Trong bối cảnh Khánh Hòa đang nghiên cứu đầu tư công trình giao thông quy mô lớn nhằm xử lý điểm nghẽn này, câu hỏi được đặt ra là đâu mới là giải pháp hiệu quả, bền vững và phù hợp với định hướng phát triển lâu dài của đô thị Nha Trang?
Điểm nghẽn kéo dài nhiều năm
Với người dân Nha Trang, cảnh ùn ứ giao thông tại Mả Vòng đã trở nên quen thuộc. Ông Đinh Văn Hổ, người dân sinh sống tại trung tâm Nha Trang, cho biết vào các khung giờ cao điểm, lượng phương tiện từ nhiều hướng cùng đổ về vòng xoay khiến việc lưu thông gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, mỗi khi tàu hỏa đi qua ga Nha Trang và rào chắn đường sắt trên đường Lê Hồng Phong hạ xuống, giao thông khu vực này gần như bị dồn ứ.
“Người dân ai cũng mong muốn có giải pháp giảm ùn tắc. Tuy nhiên, đây là dự án lớn nên cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để bảo đảm hiệu quả lâu dài”, ông Hổ nói.
Theo ghi nhận thực tế, ùn tắc tại Mả Vòng thường xảy ra vào giờ cao điểm sáng và chiều. Không chỉ ảnh hưởng đến việc đi lại của người dân, tình trạng này còn tác động đến hoạt động vận tải, du lịch và kết nối giao thông giữa trung tâm với khu vực phía tây Nha Trang.
Ông Lê Thành Đông, người thường xuyên lưu thông qua khu vực này, cho rằng nhu cầu đầu tư hạ tầng giao thông là hoàn toàn có cơ sở. Tuy nhiên, theo ông, cần xác định đúng nguyên nhân gây ùn tắc trước khi lựa chọn phương án đầu tư.
“Mỗi lần tàu hỏa đi qua là giao thông gần như bị dồn lại. Nếu sau này ga Nha Trang được di dời theo quy hoạch thì bài toán giao thông ở đây cũng thay đổi rất nhiều. Vì vậy cần tính toán kỹ để lựa chọn phương án phù hợp nhất”, ông Đông nhận định.
Hầm chui – kỳ vọng và những băn khoăn
Từ thực trạng trên, phương án xây dựng hầm chui tại Mả Vòng được nhiều người kỳ vọng sẽ giúp giải quyết ùn tắc, sau khi tỉnh Khánh Hòa có thông báo nghiên cứu phương án làm hầm chui hơn 460 tỷ đồng tại đây.
Theo đề xuất, hầm chui được xây dựng theo hướng từ đường 23 -10 sang đường Yersin nhằm tách dòng giao thông chính ra khỏi vòng xoay hiện hữu. Mục tiêu là giảm xung đột giao thông, nâng cao năng lực thông hành và hoàn thiện hạ tầng khu vực trung tâm.
Nếu được triển khai, đây sẽ là một trong những công trình giao thông quy mô lớn của Nha Trang trong những năm gần đây. Tuy nhiên, cùng với những kỳ vọng, nhiều chuyên gia cho rằng việc lựa chọn phương án đầu tư cần được đánh giá kỹ lưỡng về hiệu quả khai thác, tính phù hợp quy hoạch cũng như khả năng thích ứng trong tương lai.
Trong Báo cáo phản biện số 92/LHH-BKHCN gửi UBND tỉnh Khánh Hòa mới đây, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Khánh Hòa đã nêu nhiều vấn đề cần xem xét trước khi quyết định đầu tư.
Theo các chuyên gia, hồ sơ hiện chưa làm rõ đầy đủ nguyên nhân cốt lõi gây ùn tắc tại Mả Vòng. Đặc biệt, mức độ tác động của tuyến đường sắt Bắc - Nam và hoạt động của ga Nha Trang đối với giao thông khu vực chưa được phân tích sâu.
Trong khi đó, thực tế cho thấy những thời điểm ùn tắc nghiêm trọng nhất thường xuất hiện khi tàu hỏa đi qua và rào chắn đường sắt đóng lại. Theo giới chuyên môn, nếu chưa xác định đúng nguyên nhân gây ùn tắc thì rất khó đánh giá liệu hầm chui có thực sự giải quyết được tận gốc vấn đề hay không.
Ngoài yếu tố giao thông, các chuyên gia cũng chỉ ra nhiều khó khăn kỹ thuật nếu triển khai hầm chui. Khu vực Mả Vòng hiện tập trung nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật quan trọng như hệ thống cấp nước, thoát nước, điện lực và viễn thông. Đặc biệt là tuyến cống thoát nước lớn dọc đường Yersin, đóng vai trò quan trọng trong việc tiêu thoát nước khu vực trung tâm.
Việc xử lý xung đột giữa công trình ngầm và hệ thống hạ tầng hiện hữu được đánh giá là khá phức tạp, có thể làm tăng chi phí đầu tư và kéo dài thời gian thực hiện. Riêng phía đường Yersin thiết kế 30m, hiện trạng mặt đường hiện nay chỉ có 18m, thì phải giải tỏa khối lượng tương đối lớn. Bên cạnh đó, dãy nhà dân phía Bắc và khu Trường cấp 2 Võ Văn Ký (cơ sở 2) sẽ bị giải tỏa khá lớn nếu mở rộng đường.
Theo các chuyên gia, báo cáo cũng chưa khảo sát đánh giá thực trạng sự ảnh hưởng của hệ thống hạ tầng “bên dưới”. “Báo cáo nêu sơ sài, nhất là hệ thống đường cống thoát nước chung (vừa thoát nước mưa và nước thải để dẫn về Nhà máy xử lý nước thải phía nam hiện nay)”, các chuyên gia đánh giá.
Đối với phương án chọn xây dựng hầm chui thẳng từ hướng đường 23-10 qua nút giao thông Mã Vòng về đường Yersin với tổng chiều dài hầm kín + hầm hở (hai đầu) 575m và 1 vòng xuyến tại công viên Võ Văn Ký, các chuyên gia nhận xét: Vị trí cửa hầm kín (phía đường 23-10) phía trước rất gần cổng chính Chùa Long Sơn (nằm về bên phải cổng - hướng từ trong ra ngoài), nhận thấy khu vực này là nơi rất đông khách tham quan du lịch; nếu bố trí vị trí cửa hầm như trên sẽ gây ra ùn tắc giao thông khu vực này.
Bên cạnh ý kiến của các nhà chuyên môn, nhiều người dân cũng rất lo lắng khi Nha Trang là đô thị ven biển thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lớn, như trận lũ lịch sử cuối 2025 là minh chứng. Vì thế, trong điều kiện thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng, một công trình ngầm như hầm chui rất mới khiến người dân không khỏi lo lắng.
Cũng tại phương án này, ngoài xây dựng hầm dài 575m còn phải cải tạo công viên Võ Văn Ký tạo thành 1 vòng xuyến (mới) để tổ chức giao thông trước khi xe vào hầm. “Công viên Võ Văn ký là di tích lịch sử nên việc cải tạo thay đổi theo phương án đề xuất sẽ khó được đồng tình của người dân”, các chuyên gia nhìn nhận.
Bài toán không chỉ nằm ở Mả Vòng
Theo đánh giá của các chuyên gia, nguồn thu thập dữ liệu lưu lượng xe tại nút giao Mả Vòng trong báo cáo nghiên cứu chỉ trong thời gian 7 ngày là quá ít, chưa tính toán dự báo lưu lượng xe tương lai qua nút là không phù hợp. Vì thế, cần đánh giá thêm tính đại diện của dữ liệu khảo sát theo các thời gian cao điểm như: ngày lễ, mùa du lịch và thời điểm tàu hỏa hoạt động để bảo đảm cơ sở phân tích khoa học, khách quan.
Ngoài ra, cơ cấu phương tiện hiện nay nhận thấy chủ yếu là xe máy (chiếm tỷ lệ rất lớn gần 90%). Do đó, cần nghiên cứu giải pháp tổ chức giao thông phù hợp với đặc điểm giao thông đô thị đặc thù của Nha Trang thay vì chỉ tập trung vào giải pháp công trình có quy mô xây dựng ảnh hưởng hạ tầng rất phức tạp và nguồn vốn đầu tư lớn.
Các chuyên gia cũng nhận định, ùn tắc tại Mả Vòng thực chất là hệ quả của quá trình phát triển đô thị nhanh hơn tốc độ đầu tư hạ tầng kết nối. Trong những năm gần đây, nhiều khu dân cư và khu đô thị mới phía tây Nha Trang phát triển mạnh, trong khi mạng lưới giao thông phân luồng chưa hoàn thiện. Điều này khiến lưu lượng phương tiện tiếp tục dồn về các tuyến đường hiện hữu.
Bên cạnh đó, sự tồn tại của ga Nha Trang và tuyến đường sắt đi xuyên trung tâm cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng tác động đến tổ chức giao thông khu vực. Theo quy hoạch đã được phê duyệt, ga Nha Trang sẽ được di dời về khu vực Vĩnh Trung (phường Tây Nha Trang) trong tương lai. Khi đó, giao cắt giữa đường bộ và đường sắt trong nội thành sẽ thay đổi đáng kể.
Chính vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng cần đánh giá kỹ hiệu quả lâu dài của một công trình có tuổi thọ hàng chục năm trong bối cảnh quy hoạch giao thông tương lai có thể thay đổi. Theo giới chuyên môn, lời giải cho giao thông Nha Trang không thể chỉ dựa vào một công trình đơn lẻ.
Trong đó, việc đẩy nhanh các dự án chiến lược như đường Vành đai 2 được xem là giải pháp quan trọng để chia sẻ áp lực giao thông cho khu vực trung tâm. Khi các tuyến vành đai và các trục giao thông Đông - Tây được hoàn thiện, lượng phương tiện từ các khu vực phía tây sẽ có thêm nhiều hướng lưu thông thay vì tập trung qua Mả Vòng như hiện nay. Mặt khác, tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ điều tiết giao thông phi công trình tại nút giao Mả Vòng và các khu vực phụ cận.
Một kiến trúc sư tại Khánh Hòa cho hay, dự án hầm chui chỉ giải quyết được vấn đề đi thẳng, trong khi điểm nghẽn chính là điểm giao qua đường sắt. "Việc hạn chế điểm nghẽn ở Mả Vòng chỉ cần cấm rẽ trái (chiều từ biển lên) từ đường 23-10 qua điểm giao đường sắt Lê Hồng Phong sẽ đảm bảo lưu thông thông thoáng", vị này nêu kiến nghị.
Liên quan dự án này, hiện UBND tỉnh Khánh Hòa UBND tỉnh Khánh Hòa đã chuyển các ý kiến góp ý, phản biện của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh đến Ban Quản lý Dự án Phát triển tỉnh Khánh Hòa để nghiên cứu, tổng hợp và báo cáo. Trao đổi với PV, ông Lê Huyền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, cho biết tỉnh cân nhắc và tiếp cận thông tin nhiều chiều trước khi có các quyết định chính thức.
Từ câu chuyện Mả Vòng, điều quan trọng không phải là lựa chọn hầm chui hay cầu vượt, mà là tìm ra giải pháp tối ưu cho sự phát triển lâu dài của Nha Trang. Và khi nhìn từ góc độ đó, lời giải cho Mả Vòng có lẽ không chỉ nằm dưới lòng đất hay trên cao, mà nằm ở tầm nhìn quy hoạch tổng thể cho tương lai của một đô thị.
