ở phần ngoài hoạt động kinh doanh chính, theo đó, SMC ghi nhận 78,87 tỷ đồng thu nhập khác, trong đó thu từ thanh lý, nhượng bán tài sản cố định là 73,59 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí khác, lợi nhuận khác còn 69,62 tỷ đồng. Chính khoản này kéo lợi nhuận trước thuế lên 26,76 tỷ đồng và giúp SMC báo lãi sau thuế 17,21 tỷ đồng.
Nói cách khác, quý I/2026 của SMC không phải câu chuyện lõi thép phục hồi tạo lợi nhuận, mà thực chất là hoạt động kinh doanh chính vẫn âm, phần lãi đủ lớn để kéo doanh nghiệp thoát lỗ lại đến từ thanh lý tài sản.
Dòng tiền âm, tiền mặt mỏng và nợ ngắn hạn hơn 3.100 tỷ đồng
Theo báo cáo lưu chuyển tiền thuần, hoạt động kinh doanh của SMC đang âm 141,59 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước còn dương 215,30 tỷ đồng.
Lượng tiền sẵn có cũng co lại nhanh, khi tại thời điểm cuối quý I/2026, tiền và tương đương tiền của SMC còn 34,13 tỷ đồng, giảm hơn 101 tỷ đồng so với đầu năm. Các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn ngắn hạn, chủ yếu là tiền gửi, cũng giảm từ 491,81 tỷ đồng xuống 384,31 tỷ đồng.
Tại ngày 31/3/2026, nợ phải trả của SMC là 3.223,25 tỷ đồng, cao gấp hơn 3 lần vốn chủ sở hữu 1.024,61 tỷ đồng. Riêng nợ ngắn hạn đã lên tới 3.158,73 tỷ đồng, trong đó vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn còn 1.735,01 tỷ đồng. Trong đó gồm 1.487,68 tỷ đồng vay ngân hàng, 87,12 tỷ đồng vay cá nhân và 160,20 tỷ đồng vay, nợ thuê tài chính, trái phiếu dài hạn đến hạn trả.
Áp lực không chỉ nằm ở nợ vay, bởi SMC còn 1.237,42 tỷ đồng phải trả người bán ngắn hạn và 100,89 tỷ đồng thuế, các khoản phải nộp Nhà nước, trong đó thuế TNDN là 67,16 tỷ đồng. Trong khi tài sản ngắn hạn chỉ còn 1.953,55 tỷ đồng, nợ ngắn hạn của SMC đã lên 3.158,73 tỷ đồng, như vậy phần nghĩa vụ ngắn hạn đang cao hơn tài sản ngắn hạn hơn 1.200 tỷ đồng.
Một điểm khác cũng nổi lên trong quý là khoản trả trước cho người bán dài hạn tăng đột biến. Từ 115,60 tỷ đồng đầu năm, khoản này vọt lên 693,64 tỷ đồng cuối quý I/2026 và toàn bộ số dư này ghi nhận tại Công ty CP Novareal. Trong khi đó, cùng thời điểm, SMC gần như thu hẹp phần lớn hoạt động sản xuất thép, khoản lãi trong quý được nâng đỡ bởi thanh lý tài sản, còn dòng tiền kinh doanh âm 141,59 tỷ đồng.
Khép lại quý I/2026, SMC vẫn còn 34,13 tỷ đồng tiền và tương đương tiền, cùng với đó là tài sản ngắn hạn còn 1.953,55 tỷ đồng, trong khi nợ ngắn hạn đã lên 3.158,73 tỷ đồng. Sau khoản lãi 17,21 tỷ đồng nhờ thanh lý tài sản, phần chênh hơn 1.200 tỷ đồng giữa tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn vẫn là con số nặng nhất còn nằm lại trên sổ sách của SMC.
