UBND tỉnh Thanh Hóa vừa phê duyệt dự án đầu tư tu bổ, tôn tạo Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia đền An Lạc ở xã Hoằng Tiến.
Dự án có tổng mức đầu tư hơn 2,886 tỷ đồng, từ nguồn xã hội hóa và các nguồn huy động hợp pháp khác. UBND xã Hoằng Tiến được giao làm chủ đầu tư dự án, thời gian thực hiện dự kiến từ năm 2025 đến 2027.
Dự án tập trung tu bổ hạng mục nhà Tiền đường, một trong những công trình quan trọng thuộc quần thể di tích này.
Công trình nhà Tiền đường xây dựng trên nền cũ, giữ nguyên kiến trúc truyền thống với mặt bằng hình chữ “Nhất”, gồm 3 gian 2 chái, mái dốc bốn phía có đao, sử dụng kết cấu vì kèo kiểu con chồng, kẻ liền bẩy đặc trưng.
Các hạng mục chính bao gồm thay thế khoảng 70% hệ thống ngói lợp; tu sửa bờ nóc, bờ chảy và các chi tiết hoa văn con giống bằng vật liệu truyền thống; hoàn thiện tổng thể công trình với tông màu ghi sáng.
Phần kết cấu được gia cố bằng tường gạch chịu lực, móng bê tông cốt thép, kết hợp các giải pháp kỹ thuật như chống mối, lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng ngầm và trang bị phương tiện phòng cháy, chữa cháy.
Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia đền An Lạc được khởi dựng vào thế kỷ XVI, là nơi thờ Trung Túc vương Lê Lai cùng các bậc tiền nhân có công khai hoang, lập ấp trên vùng đất An Lạc ngày nay.
Trải qua nhiều biến thiên lịch sử, đền An Lạc ngày nay gồm 3 tòa chính: Tiền đường, Trung đường và Hậu đường. Đền còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị như: Bức đại tự; câu đối; sắc phong; thẻ bài... Các bức phù điêu ở đền là một di sản quý để hậu thế hôm nay hiểu về một chặng đường phát triển nền kiến trúc, nghệ thuật điêu khắc của dân tộc.
Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử và kiến trúc, đền An Lạc đã được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào năm 2001.
Trung Túc vương Lê Lai người thôn Dựng Tú, nay là làng Tép, xã Kiên Thọ, tỉnh Thanh Hóa. Ông được biết đến là khai quốc công thần triều Hậu Lê - người đã cùng thủ lĩnh Lê Lợi tại Hội thề Lũng Nhai thề quyết tâm đánh đuổi giặc Minh xâm lược.
Về sau, trong một thế trận bị kẻ thù vây hãm, ông đã hy sinh để cứu chúa. Nhớ công ơn của kẻ bề tôi trung thành, Vua Lê Thái Tổ đã để lại di huấn, sau khi nhà vua mất, sẽ làm giỗ cho Lê Lai trước ngày giỗ vua. Bởi vậy, đến nay trong dân gian vẫn lưu truyền câu ca: “Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi"…
Con cháu Trung Túc vương Lê Lai đời nối đời phụng sự cống hiến cho sự nghiệp của nhà Hậu Lê. Nửa cuối thế kỷ XV, hậu duệ đời thứ 5 của Trung Túc vương Lê Lai là Tả thừa Chánh sứ ty Lê Thọ được vua Lê cử về đất Sơn Trang trấn cửa sông Linh Trường phòng giặc quấy phá.
Sau khi ông mất, vào đầu thế kỷ XVI, con trai là Tán Trị công thần Đô chỉ huy sứ Lê Dũ đã dời tư gia về làng Thìn (nay là thôn An Lạc) để xây dựng từ đường thờ cúng cha và tiên tổ dòng họ Lê. Người đời sau thường gọi tên đền An Lạc.
Từ đây, con cháu dòng họ Lê nỗ lực khai khẩn ruộng hoang, chiêu dân lập ấp tạo sự quần cư, xây dựng kinh tế. Đồng thời, đặt tên cho vùng đất này là An Lạc, được hiểu theo nghĩa “an cư lạc nghiệp”.
