Chánh án Tòa án nhân dân tối cao vừa ban hành Thông tư số 12/2026/TT-TANDTC quy định về nội quy phiên tòa, phiên họp và việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp. Thông tư áp dụng đối với Hội đồng xét xử, Thẩm phán, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, người tham dự phiên tòa cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình giải quyết, xét xử các vụ án, vụ việc.
Theo quy định mới, người tham gia và người tham dự phiên tòa không được mang vào phòng xử án các thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính bảng, máy tính xách tay, đồng hồ thông minh hoặc các thiết bị có chức năng ghi âm, ghi hình, thu phát tín hiệu điện tử nếu chưa được Thẩm phán chủ tọa phiên tòa hoặc chủ trì phiên họp cho phép. Trường hợp được phép sử dụng, việc khai thác thiết bị điện tử phải tuân theo sự điều hành của chủ tọa phiên tòa.
Thông tư cũng quy định rõ phạm vi ghi âm, ghi hình tại phiên tòa. Theo đó, việc ghi âm lời nói được thực hiện trong suốt thời gian diễn ra phiên tòa, phiên họp, trong khi việc ghi hình chỉ được thực hiện khi khai mạc phiên tòa, phiên họp và khi tuyên án hoặc công bố quyết định. Việc ghi âm, ghi hình Hội đồng xét xử, Thẩm phán cũng như những người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng phải được sự đồng ý của Thẩm phán chủ tọa và của người được ghi âm, ghi hình theo quy định.
Đáng chú ý, Thông tư nghiêm cấm việc truyền phát trực tiếp hoặc trực tuyến diễn biến phiên tòa. Đồng thời, người tham gia, tham dự phiên tòa không được đăng tải thông tin sai sự thật, thông tin làm ảnh hưởng đến tính độc lập, khách quan của hoạt động xét xử hoặc xâm phạm quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo, bị hại, đương sự và những người tham gia tố tụng khác; không được vi phạm quy định về bảo vệ bí mật theo quy định của pháp luật.
Ngoài các quy định về thiết bị điện tử, Thông tư cũng bổ sung nhiều yêu cầu đối với người tham gia phiên tòa như phải xuất trình giấy triệu tập, giấy tờ tùy thân trước giờ khai mạc ít nhất 15 phút; mặc trang phục theo quy định; chấp hành sự điều hành của Hội đồng xét xử; giữ gìn trật tự và chỉ được phát biểu khi được phép. Người dưới 16 tuổi không được vào phòng xử án, trừ trường hợp được Tòa án triệu tập tham gia tố tụng.
Đối với người vi phạm nội quy phiên tòa, tùy tính chất và mức độ vi phạm, Thẩm phán chủ tọa có thể quyết định cấm vào hoặc buộc rời khỏi phiên tòa. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, tạm giữ hành chính hoặc bị kiến nghị cơ quan có thẩm quyền khởi tố theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh việc siết chặt quy định đối với người tham gia phiên tòa, Thông tư cũng quy định Tòa án được thực hiện ghi âm, ghi hình diễn biến phiên tòa trong một số trường hợp cần thiết nhằm phục vụ công tác chuyên môn như rút kinh nghiệm xét xử, tổng kết thực tiễn, đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, tuyên truyền, phổ biến pháp luật hoặc các trường hợp khác do Chánh án quyết định. Việc cung cấp và sử dụng dữ liệu ghi âm, ghi hình phải đáp ứng các điều kiện về tiếp cận thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm quyền con người và không làm ảnh hưởng đến hoạt động xét xử.
