Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy 3 con tàu của Trung Quốc, bao gồm hai chiếc thuộc sở hữu của tập đoàn vận tải biển lớn nhất quốc gia này, đã buộc phải quay đầu tại eo biển Hormuz vào thứ Sáu vừa qua sau khi nỗ lực rời khỏi Vịnh Ba Tư không thành công.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó ra thông báo xác nhận eo biển này đã bị đóng cửa. Tuyên bố này hoàn toàn trái ngược với khẳng định trước đó của Tổng thống Donald Trump về việc Tehran đã đồng ý cho phép một số tàu thuyền đi qua.
Hai tàu container mang cờ Hong Kong là CSCL Indian Ocean và CSCL Arctic Ocean, thuộc đơn vị thành viên của tập đoàn COSCO Shipping, đã chủ động xác nhận danh tính là tàu có chủ sở hữu và thủy thủ đoàn người Trung Quốc khi tiến về vùng nước giữa đảo Larak và Qeshm.
Đây là khu vực mà Iran đang vận hành một "trạm thu phí" không chính thức dành cho các tàu đã được phê duyệt trước.
Theo dịch vụ theo dõi hàng hải MarineTraffic, cả hai con tàu trên đã bất ngờ quay đầu tại lối ra vào khoảng hơn 3 giờ sáng (giờ quốc tế) dựa trên tín hiệu phát ra từ hệ thống nhận dạng tự động (AIS).
Đáng chú ý, đây là nỗ lực đầu tiên của tập đoàn COSCO trong việc đưa tàu qua eo biển kể từ khi nối lại các đơn đặt hàng vận chuyển đến Trung Đông trong tuần này. MarineTraffic nhận định động thái quay đầu cho thấy sự an toàn khi di chuyển qua khu vực này vẫn chưa được đảm bảo.
Đây cũng là lần thử nghiệm vượt eo biển đầu tiên của một hãng vận tải container lớn kể từ khi xung đột bùng phát. Hiện tại, COSCO là hãng tàu lớn thứ tư thế giới, đảm nhận khoảng 10% lưu lượng vận tải đường biển toàn cầu.
Một con tàu thứ ba là tàu chở hàng rời Lotus Rising, mang cờ Quần đảo Marshall nhưng thuộc sở hữu của doanh nghiệp Hong Kong, cũng đã rút lui khỏi eo biển vào rạng sáng thứ Sáu khi đang phát tín hiệu điểm đến là "Chủ sở hữu Trung Quốc".
Theo hãng tin Bloomberg, cả ba con tàu này hiện vẫn kẹt lại phía tây eo biển Hormuz cùng với ít nhất 6 tàu chở dầu thô khác của tập đoàn COSCO.
Lưu lượng tàu bè qua eo biển Hormuz đã sụt giảm hơn 90% kể từ khi chiến tranh bùng nổ tại Trung Đông. Lực lượng IRGC đã tấn công khoảng 20 tàu dân sự bằng máy bay không người lái và tên lửa như một thông điệp cảnh báo cứng rắn.
Trong thông báo trên trang tin Sepah News, phía Iran cho biết ba con tàu mang các quốc tịch khác nhau đã bị cảnh báo phải quay đầu sau khi cố gắng đi vào "hành lang chỉ định cho tàu thuyền được phép" mà chưa có sự đồng ý.
Phía Iran khẳng định eo biển Hormuz đã đóng cửa và nghiêm cấm mọi phương tiện di chuyển đến hoặc đi từ các cảng thuộc về đồng minh của Mỹ và Israel.
Hiện tại, IRGC đang thực hiện việc hộ tống các tàu chở dầu nước ngoài đi qua vùng biển phía bắc thuộc lãnh hải Iran như một phần của cam kết đảm bảo an toàn, với điều kiện các bên phải thương lượng trực tiếp với Chính phủ Iran.
Tạp chí tài chính Caixin đưa tin ít nhất một tàu Trung Quốc là Newvoyager đã đi theo lộ trình này vào thứ Hai.
Các chuyên gia từ Lloyd’s List cũng cho biết ít nhất hai tàu đã phải trả khoản phí khoảng 2 triệu USD bằng đồng Nhân dân tệ để được sử dụng hành lang an toàn này.
Trong khi hoạt động xuất khẩu năng lượng và hàng hóa container từ vịnh Ba Tư vẫn đình trệ, các hoạt động dầu khí của Iran vẫn được duy trì.
Theo nhóm giám sát TankerTrackers.com, khoảng 55 đến 60 tàu chở dầu thô đã rời eo biển Hormuz trong 28 ngày qua, trong đó gần một nửa liên quan đến Iran và kho cảng dầu đảo Kharg.
Theo báo Tin tức Chứng khoán Thượng Hải, chi phí vận chuyển từ Trung Quốc đến Trung Đông hiện đã tăng hơn gấp đôi so với thời điểm trước khi cuộc xung đột nổ ra.
