Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ chuỗi khối (Blockchain) hay thương mại điện tử đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Không chỉ doanh nghiệp, các cơ sở giáo dục đại học cũng đang phải điều chỉnh chương trình đào tạo nhằm đáp ứng nhu cầu mới của thị trường lao động.
Theo các chuyên gia nhân sự, doanh nghiệp hiện không còn tìm kiếm nguồn nhân lực chỉ có chuyên môn đơn ngành mà ngày càng ưu tiên những người có khả năng làm việc trong môi trường số, hiểu công nghệ, dữ liệu và nắm được các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh.
Trong lĩnh vực tài chính, sự phát triển của ngân hàng số, thanh toán điện tử, công nghệ bảo hiểm và ứng dụng AI đang kéo theo nhu cầu lớn đối với nhân lực FinTech. Ở lĩnh vực kinh doanh, sự bùng nổ của thương mại điện tử và kinh tế nền tảng khiến các vị trí liên quan đến phân tích dữ liệu, marketing số, phát triển kinh doanh số hay quản trị dự án số ngày càng được săn đón.
Song song đó, các yêu cầu về bảo vệ dữ liệu cá nhân, sở hữu trí tuệ, an ninh mạng và tuân thủ pháp luật cũng trở thành những vấn đề quan trọng mà doanh nghiệp phải đối mặt trong quá trình chuyển đổi số và mở rộng hoạt động kinh doanh xuyên biên giới.
Trước xu hướng này, nhiều trường đại học đã bắt đầu mở thêm các ngành học mới theo hướng liên ngành, kết hợp giữa công nghệ, kinh doanh và pháp luật nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực cho nền kinh tế số.
Mới đây, Trường Đại học Luật TP.HCM đã công khai đề án đào tạo 4 ngành mới gồm Công nghệ tài chính (FinTech), Kinh tế số, Thương mại điện tử và Ngôn ngữ Trung Quốc, đồng thời chuẩn bị các điều kiện để tuyển sinh trong năm 2026 theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Theo định hướng được công bố, các chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng kết hợp giữa kiến thức chuyên môn với pháp luật, công nghệ và hội nhập quốc tế.
Trong đó, ngành Công nghệ tài chính tập trung vào sự giao thoa giữa tài chính, ngân hàng và công nghệ số, với các nội dung liên quan đến dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong tài chính, công nghệ chuỗi khối, hợp đồng thông minh và quản trị rủi ro tài chính.
Ngành Kinh tế số hướng tới việc đào tạo nguồn nhân lực có khả năng phân tích dữ liệu, ứng dụng công nghệ vào hoạt động kinh tế và quản trị, đồng thời tiếp cận các lĩnh vực như kinh tế nền tảng, marketing số hay quản trị dự án số.
Trong khi đó, ngành Thương mại điện tử được xây dựng theo hướng kết hợp giữa kinh doanh, công nghệ thông tin và pháp luật nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động kinh doanh trên môi trường số và thương mại xuyên biên giới.
Riêng ngành Ngôn ngữ Trung Quốc được định hướng theo mô hình ứng dụng, gắn với thương mại và hội nhập quốc tế thay vì đào tạo ngôn ngữ đơn thuần. Chương trình dự kiến phát triển các định hướng chuyên sâu liên quan đến tiếng Trung pháp lý và tiếng Trung thương mại.
Đáng chú ý, các chương trình đào tạo mới đều tích hợp những nội dung liên quan đến pháp luật về thương mại điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ và đầu tư. Đây được xem là những lĩnh vực ngày càng đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp phải đối mặt với các yêu cầu về quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật trong môi trường số.
Các chuyên gia cho rằng, trong kỷ nguyên số, lợi thế cạnh tranh của người lao động không chỉ nằm ở kiến thức chuyên môn mà còn ở khả năng thích ứng, tư duy liên ngành và năng lực làm việc trong môi trường toàn cầu. Việc xuất hiện thêm các ngành đào tạo mới được kỳ vọng sẽ mở ra nhiều cơ hội lựa chọn nghề nghiệp hơn cho thí sinh trong những năm tới.
