Sáng 17/7, tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, Hà Nội), Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (Bộ Nội vụ) khai mạc trưng bày tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ đi B với chủ đề “Thanh xuân gửi lại”, nhằm hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026).
Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng cho biết, chương trình được tổ chức như một lời tri ân dành cho thế hệ cán bộ đi B - những người đã gác lại tuổi trẻ, gia đình và sự nghiệp để lên đường vào chiến trường vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Theo ông Đặng Thanh Tùng, việc gìn giữ, bảo tồn những hồ sơ, kỷ vật không chỉ có ý nghĩa lưu trữ lịch sử mà còn góp phần truyền lại tinh thần yêu nước, ý chí quật cường của dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Không gian trưng bày được chia thành 3 phần, trong đó nổi bật là chuyên đề “Ký ức đi B” với hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật gốc quý giá. Những lá đơn tình nguyện, cuốn nhật ký, thư gửi gia đình, học bạ, lý lịch, ảnh kỷ niệm hay các vật dụng được gửi lại trước ngày lên đường đã tái hiện sinh động một thời kỳ lịch sử đầy gian khổ nhưng cũng rất đỗi hào hùng.
Bên cạnh nguồn tư liệu đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, triển lãm còn giới thiệu nhiều hiện vật do các gia đình hiến tặng cùng những hình ảnh khai thác từ Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ thuộc Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ), góp phần bổ sung những góc nhìn chân thực về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Đáng chú ý, công chúng có dịp tiếp cận hồ sơ và kỷ vật của nhiều nhân vật nổi tiếng như Nguyễn Quang Sáng, Phan Huỳnh Điểu, bác sĩ Đặng Thùy Trâm, nhà thơ Ca Lê Hiến (Lê Anh Xuân), nhà văn Dương Thị Xuân Quý...
Một điểm nhấn khác của chương trình là giới thiệu kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Từ những hồ sơ lưu trữ đã nhuốm màu thời gian, các cán bộ lưu trữ phối hợp với nhiều cơ quan chức năng để xác minh thông tin, tìm kiếm thân nhân và trao trả kỷ vật cho gia đình liệt sĩ, góp phần làm sáng tỏ thêm nhiều mảnh ghép lịch sử.
Song song với hoạt động trưng bày, công chúng tham quan còn có thể tra cứu hồ sơ cán bộ đi B thông qua hệ thống tra cứu điện tử tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III. Đây là nguồn tư liệu quan trọng phục vụ thân nhân liệt sĩ, người có công cũng như các nhà nghiên cứu trong quá trình tìm hiểu lịch sử và giải quyết các chế độ, chính sách liên quan.
Có mặt tại lễ khai mạc, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị - một cán bộ đi B bày tỏ xúc động khi được gặp lại những kỷ vật sau hơn nửa thế kỷ.
Ông chia sẻ không nghĩ có ngày được nhìn lại học bạ, lý lịch, lá đơn tình nguyện hay giấy chứng nhận đoàn viên của mình. Những kỷ vật ấy không chỉ gợi nhớ tuổi trẻ mà còn nhắc về đồng đội, chiến trường và những năm tháng không thể nào quên.
Theo ông Nghị, hơn 50 năm sau ngày đất nước thống nhất, Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ, song mỗi người vẫn cần nhìn lại quá khứ để tri ân những thế hệ đã hy sinh vì Tổ quốc. Ông cũng bày tỏ sự trân trọng đối với những người làm công tác lưu trữ đã âm thầm gìn giữ hàng chục nghìn hồ sơ, kỷ vật suốt nhiều thập kỷ, góp phần lưu giữ ký ức lịch sử và truyền cảm hứng cho các thế hệ hôm nay.
Trưng bày “Thanh xuân gửi lại” diễn ra đến hết ngày 2/9/2026 tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, Hà Nội).
