Ngày 11/8, dưới sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), Vụ Học sinh Sinh viên phối hợp cùng Báo Giáo dục và Thời đại tổ chức Hội thảo “Đồng hành, kiến tạo tương lai: Vì một Việt Nam khỏe mạnh”. Sự kiện quy tụ nhiều chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế nhằm tìm giải pháp tháo gỡ rào cản, thúc đẩy chương trình sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035.
Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, ông Hoàng Đức Minh - Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐT) dẫn lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Một dân tộc muốn khỏe phải bắt đầu từ trẻ em. Một nền thể thao mạnh phải bắt đầu từ trường học”.
Thực tế, Chính phủ đã phê duyệt Chương trình Sức khoẻ học đường giai đoạn 2026-2035 với tinh thần "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả. Dù vậy, việc đưa chính sách vào thực tế vẫn đang đối mặt với không ít thách thức.
Theo ông Hoàng Đức Minh, nhân lực và cơ sở vật chất phục vụ công tác y tế trường học hiện nay còn rất hạn chế, đặc biệt tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Hệ thống chính sách về dinh dưỡng học đường chưa hoàn thiện, việc giám sát bữa ăn học đường còn nhiều bất cập, đồng thời sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong chế độ ăn khoa học cho học sinh chưa thực sự hiệu quả.
Để giải quyết bài toán này, đại diện Bộ GD&ĐT nhấn mạnh cần hướng tới việc sửa đổi quy định về thiết bị, kỹ thuật thiết yếu cho y tế trường học, định biên vị trí việc làm, xây dựng các tiêu chuẩn dinh dưỡng, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và huy động nguồn lực xã hội.
Đồng quan điểm, nhà báo Triệu Ngọc Lâm - Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại chỉ ra rằng, ngân sách Nhà nước luôn có giới hạn, do đó việc huy động nguồn lực xã hội là yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, thực tế triển khai đang vướng phải 5 rào cản lớn.
Thứ nhất là nhận thức: cần chuyển từ tư duy “tài trợ cho học sinh” sang “đầu tư cho con người và nguồn nhân lực tương lai”.
Thứ hai là cơ chế, pháp lý: cần quy định rõ ràng, minh bạch về tiếp nhận, sử dụng tài trợ, vừa kiểm soát xung đột lợi ích, vừa tạo điều kiện cho nguồn lực hợp pháp được sử dụng đúng mục tiêu.
Thứ ba là năng lực. Nhà trường và y tế cơ sở hiểu nhu cầu nhưng chưa phải nơi nào cũng có khả năng xây dựng đề xuất đủ cụ thể để kết nối nguồn lực.
Thứ tư là niềm tin, đòi hỏi sự minh bạch về nhu cầu, nguồn lực, quá trình sử dụng và kết quả.
Cuối cùng là điều phối, bởi chăm sóc sức khỏe học đường nằm ở giao điểm giữa Giáo dục, Y tế, gia đình, doanh nghiệp và cộng đồng. Thiếu cơ chế điều phối, nguồn lực dễ phân tán hoặc tìm đến nơi có khả năng kết nối tốt hơn thay vì nơi có nhu cầu cấp thiết hơn.
Để tháo gỡ các rào cản này, ông Lâm đề xuất cần xây dựng hướng dẫn thống nhất về xã hội hóa, thí điểm hệ thống dữ liệu về nhu cầu sức khỏe học đường tại các địa phương và đào tạo kỹ năng vận động nguồn lực cho đội ngũ y tế trường học.
Ở góc nhìn quốc tế, bà Jenelle Babb - Cố vấn khu vực của UNESCO nhấn mạnh: “Các chương trình sức khỏe và dinh dưỡng học đường là một trong những khoản đầu tư thông minh nhất mà các quốc gia có thể thực hiện để đảm bảo tiềm năng con người”.
Bà Jenelle Babb lưu ý, trường học không phải là nơi triển khai các can thiệp y tế đơn lẻ, cũng không phải là "cánh tay nối dài" của ngành y tế để khám chữa bệnh. Các chương trình sức khỏe cần được thiết kế bổ trợ cho việc dạy và học trên nền tảng phối hợp liên ngành chặt chẽ.
Dưới góc độ doanh nghiệp đồng hành, ông Phạm Thế Quyền - Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển Tập đoàn TH cho biết, giai đoạn 2-12 tuổi là thời vàng để phát triển thể chất và trí não. Từ kết quả tích cực của mô hình thí điểm bữa ăn học đường kết hợp vận động thể lực tại 10 tỉnh thành, ông Quyền đề xuất Việt Nam cần thiết lập định biên nhân sự dinh dưỡng tại trường học, tổ chức đấu thầu sữa học đường công khai, minh bạch và đặc biệt là nghiên cứu xây dựng Luật Dinh dưỡng học đường để thể chế hóa các chính sách.
Chia sẻ kinh nghiệm thực tế, ông Nguyễn Vinh Thanh - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Bắc Ninh cho biết địa phương này đã xây dựng thành công cơ chế phối hợp đa ngành. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, nhà trường là trung tâm, gia đình đồng hành, còn doanh nghiệp và báo chí đóng vai trò hỗ trợ, lan tỏa.
Bắc Ninh hiện đang triển khai nhiều chính sách đặc thù, bao gồm việc hỗ trợ 50% mức đóng bảo hiểm y tế cho học sinh tự tham gia. Trong giai đoạn tới, tỉnh xác định 3 nhiệm vụ ưu tiên: nhân rộng mô hình trường học an toàn, xây dựng chính sách hỗ trợ bữa ăn bán trú và tiếp tục hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho học sinh.
Hội thảo khép lại với sự đồng thuận cao từ các nhà quản lý và chuyên gia về việc cần lấy trẻ em làm trung tâm, đưa chính sách vào thực tiễn bằng dữ liệu minh bạch. Chăm sóc sức khỏe học đường không đơn thuần là kêu gọi quyên góp tiền bạc, mà là xây dựng một cơ chế bền vững để mỗi nguồn lực xã hội hóa đều được chuyển hóa thành cơ hội phát triển tốt hơn cho thế hệ tương lai của Việt Nam.
