Tòa soạn chưa hội tụ, nhân lực chưa chuyển động: Báo chí Việt Nam đang tự níu chân mình?

Tòa soạn chưa hội tụ, nhân lực chưa sẵn sàng, công nghệ còn rời rạc

Khái niệm newsroom hội tụ đã được thảo luận từ lâu, nhưng phần lớn các cơ quan báo chí ở Việt Nam vẫn chưa đạt tới mô hình vận hành hiện đại và tích hợp. Việc gom các phòng ban về chung một mặt bằng hay cùng sản xuất nội dung cho nhiều nền tảng chưa đủ để gọi là hội tụ, nếu thiếu sự thay đổi thực chất về tư duy tổ chức và điều hành.

Bà Đặng Thị Phương Thảo, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nhận định: "Công nghệ có thể đã có, nhưng tư duy tổ chức chưa theo kịp. Các bộ phận biên tập, kỹ thuật, sản xuất và phân tích dữ liệu vẫn vận hành rời rạc, việc chia sẻ dữ liệu và hạ tầng còn manh mún". Trong nhiều tòa soạn, quy trình sản xuất vẫn thủ công, thiếu đồng bộ. CMS không tích hợp tốt, gây lãng phí nguồn lực và thời gian.

newsroom_ai-1-.jpeg
Newsroom hiện đại không chỉ là một không gian vật lý, mà là mô hình vận hành liền mạch giữa nội dung, kỹ thuật và dữ liệu.

Cùng với đó là sự thiếu hụt nghiêm trọng về nhân lực đa kỹ năng. Rất ít phóng viên có thể đồng thời viết, quay, dựng, làm podcast, đồ họa và tương tác mạng xã hội. Năng lực sử dụng công cụ dữ liệu, phân tích hành vi độc giả, kiểm chứng thông tin hay sáng tạo định dạng mới còn hạn chế. Trong khi đó, áp lực chạy theo tốc độ tin tức khiến không ít người sa vào lối làm báo cũ dễ dãi và thiếu trách nhiệm với thông tin.

"Không thể tiếp tục làm báo theo cách cũ trong một môi trường đã hoàn toàn thay đổi", bà Thảo nhấn mạnh. "Chúng ta không chỉ thiếu người làm được đa phương tiện, mà còn thiếu cả đội ngũ có khả năng sáng tạo sản phẩm báo chí phù hợp với nhu cầu hiện đại".

Về công nghệ, dù AI đã được áp dụng ở một số khâu như gợi ý tiêu đề hay phát hiện tin giả, nhưng phần lớn vẫn là giải pháp đơn lẻ, thiếu hệ thống. "Nếu không tận dụng hiệu quả công nghệ, báo chí sẽ bị các nền tảng mạnh hơn về dữ liệu và kỹ thuật vượt mặt trong việc dẫn dắt thông tin xã hội", bà Thảo cảnh báo.

Không nhanh hơn, mà phải sâu hơn

Sự sụt giảm truy cập báo chí chính thống trong thời gian qua ngay cả trong những thời điểm có nhiều sự kiện lớn là tín hiệu rõ ràng cho thấy: công chúng đang thay đổi tiêu chí tiếp nhận thông tin. Tốc độ không còn là giá trị cốt lõi. Thay vào đó là độ tin cậy, chiều sâu phân tích và khả năng dẫn dắt.

Theo bà Đặng Thị Phương Thảo, trong bối cảnh đó, mô hình báo chí giải thích (explanatory journalism) cần được coi là chiến lược phát triển trọng tâm. Không chỉ đưa tin, báo chí cần làm rõ bối cảnh, lý giải nguyên nhân hậu quả, kết nối sự kiện với những vấn đề xã hội rộng lớn hơn.

Điều này đòi hỏi báo chí không chỉ phản ứng với dòng thời sự, mà chủ động tạo ra nội dung có tính định hướng, giúp công chúng hiểu bản chất sự kiện trong một môi trường bị bão hòa bởi cảm xúc và tin giả. Vai trò gác cổng thông tin của báo chí cần được tái khẳng định – không chỉ ở việc xác minh, mà còn ở năng lực phân tích và trách nhiệm xã hội.

"Trong thời đại mọi người đều có thể làm truyền thông, thì điều làm nên giá trị khác biệt của báo chí không còn nằm ở việc ai đưa tin nhanh hơn, mà là ai đưa tin đáng tin hơn, sâu sắc hơn, có trách nhiệm hơn", bà Thảo nói.

slide3.jpeg
Trong thời đại mọi người đều có thể phát tán thông tin, giá trị khác biệt của báo chí nằm ở năng lực phân tích, kiểm chứng và định hướng.

Chuyển mình không chạy theo bề nổi

Bức tranh truyền thông Việt Nam năm 2025 là sự pha trộn giữa thách thức và cơ hội. Công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo mở ra những cánh cửa mới cho sáng tạo báo chí. Tuy nhiên, không có bất kỳ nền tảng công nghệ nào có thể thay thế được vai trò của con người – từ nhà báo đến người kiểm duyệt, từ biên tập viên đến người phân tích dữ liệu – nếu thiếu đi tư duy làm báo chuyên nghiệp và đạo đức nghề nghiệp vững vàng.

Bà Đặng Thị Phương thảo nhấn mạnh, với những biến động sâu sắc trong thị trường, hành vi công chúng và môi trường pháp lý, báo chí Việt Nam cần nhìn nhận lại mình không chỉ là một ngành, mà là một thiết chế xã hội có ảnh hưởng dài hạn đến nhận thức, văn hóa và sự phát triển của quốc gia.

"Quản lý nội dung báo chí trong tòa soạn đa loại hình hiện nay không còn là việc nội bộ của từng cơ quan, mà là bài toán tổng hợp giữa nội dung, công nghệ, con người và tài chính", bà Thảo cho biết. Nếu làm tốt, báo chí Việt Nam không chỉ tồn tại, mà có thể tái định vị mạnh mẽ trong hệ sinh thái thông tin hiện đại.

Hơn bao giờ hết, báo chí Việt Nam cần bước ra khỏi vùng an toàn, thoát khỏi vòng xoáy của lượt xem và quảng cáo ngắn hạn, để xác lập một mô hình phát triển bền vững hơn – lấy độc giả thực, giá trị thật và ảnh hưởng xã hội làm thước đo.

Bà Thảo nhận định, không phải tất cả tòa soạn sẽ tồn tại trong làn sóng chuyển đổi này. Nhưng những ai lựa chọn con đường giữ vững bản sắc, không ngừng học hỏi và đổi mới có cơ hội không chỉ sống sót – mà còn đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng một xã hội thông tin lành mạnh, có chiều sâu, và hướng đến phát triển bền vững.

Xem thêm

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

Bí quyết tăng 22 triệu người theo dõi TikTok của Daily Mail

(CLO) Từ một video về vụ sập cầu Baltimore thu hút hàng trăm nghìn người theo dõi chỉ trong một ngày, Daily Mail nhận ra tiềm năng của tin tức trên TikTok. Thay vì tiếp tục chạy theo những nội dung lan truyền nhất thời, tờ báo Anh đầu tư vào đội ngũ sáng tạo chuyên nghiệp và các định dạng video có thể duy trì lâu dài.

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

Một cây viết đau đáu với báo chí và văn hóa

(CLO) Là một gương mặt có dấu ấn trong đời sống báo chí, tư tưởng và văn hóa Việt Nam đương đại, trưởng thành từ thực tiễn chiến tranh, gắn bó lâu dài với Báo Nhân Dân, từng đảm nhiệm những trọng trách trong công tác báo chí, lý luận và quản lý, Nguyễn Hồng Vinh còn làm thơ, nghiên cứu về văn hóa, con người.

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Xây dựng Báo Điện tử Công an nhân dân phiên bản tiếng Nga trở thành cầu nối tin cậy, giàu bản sắc

Việc tổ chức ra mắt phiên bản tiếng Nga là dấu mốc mới trong tiến trình hiện đại hóa Báo Điện tử Công an nhân dân (CAND), là bước đổi mới về tư duy làm báo trên môi trường số, thể hiện trách nhiệm của Báo CAND trong việc cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, có chiều sâu; góp phần giúp bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về đất nước, con người Việt Nam và những nỗ lực giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT), vì cuộc sống bình yên của nhân dân.

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Làm tốt quy trình “3 sớm” để đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(NB&CL) Nhận diện sớm những vấn đề tư tưởng, dư luận có nguy cơ phát sinh; thông tin sớm bằng nguồn tin chính xác, có tính giải thích, định hướng; xử lý sớm những thông tin sai lệch, cách hiểu chưa đúng – quy trình “3 sớm” được Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng xác định là yêu cầu trong đổi mới công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

Gần dân, sát cơ sở – nền tảng để báo chí địa phương chủ động trên mặt trận tư tưởng

(NB&CL) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông đa chiều đòi hỏi báo chí địa phương không chỉ phản bác thông tin sai lệch mà còn phải chủ động tạo lập dòng thông tin chính xác, có căn cứ. Lợi thế gần dân, sát cơ sở, am hiểu địa bàn chính là điểm tựa để báo chí phát hiện vấn đề từ sớm, đưa thông tin đến công chúng kịp thời và định hướng dư luận.

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

Tòa soạn Brazil đưa YouTube thành trọng tâm hoạt động báo chí

(CLO) Trước sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận tin tức của độc giả, thương hiệu báo chí GZH tại miền nam Brazil đã chuyển YouTube từ một kênh phân phối nội dung thành nền tảng sản xuất báo chí chủ lực. Chiến lược này giúp đơn vị đạt 167 triệu lượt xem và thu hút 869.000 người đăng ký trong năm 2025.

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

CNA cải tiến ứng dụng, lượt nghe podcast tăng 84%, tương tác độc giả tăng mạnh

(CLO) Mediacorp, đơn vị sở hữu kênh tin tức CNA của Singapore, đã thiết kế lại ứng dụng và website theo hướng cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, giúp độc giả khám phá nhiều nội dung hơn và tương tác sâu hơn. Những thay đổi này mang lại kết quả tích cực, trong đó lượt nghe podcast trung bình hằng tháng tăng 84%, số lần nhấp vào trang chủ trên ứng dụng tăng 54%.

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

Tờ báo Na Uy đưa phóng viên lên TikTok, giành lại vị trí số một

(CLO) Trước sự cạnh tranh từ những người sáng tạo nội dung và làn sóng thông tin do AI tạo ra trên TikTok, tờ VG của Na Uy lựa chọn đặt nhà báo và uy tín báo chí làm trọng tâm chiến lược tiếp cận độc giả trẻ. Cách làm này giúp lượt xem trung bình mỗi video tăng 74% trong một năm.

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

Mở đường cho kinh tế số vùng cao: Cách Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đồng hành cùng bản làng

(CLO) Chuyển đổi số ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số được thể hiện qua những việc làm cụ thể như người dân livestream bán nông sản, hợp tác xã đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử hay hỗ trợ bà con tiếp cận dịch vụ số. Đây cũng là những câu chuyện được Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai chú trọng phản ánh từ thực tiễn cơ sở.

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

Khánh Hòa: Phát huy vai trò báo chí trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

(CLO) Sáng 30/10, Hội Nhà báo tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội thảo báo chí lần thứ XIII – 2026, tập trung thảo luận vai trò của báo chí trong tuyên truyền, triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Cỡ chữ bài viết: