Loạt công trình trăm tỷ đang được triển khai
Ngày 28/4, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, di tích Quốc Tử Giám bên trong Kinh thành Huế đang được hạ giải để thực hiện dự án bảo tồn, tôn tạo. Dự án dự kiến sẽ hoàn thành năm 2029.
Dự án “Bảo tồn, tôn tạo thích nghi di tích Quốc Tử Giám - Kinh thành Huế” có kinh phí hơn 108 tỷ đồng, tập trung tu bổ các công trình chính: Di Luân Đường, nhà Học hữu, nhà Học tả, nhà Giám sinh tả và hữu, nhà Trù, Kiều gia, bia Huỳnh Tự Thư Thanh, cổng Tam quan, nhà bảo vệ, bãi đỗ xe, sân vườn, hệ thống hạ tầng kỹ thuật...
Thực hiện dự án, đơn vị thi công sẽ hạ giải toàn bộ và tu bổ tổng thể, gia cố móng, chống ẩm và chống mối công trình Di Luân Đường với diện tích hơn 574 m2; phục hồi khung, sàn, cầu thang, mái bằng gỗ nhóm II; lợp ngói men vàng, lát gạch Bát Tràng; lắp đặt điện và hệ thống phòng cháy chữa cháy.
Với 2 nhà Học tả và Học hữu có tổng diện tích hơn 1.190 m2, đơn vị thi công sẽ tháo dỡ phần hư hỏng, sai nguyên trạng và tiến hành tu bổ móng, tường, nền; chống ẩm, chống mối; phục hồi mái ngói, cửa gỗ, tường quét vôi… Nội thất công trình chính Di Luân Đường và 2 nhà Học tả, Học hữu cũng được thiết kế lại để trưng bày và bảo quản hiện vật.
Hai nhà Giám sinh tả, Giám sinh hữu cũng được hạ giải phần xuống cấp, gia cố móng; tu bổ tường, nền, khung gỗ, mái ngói; chống ẩm, chống mối...
Các hạng mục nhà Kiều gia, nhà Trù, bia Huỳnh Tự Thư Thanh, cổng Tam quan cũng sẽ được tu bổ trong đợt này. Dự án cũng tiến hành chỉnh trang và tu bổ sân đường quy mô diện tích hơn 4.153 m2, hệ thống cây xanh và hạ tầng kỹ thuật…
Trước đó, dự án tu bổ, phục hồi và tôn tạo di tích điện Cần Chánh được động thổ từ cuối năm 2024 và các nhà thầu bắt đầu triển khai thi công từ tháng 4/2025. Dự án có tổng kinh phí gần 200 tỷ đồng và dự kiến sẽ hoàn thành vào tháng 4/2029.
Ngoài ra, công tác tu bổ và tôn tạo mặt tây của kinh thành Huế, đoạn thuộc phường Thuận Hòa hiện đang được triển khai với tổng kinh phí 49,3 tỷ đồng.
Theo đó, phần thượng thành Huế được tu bổ với chiều dài 892m, rộng 21m, bao gồm các hạng mục như san đào, đắp đất, lát gạch Bát Tràng cho đường dạo và bệ pháo.
Phần hộ thành hào, dự án tập trung tu bổ và tôn tạo hệ thống kè đá mặt trong với chiều dài 1.159m, trải dài từ Quan Tượng đài đến tây thành Thủy Quan. Các phần kè bị hư hỏng, sạt lở được tháo dỡ, vệ sinh và tận dụng vật liệu cũ trong quá trình phục hồi. Dự án dự kiến hoàn thành vào tháng 10/2027.
Di tích Đại Cung Môn sẽ được "hồi sinh" sau gần 8 thập kỷ
Cũng theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, dự kiến trong quý II/2026, đơn vị sẽ khởi công dự án phục hồi Di tích Đại Cung Môn.
Với tổng mức đầu tư hơn 64 tỷ đồng, dự án không chỉ tái hiện một biểu tượng kiến trúc độc đáo, mà còn góp phần hoàn thiện trục thần đạo trung tâm của Quần thể Di tích Cố đô Huế.
Khi hoàn thành, Đại Cung Môn sẽ đóng vai trò là “mắt xích” quan trọng kết nối các công trình trên trục thần đạo trung tâm của Hoàng thành, bao gồm Ngọ Môn - Điện Thái Hòa - Đại Cung Môn - Điện Cần Chánh - Trường Lang và Điện Kiến Trung.
Về phương án kỹ thuật, dự án sẽ tập trung phục hồi toàn bộ công trình chính, bao gồm: Phần nền móng sẽ tu bổ bằng gạch vồ, chân tảng cột bằng đá Thanh Hóa và tường xây gạch vồ trát vữa tam hợp theo màu truyền thống.
Riêng phần kết cấu gỗ sẽ phục hồi bộ khung, mái, vách ván, hệ cửa bằng gỗ nhóm II. Các cấu kiện gỗ sẽ được xử lý chống ẩm, chống mối mọt và được chạm khắc hoa văn, sơn son thếp vàng theo đúng nguyên mẫu lịch sử. Mái và trang trí sẽ lợp ngói hoàng lưu ly, phục hồi các hoành phi và chi tiết trang trí truyền thống.
Đại Cung Môn là cửa chính của Tử Cấm Thành - khu vực linh thiêng và riêng tư nhất dành cho sinh hoạt nội đình của Hoàng gia triều Nguyễn. Công trình này nằm ở vị trí trung tâm mặt Nam của Tử Cấm Thành, phía Bắc điện Thái Hòa, đóng vai trò là ranh giới ngăn cách giữa khu vực hành chính (Hoàng thành) và khu vực ăn ở, sinh hoạt của nhà vua cùng hoàng tộc.
Theo sử liệu, Đại Cung Môn được xây dựng vào năm 1833 dưới triều vua Minh Mạng, cùng thời điểm với hàng loạt công trình quan trọng khác trong Hoàng cung. Đến năm 1839, công trình tiếp tục được sơn son thếp vàng và trải qua nhiều đợt tu bổ qua các đời vua sau đó.
Về quy mô, đây là một công trình gỗ cực kỳ tinh xảo gồm 5 gian nhưng không xây chái và trổ 3 cửa. Trong đó, cửa chính giữa chỉ dành riêng cho vua đi, hai cửa bên dành cho quan lại và các thành viên hoàng tộc. Hai bên phía Đông và Tây của cổng là hai phường môn mang tên Nhật Tinh và Nguyệt Anh; phía Bắc là một sân chầu rộng lớn dẫn thẳng vào điện Cần Chánh.
Điểm đặc biệt nhất của Đại Cung Môn chính là kỹ thuật tạo tác bậc thầy của các nghệ nhân triều Nguyễn. Mặt trước của cổng được sơn son thếp vàng lộng lẫy, các ô hộc trang trí đề tài cổ điển như bát bửu, tứ linh xen kẽ với những áng thơ văn tài hoa. Mặt sau có hệ thống hành lang dài 9 gian kết nối trực tiếp với nhà Tả vu và Hữu vu, lợp ngói thanh lưu ly. Phía trên cổng treo bức biển “Càn Thành Cung” là tên gọi khu vực nơi ở của nhà vua.
Tuy nhiên năm 1947, bom đạn chiến tranh đã san phẳng Đại Cung Môn cùng với điện Cần Chánh, chỉ còn lại phần nền móng lát gạch Bát Tràng và những dấu tích mờ nhạt.
