Đây là sáng kiến do Việt Nam đề xuất tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 43 tại Indonesia tháng 9/2023. Qua hai kỳ tổ chức vào các năm 2024 và 2025, Diễn đàn nhận được sự quan tâm, ủng hộ rộng rãi từ các nước ASEAN cũng như cộng đồng quốc tế. Nhiều nội dung, sáng kiến được thảo luận tại Diễn đàn đã được đưa vào văn kiện của các Hội nghị cấp cao ASEAN cùng năm.
Nhân dịp này, trao đổi với báo chí tại Bắc Kinh về việc Việt Nam đăng cai tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 cũng như vai trò của Việt Nam trong ASEAN, Giáo sư Hứa Lợi Bình, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Viện nghiên cứu Chiến lược toàn cầu và châu Á - Thái Bình Dương (CASS), Viện Khoa học xã hội Trung Quốc, nhấn mạnh đây là lần thứ ba Việt Nam đăng cai tổ chức diễn đàn này, thể hiện vai trò ngày càng chủ động và mang tính xây dựng của Việt Nam trong ASEAN.
Theo Giáo sư Hứa Lợi Bình, Diễn đàn Tương lai ASEAN gắn liền với các vấn đề đương đại liên quan đến sự phát triển của ASEAN. Việt Nam đã mời các nhà lãnh đạo thế giới, đại diện các viện nghiên cứu và các nhà lãnh đạo doanh nghiệp tham dự, qua đó mang đến nguồn cảm hứng cho sự phát triển tương lai của ASEAN và đưa ra các giải pháp để giải quyết những thách thức hiện nay. Học giả Trung Quốc nhấn mạnh: “Đây là một đóng góp thiết thực của Việt Nam cho ASEAN, phản ánh ý thức sứ mệnh và trách nhiệm của Việt Nam với tư cách là một cường quốc tầm trung đang trỗi dậy”.
Đánh giá về những vấn đề sẽ được tập trung thảo luận tại diễn đàn như tự cường và đoàn kết ASEAN, thúc đẩy sáng kiến phòng ngừa xung đột và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong ASEAN…, chuyên gia nghiên cứu về ASEAN cho rằng 3 vấn đề then chốt này phù hợp với các nhiệm vụ phát triển cấp bách của ASEAN.
Thứ nhất là sự đoàn kết và tự cường của ASEAN. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các cường quốc, việc tránh bị cuốn vào cuộc cạnh tranh và ngăn ngừa chia rẽ trong ASEAN là một thử thách đối với từng quốc gia.
Thứ hai là thúc đẩy các sáng kiến phòng ngừa xung đột. Điều này rất quan trọng để duy trì một môi trường hòa bình và ổn định trong ASEAN.
Thứ ba là ứng dụng AI. Là một công nghệ mới nổi, việc ứng dụng AI trong ASEAN đối mặt với nhiều thách thức thực tiễn, và việc giải quyết những thách thức này đòi hỏi trí tuệ tập thể từ ASEAN, đặc biệt là liên quan đến các thách thức xã hội do AI mang lại.
