Thiết kế công trình chống thiên tai: Giải thưởng thiêng liêng nhất là sự ghi nhận của cộng đồng

Ngày 1/7, thực hiện chỉ đạo của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp với Ban Công tác xã hội - cơ quan Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức Lễ phát động Cuộc thi "Thiết kế công trình và giải pháp thích ứng, phòng, chống thiên tai tại Việt Nam".



Đây được đánh giá là một hoạt động mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nhằm kết nối trí tuệ của toàn xã hội vì sự phát triển bền vững và an toàn của cộng đồng.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Cao Xuân Thạo, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhấn mạnh, thời gian qua, với tinh thần đại đoàn kết, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã làm tốt vai trò cầu nối, huy động nguồn lực to lớn từ nhân dân, doanh nghiệp và kiều bào để hỗ trợ đồng bào khắc phục hậu quả dịch bệnh, bão lũ hay các chiến dịch xóa nhà tạm, nhà dột nát.

"Quán triệt tinh thần chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước: Phòng chống thiên tai là một cấu phần quan trọng của phát triển. Điều đó có nghĩa là, song song với việc kêu gọi nguồn lực cứu trợ sau bão, chúng ta phải chuyển mạnh trạng thái từ bị động khắc phục sang chủ động phòng ngừa, nâng cao năng lực chống chịu của cộng đồng ngay từ trước khi thiên tai xảy ra. Đó chính là lý do và tính cấp bách để cuộc thi thiết kế này ra đời ngay trước thềm mùa mưa bão năm nay", ông Cao Xuân Thạo nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cuộc thi này không chỉ nhằm tìm kiếm các bản vẽ. Đây là một phong trào, một làn sóng khơi dậy tinh thần đại đoàn kết và trách nhiệm vì cộng đồng của giới tri thức, các chuyên gia, kiến trúc sư và cả những người trẻ.

"Giá trị chất xám mà các chuyên gia, kiến trúc sư bỏ ra cho một bản thiết kế là rất lớn. Giải thưởng của Ban tổ chức đưa ra có thể không tương xứng với công sức đó. Thế nhưng, tôi tin rằng giải thưởng lớn nhất, thiêng liêng nhất dành cho các tác giả chính là sự ghi nhận của cộng đồng và xã hội.

Hãy thử tưởng tượng, nếu một ngày nào đó, bạn đi lên vùng cao và nhìn thấy một nhà văn hóa cộng đồng sừng sững che chở cho bà con, trên đó gắn bảng tên người thiết kế là chính bạn; hay thấy một người dân nghèo cất được ngôi nhà tránh lũ an toàn dựa theo đúng bản vẽ của bạn. Tôi tin, niềm tự hào và cảm hứng đó lớn lao hơn bất kỳ phần thưởng vật chất nào", Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nói.

Cũng theo ông Thạo, toàn bộ các sản phẩm thu được từ cuộc thi (cả tác phẩm đạt giải và không đạt giải) sẽ được số hóa thành một "ngân hàng dữ liệu mở".

"Chúng tôi mở cửa hoàn toàn kho dữ liệu này và khuyến khích các cơ quan, địa phương, đặc biệt là các doanh nghiệp khai thác, ứng dụng. Bởi lẽ, bản vẽ cất trong kho là "sản phẩm chết", chỉ khi được doanh nghiệp và xã hội đưa vào xây dựng thực tế, nó mới thực sự là một "sản phẩm sống", mang lại giá trị thiết thực bảo vệ tính mạng và tài sản cho nhân dân", ông Thạo chia sẻ.

Theo Ban tổ chức, điểm khác biệt của cuộc thi lần này là việc mở rộng tối đa đối tượng tham gia. Không chỉ dành cho nhóm chuyên nghiệp (kiến trúc sư, kỹ sư, tổ chức tư vấn thiết kế, giảng viên, sinh viên chuyên ngành), sân chơi này còn chào đón nhóm không chuyên bao gồm học sinh, sinh viên các ngành khác, đoàn viên, thanh niên và cộng đồng dân cư. Sự cởi mở này xuất phát từ quan điểm: đổi mới sáng tạo có thể bắt nguồn từ chính kinh nghiệm sinh tồn quý báu của người dân ở vùng rốn lũ.

Các tác phẩm dự thi sẽ tập trung giải quyết 4 nhóm vấn đề cấp thiết: Công trình nhà cộng đồng đa năng: Nơi sơ tán dân, bảo quản hàng cứu trợ và điều hành chống thiên tai; Công trình dân sinh tránh lũ: Cầu vượt lũ, tháp tránh lũ, điểm trú tập trung tại vùng ngập sâu; Nhà ở chống chịu thiên tai: Phù hợp với điều kiện kinh tế hộ gia đình và khí hậu từng vùng; Các giải pháp sáng tạo khác: Ứng dụng vật liệu mới, mô-đun lắp ghép, công trình khẩn cấp, công nghệ và chuyển đổi số.

Đặc biệt, kết quả của cuộc thi sẽ được hệ thống hóa thành một Thư viện mẫu mở. Đây sẽ là nguồn dữ liệu quý giá giúp các bộ, ngành và địa phương tham khảo, ứng dụng trực tiếp vào quá trình quy hoạch, xây dựng hạ tầng và tái thiết khu dân cư sau thiên tai.

Trong khuôn khổ buổi lễ, một trong những vấn đề được báo chí và những người tham dự đặc biệt quan tâm là tính ứng dụng thực tế của cuộc thi. Trả lời câu hỏi về việc làm thế nào để các phương án thiết kế (cả những phương án đạt giải và chưa đạt giải nhưng có tính thực tiễn cao) không bị "bỏ quên" trên giấy, đại diện Ban tổ chức đã đưa ra những giải pháp và lộ trình triển khai cụ thể.

Đại diện Ban tổ chức cho biết, để đảm bảo chất lượng và tính khả thi của các công trình, Hội đồng giám khảo được thành lập với đầy đủ các thành phần, từ chuyên gia kiến trúc đến chuyên gia về lĩnh vực xã hội học.

Các tác phẩm dự thi sẽ phải vượt qua bộ nhiều tiêu chí đánh giá vô cùng chi tiết, bao gồm: An toàn; Đa năng, hiệu quả; Kinh tế, khả thi; Bản sắc văn hóa; Môi trường; Khả năng chuyển giao và tính tiếp cận phổ quát. Toàn bộ các tiêu chí này hiện đã được công bố chính thức trên chuyên trang của cuộc thi để các tác giả quan tâm có thể tìm hiểu kỹ lưỡng.

Đặc biệt, Ban tổ chức cho biết, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam là cơ quan đầu mối thường xuyên tiếp nhận và phân bổ các nguồn lực hỗ trợ phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, bão lũ thông qua các quỹ vận động xã hội. Do đó, cuộc thi chính là một cơ hội thực tiễn để MTTQ Việt Nam lựa chọn, áp dụng các mẫu thiết kế tối ưu nhất từ các kiến trúc sư và cộng đồng vào công tác cứu trợ, tái thiết hạ tầng cho người dân.

Chia sẻ về đầu ra của các sản phẩm sau cuộc thi, đại diện Ban tổ chức khẳng định sẽ hệ thống hóa các thiết kế chất lượng thành một Thư viện chia sẻ thiết kế. Thư viện này sẽ tổng hợp các bản vẽ đảm bảo tiêu chuẩn về tình trạng, vị trí ứng dụng.

Đồng thời, Ban tổ chức sẽ làm việc trực tiếp với các cơ quan quản lý nhà nước để xin cấp phép cho các mẫu thiết kế này. Bước tiếp theo là tổ chức các chương trình kết nối, giới thiệu sản phẩm tới các doanh nghiệp, các nhà đầu tư và đơn vị thi công uy tín. Sự vào cuộc của các doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ là cầu nối quan trọng, đưa các nghiên cứu thiết kế phù hợp với thực tế sớm bước ra thị trường và phục vụ trực tiếp cho đời sống người dân vùng lũ.