Vì sao Hà Nội đề nghị nhận đề thi tốt nghiệp THPT 2026 sớm hơn 1-2 ngày so với cả nước?

Đề xuất này được ông Nguyễn Quang Tuấn, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội chia sẻ trong quá trình các địa phương đang chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Theo ông Tuấn, với quy mô thí sinh lớn, công tác tổ chức tại thủ đô đòi hỏi phải chuẩn bị từ sớm, đồng bộ và có phương án điều hành chi tiết hơn nhiều địa phương khác.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT là kỳ thi quy mô quốc gia, diễn ra đồng loạt trên cả nước. Tuy nhiên, phía sau cùng một lịch thi là những điều kiện tổ chức rất khác nhau giữa các địa phương. Đề xuất của Hà Nội vì thế không chỉ là câu chuyện riêng của một thành phố, mà phản ánh nhu cầu tháo gỡ các điểm nghẽn thực tế trong công tác tổ chức thi.

Hà Nội chịu áp lực lớn ra sao?

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, năm 2026 thành phố dự kiến có khoảng 110.000 thí sinh dự thi tại gần 240 điểm thi. Đây là một trong những địa phương có quy mô thi lớn nhất cả nước.

Với số lượng này, khối lượng công việc phát sinh rất lớn. Mỗi điểm thi phải bố trí hội đồng thi, giám thị, thư ký, công an, y tế, nhân viên phục vụ và lực lượng hỗ trợ. Ngoài nhân sự, thành phố còn phải chuẩn bị cơ sở vật chất, bảo đảm an ninh, an toàn giao thông, điện, thông tin liên lạc và các phương án xử lý tình huống bất thường.

Ông Tuấn cho biết, Hà Nội đã chủ động rà soát toàn bộ hệ thống điểm thi, xây dựng phương án bảo đảm an ninh với sự tham gia của lực lượng công an và các đơn vị liên quan. Kế hoạch tập huấn cán bộ làm thi cũng được xây dựng để triển khai đồng loạt ngay sau khi có đầy đủ văn bản hướng dẫn, bảo đảm mọi lực lượng nắm chắc quy chế và quy trình tổ chức.

Tuy nhiên, với quy mô lớn như vậy, áp lực không chỉ nằm trong ngày thi mà xuất hiện ngay từ khâu tiếp nhận đề thi.

Vì sao Hà Nội muốn nhận đề sớm hơn 1-2 ngày?

Theo ông Tuấn, từ thực tiễn nhiều năm tổ chức kỳ thi với số lượng thí sinh lớn, Hà Nội đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét bàn giao đề thi sớm hơn khoảng 1-2 ngày so với hiện nay.

Lý do đầu tiên là thành phố cần thêm thời gian cho các khâu tiếp nhận, bảo quản và phân phối đề thi. Với gần 240 điểm thi trải rộng trên địa bàn, việc vận chuyển đề thi phải được tổ chức chặt chẽ, đúng thời gian và tuyệt đối an toàn.

Nếu lịch bàn giao quá sát ngày thi, toàn bộ quy trình sẽ dồn vào thời gian ngắn, làm tăng áp lực cho các lực lượng tham gia. Chỉ cần phát sinh sự cố về thời tiết, giao thông hoặc kỹ thuật, kế hoạch có thể bị ảnh hưởng.

Khoảng đệm thêm 1-2 ngày sẽ giúp Hà Nội chủ động hơn trong điều hành, có thời gian kiểm tra chéo các khâu quan trọng và xử lý tình huống phát sinh nếu có.

Lý do thứ hai là giảm sức ép cho bộ máy tổ chức. Một kỳ thi với hơn 110.000 thí sinh đòi hỏi sự phối hợp của hàng chục nghìn người. Khi thời gian chuẩn bị được giãn ra hợp lý, công việc có thể triển khai tuần tự hơn, hạn chế sai sót do gấp gáp.

Lý do thứ ba là tạo điều kiện để bảo đảm an toàn ở mức cao nhất. Với kỳ thi quốc gia, mọi khâu liên quan đến đề thi đều phải đặt yêu cầu bảo mật, chính xác lên hàng đầu. Có thêm thời gian đồng nghĩa có thêm dư địa để rà soát kỹ hơn.

Ngoài đề xuất nhận đề thi sớm, Hà Nội cho biết đang từng bước chuẩn bị các điều kiện để triển khai lộ trình tổ chức thi trên máy tính trong tương lai.

Tuy nhiên, theo đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, để triển khai thống nhất, địa phương kiến nghị Bộ sớm ban hành hướng dẫn cụ thể. Đây sẽ là cơ sở để thành phố xây dựng kế hoạch đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và tổ chức thực hiện.

Điều này cho thấy bài toán của Hà Nội không chỉ là kỳ thi trước mắt, mà còn là sự chuẩn bị cho những thay đổi dài hạn của hệ thống thi cử.

TP HCM: Áp lực lớn nhất cả nước, lo nghẽn phần mềm

Nếu Hà Nội lo bài toán quy trình và thời gian, thì TP HCM - địa phương có quy mô thí sinh lớn nhất cả nước sau sáp nhập lại đối diện sức ép lớn về vận hành tổng thể và hạ tầng kỹ thuật.

Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP HCM cho biết, sự chỉ đạo sớm của Bộ Giáo dục và Đào tạo thông qua Thông tư số 13 và Công văn 1257 đã giúp thành phố chủ động chuẩn bị ngay từ đầu.

Theo ông Phong, TP HCM triển khai công tác chuẩn bị trên ba trụ cột gồm cơ sở vật chất, nhân sự và kinh phí, trong đó yếu tố con người được đặc biệt nhấn mạnh. Thành phố lựa chọn những cán bộ có kinh nghiệm cho các vị trí quan trọng như trưởng điểm thi, cán bộ in sao đề; đồng thời quán triệt yêu cầu hạn chế tối đa việc xin nghỉ phép hoặc đi nước ngoài trong thời gian thi để bảo đảm lực lượng.

Địa phương cũng rà soát toàn bộ điểm thi, khu vực in sao đề, phương án vận chuyển và thu bài thi; huy động các sở, ngành tham gia ban chỉ đạo và phân công nhiệm vụ cụ thể tới từng đơn vị.

Từ thực tiễn triển khai, ông Phong kiến nghị Bộ nâng cấp phần mềm quản lý thi để đáp ứng khối lượng dữ liệu lớn, hạn chế tình trạng quá tải trong các khung giờ cao điểm. Thành phố cũng đề xuất hoàn thiện phần mềm chấm thi trắc nghiệm theo hướng tăng độ chính xác trong nhận dạng, bổ sung chức năng rà soát và sao lưu dữ liệu, đồng thời tăng cường lực lượng hỗ trợ kỹ thuật tại các hội đồng thi.

Lào Cai: Không để học sinh bỏ thi vì nghèo hay đường xa

Trong khi các đô thị lớn lo áp lực về số lượng, Lào Cai lại đối diện thách thức rất khác từ địa hình miền núi và điều kiện đi lại của học sinh.

Ông Nguyễn Minh Tâm, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai, cho biết khó khăn lớn nhất của địa phương là điều kiện đi lại và hoàn cảnh của thí sinh, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa.

Từ thực tế này, tỉnh xây dựng phương án tổ chức kỳ thi theo hướng bảo đảm tối đa điều kiện dự thi cho học sinh. Các huyện, xã được phân công phối hợp chặt chẽ với điểm thi trong việc chuẩn bị cơ sở vật chất, bảo đảm điện, đường truyền, an ninh và nắm bắt số lượng thí sinh ở xa để có phương án hỗ trợ phù hợp.

Một trong những giải pháp trọng tâm là tổ chức đưa đón học sinh từ các điểm trường xa về tập trung trước ngày thi, bố trí chỗ ăn nghỉ trong suốt thời gian diễn ra kỳ thi. Với học sinh có hoàn cảnh khó khăn, tỉnh dự kiến hỗ trợ khoảng 500.000 đồng mỗi em.

Cũng theo ông Tâm, mục tiêu là không để thí sinh nào phải bỏ thi vì khoảng cách địa lý hay khó khăn kinh tế, qua đó bảo đảm công bằng trong tiếp cận kỳ thi.

Huế: Siết khâu xử lý sự cố tại điểm thi

Tại Huế, mối quan tâm lớn nhất là khâu điều hành tại điểm thi - nơi dễ phát sinh tình huống nhất trong suốt kỳ thi.

Ông Nguyễn Tân, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Huế cho rằng, công tác này cần được chuẩn bị kỹ ngay từ đầu. Từ kinh nghiệm các kỳ thi trước, địa phương đã xây dựng phương án dự phòng cụ thể đối với thiết bị, như bố trí máy photocopy và phương tiện thay thế.

Mục tiêu là xử lý kịp thời các tình huống như đề thi mờ, thiếu trang hoặc trục trặc kỹ thuật, không để ảnh hưởng đến thời gian làm bài và quyền lợi của thí sinh.

Cùng với đó, Huế tập huấn cán bộ theo hướng bám sát tình huống thực tế, giúp giám thị và lực lượng làm nhiệm vụ chủ động hơn khi xảy ra sự cố. Địa phương cũng phối hợp với các trường đại học trong công tác kiểm tra, giám sát và chủ động cung cấp thông tin cho báo chí trước kỳ thi để hạn chế thông tin sai lệch.