Năm 2008, trên cơ sở đề xuất của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1668/QĐ-TTg lấy ngày 19/4 hàng năm là “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam”. Những năm qua, “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” đã thực sự trở thành ngày hội lớn để đồng bào các dân tộc gặp gỡ, giao lưu, cùng nhau hòa mình trong các lễ hội truyền thống, trong không gian văn hóa đặc sắc của các dân tộc anh em.
Tại buổi gặp mặt, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã báo cáo công tác văn hóa dân tộc giai đoạn 2021-2025. Tính đến thời điểm hiện tại, cả nước đã phục dựng trên 180 lễ hội truyền thống gắn với phát triển du lịch; hình thành gần 200 mô hình bảo tồn, trải nghiệm văn hóa gắn với phát triển du lịch; xây dựng, duy trì trên 720 câu lạc bộ văn hóa dân gian, và 5.760 đội văn nghệ truyền thống; triển khai 50 chương trình nghiên cứu, phục hồi và bảo tồn văn hóa phi vật thể có nguy cơ mai một.
Đặc biệt, có 351 di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc thiểu số trong tổng số 735 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục.
Các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã tổ chức trên 100 ngày hội văn hóa, thể thao, du lịch của đồng bào dân tộc thiểu số; đã xây dựng, cải tạo và hỗ trợ trang thiết bị 3.220 nhà văn hóa - khu thể thao thôn, bản; phát triển các điểm du lịch; hình thành không gian văn hóa làng, bản, buôn gắn với xây dựng sản phẩm du lịch đặc thù.
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, sự phối hợp của các ban, bộ, ngành trung ương, các địa phương, sự đồng hành của các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín trong cả nước để giá trị văn hóa tốt đẹp của các dân tộc Việt Nam sẽ tiếp tục được gìn giữ, phát huy và lan tỏa mạnh mẽ, góp phần xây dựng và phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ sự trân trọng và biết ơn sâu sắc đối với những đóng góp bền bỉ, thầm lặng nhưng hết sức to lớn của các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc thiểu số trên cả nước, những người đang gìn giữ cái gốc của dân tộc, giữ gìn những giá trị làm nên bản sắc, chiều sâu và sức mạnh bền vững của đất nước Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, đối với cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, văn hóa không chỉ là bản sắc riêng của từng dân tộc, mà còn là sợi dây kết nối, làm nên sự thống nhất trong đa dạng. Vì vậy, giữ gìn văn hóa các dân tộc không chỉ là bảo tồn di sản, mà còn là giữ gìn nền tảng tinh thần của xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo nên sức mạnh nội sinh cho phát triển đất nước một cách bền vững.
Các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín giữ vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ là những người lưu giữ ký ức cộng đồng, mà còn là điểm tựa tinh thần, nơi hội tụ niềm tin, góp phần giữ vững sự ổn định và gắn kết từ cơ sở.
Đánh giá công tác văn hóa dân tộc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, nỗ lực của các địa phương và đồng bào, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo chuyển biến tích cực cả về nhận thức và đời sống xã hội.
Công tác bảo tồn văn hóa ngày càng gắn bó chặt chẽ với cộng đồng. Nhiều giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ ngay trong đời sống hằng ngày, được thực hành trong cộng đồng, được trao truyền giữa các thế hệ một cách tự nhiên, bền bỉ và có chiều sâu.
Ở nhiều địa phương đã xuất hiện những mô hình, những cách làm rất thiết thực và giàu ý nghĩa. Trong những kết quả chung đó, có sự đóng góp rất quan trọng, bền bỉ và đầy trách nhiệm của các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín - những người gắn bó mật thiết với cộng đồng, hiểu dân, gần dân và luôn đồng hành cùng nhân dân trong từng bước phát triển của bản làng.
Tuy nhiên, sự nghiệp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức mới, có những vấn đề mang tính lâu dài, tác động trực tiếp đến nền tảng phát triển bền vững của đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín hãy tiếp tục phát huy vai trò đặc biệt quan trọng của mình, là chỗ dựa vững chắc của cộng đồng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; trước hết, cùng nhau giữ gìn “hồn cốt dân tộc”, tiếp tục “truyền lửa” cho thế hệ trẻ, truyền dạy tiếng nói, làn điệu dân ca, nghề truyền thống và tạo điều kiện để văn hóa các dân tộc được thực hành trong đời sống, có không gian để gìn giữ và lan tỏa, mỗi người dân, mỗi cộng đồng thực sự trở thành chủ thể của quá trình bảo tồn và phát triển văn hóa.
Bằng uy tín, bằng trách nhiệm và tình cảm gắn bó với nhân dân, các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiếp tục nêu gương, vận động bà con cùng giữ cho bản làng bình yên, không để các yếu tố tiêu cực xâm nhập cộng đồng, góp phần giữ ổn định từ cơ sở; vận động bà con phát huy tinh thần tự lực, chủ động vươn lên, phát triển kinh tế gia đình, xóa bỏ hủ tục, xây dựng đời sống văn minh.
Nhân dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành và các cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới; coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, gắn chặt với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của địa phương, của đất nước.
Chính phủ cần tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách về văn hóa theo hướng đồng bộ, sát thực tiễn; ưu tiên nguồn lực cho văn hóa cơ sở, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; bảo đảm văn hóa thực sự đi vào đời sống, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần chủ động tham mưu các giải pháp mang tính chiến lược; đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị di sản; quan tâm hơn nữa đến đội ngũ nghệ nhân, người có uy tín; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số để các giá trị văn hóa được lan tỏa mạnh mẽ hơn trong xã hội hiện đại.
Các bộ, ngành, địa phương cần tăng cường phối hợp chặt chẽ, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển sinh kế, du lịch cộng đồng; phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng đời sống văn hóa. Mỗi địa phương cần nhận thức rõ: giữ được văn hóa là giữ được gốc rễ phát triển; phát triển bền vững phải bắt đầu từ chính cộng đồng dân cư của mình; tiếp thu ý kiến để có những chính sách phù hợp nhằm gìn giữ, phát huy truyền thống văn hóa dân tộc; quan tâm hơn nữa đến các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín - những người tâm huyết với công tác bảo tồn văn hóa của dân tộc.
Với uy tín, kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm của mình, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng các đồng chí, các bác, các anh chị sẽ tiếp tục là chỗ dựa vững chắc của cộng đồng; tiếp tục truyền lửa cho thế hệ trẻ; tiếp tục góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và giữ gìn sự ổn định ngay từ cơ sở./.
