Trong bối cảnh Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 14-KL/TW, nhấn mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả như một trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở chính sách mà là sự chuyển hóa thành nhận thức và hành động trong toàn xã hội.
Từ thực tiễn triển khai chuyên trang “Net Zero Việt Nam”, Báo Nhân Dân đang cho thấy một cách tiếp cận bài bản, dài hạn và giàu tính thời sự trong việc “xanh hóa” không gian thông tin, đưa những định hướng vĩ mô đi vào đời sống.
Xây dựng dòng chảy thông tin dài hạn cho chuyển đổi xanh
Tháng 10/2025, Báo Nhân Dân chính thức ra mắt chuyên trang “Net Zero Việt Nam” – một bước đi không chỉ mang tính sản phẩm báo chí, mà thể hiện rõ lựa chọn chiến lược trong cách tiếp cận một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay: chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững.
Ông Nguyễn Hoàng Nhật, Phó trưởng Ban Nhân Dân điện tử, Báo Nhân Dân cho biết, khác với cách đưa tin theo sự kiện, rời rạc và ngắn hạn, chuyên trang này được thiết kế như một “trục thông tin” xuyên suốt, kết nối các nội dung từ chính sách, thực tiễn đến hành vi xã hội. "Mục tiêu không dừng lại ở việc cung cấp thông tin, mà là xây dựng một hệ sinh thái nội dung đủ chiều sâu để công chúng có thể theo dõi, hiểu và tham gia vào tiến trình chuyển đổi xanh", ông Nhật chia sẻ.
Từ khi ra mắt đến nay, các tuyến bài về năng lượng, môi trường, phát thải được triển khai đồng bộ trên cả báo in và nền tảng số. Các chuyên đề chuyên sâu không chỉ bám sát định hướng lớn của quốc gia, mà còn đi sâu vào từng lĩnh vực cụ thể như tiêu dùng năng lượng, chuyển đổi công nghệ, hay thay đổi thói quen sinh hoạt.
"Chúng tôi xác định tổ chức nội dung mang tính 'liên tục' thay vì 'đứt đoạn'. Thông tin không dừng ở việc phản ánh hiện trạng, mà được dẫn dắt theo tiến trình, tạo nên một dòng chảy nhận thức", ông Nhật nói.
Chính cách làm này đã giúp báo chí vượt ra khỏi giới hạn đưa tin, để trở thành một tác nhân tham gia trực tiếp vào việc hình thành tư duy phát triển bền vững trong xã hội.
Khi công nghệ giúp 'dịch' chính sách thành trải nghiệm
Một trong những rào cản lớn nhất của truyền thông năng lượng là tính kỹ thuật và độ phức tạp của chính sách. Những con số phát thải, những khái niệm như “dấu chân carbon” hay “trung hòa carbon” vốn không dễ tiếp cận với số đông công chúng.
Thay vì né tránh, Báo Nhân Dân lựa chọn cách đi ngược lại: đưa công nghệ vào để “dịch” những khái niệm này theo cách trực quan và dễ hiểu hơn.
Theo nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật, điểm nhấn đáng chú ý là ứng dụng tương tác đo lường “Dấu chân carbon” được tích hợp trực tiếp trên chuyên trang. Thiết kế dưới dạng một mini-game, công cụ này cho phép người dùng tự tính toán lượng phát thải của cá nhân và gia đình thông qua những hành vi tiêu dùng hàng ngày.
"Chúng tôi muốn tạo ra trải nghiệm", ông cho biết. Khi người đọc trực tiếp tham gia, họ không còn là người tiếp nhận thụ động, mà trở thành một phần của câu chuyện. Từ đó, những khái niệm tưởng chừng xa vời được chuyển hóa thành nhận thức cụ thể, gắn với chính đời sống của mỗi người.
Song song với đó, báo chí dữ liệu và đồ họa trực quan cũng được khai thác mạnh mẽ. Trong các sự kiện chính trị quan trọng, những văn bản vốn mang tính học thuật và hành chính đã được “chuyển ngữ” thành các infographic sinh động, dễ tiếp cận.
"Điển hình, các nội dung liên quan đến chiến lược an ninh năng lượng đã được trình bày lại bằng hình ảnh, biểu đồ, giúp người đọc đặc biệt là giới trẻ – có thể nắm bắt nhanh chóng mà không cần nền tảng chuyên môn sâu", ông Nhật thông tin.
Tạo 'màng lọc' thông tin và thúc đẩy thay đổi hành vi
Trong kỷ nguyên mạng xã hội, thách thức không còn nằm ở việc thiếu thông tin, mà là sự nhiễu loạn thông tin. Đặc biệt với các lĩnh vực như năng lượng hay môi trường – nơi chứa đựng nhiều yếu tố kỹ thuật việc tiếp cận nguồn tin chính xác trở thành một yêu cầu cấp thiết.
Trước thực tế đó, Báo Nhân Dân lựa chọn cách củng cố độ tin cậy của nội dung thông qua sự đồng hành chặt chẽ với các cơ quan quản lý và giới chuyên gia.
Ông Nhật cho hay, chuyên trang “Net Zero Việt Nam” không vận hành như một kênh thông tin độc lập, mà được xây dựng trên nền tảng phối hợp với nhiều bộ, ngành và các nhà khoa học đầu ngành. Các cuộc tọa đàm, đối thoại chuyên sâu được tổ chức thường xuyên, tạo ra không gian trao đổi trực tiếp giữa báo chí, chuyên gia và công chúng.
Theo Phó trưởng Ban Nhân Dân điện tử, chính sự tham gia của giới chuyên môn đã giúp các bài viết không chỉ có chiều sâu, mà còn đảm bảo tính chuẩn xác – yếu tố then chốt trong bối cảnh tin giả, tin sai lệch ngày càng lan rộng.
"Vai trò của báo chí lúc này không chỉ là cung cấp thông tin, mà còn thiết lập một 'màng lọc' đáng tin cậy cho xã hội. Khi người đọc có trong tay nguồn dữ liệu chính thống, họ có cơ sở để đối chiếu, phân biệt và tự hình thành quan điểm trước các luồng thông tin trái chiều trên không gian mạng", ông phân tích.
Bên cạnh đó, giá trị lớn nhất của chiến lược truyền thông này nằm ở khả năng tạo ra thay đổi thực chất. Ông Nhật cho biết, theo ghi nhận từ tòa soạn, các nội dung về tiết kiệm năng lượng luôn thu hút sự quan tâm lớn, đặc biệt trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động.
Quan trọng hơn, thông tin không dừng lại ở nhận thức. Thông qua các hình thức thể hiện linh hoạt và cơ chế tương tác hai chiều, thông điệp đã từng bước chuyển hóa thành hành vi: từ thay đổi thói quen tiêu dùng điện, nước, đến lựa chọn các giải pháp thân thiện với môi trường.
Nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật nhận định: "Khi công chúng bắt đầu chủ động điều chỉnh hành vi, đó cũng là lúc báo chí không chỉ làm nhiệm vụ thông tin, mà đã thực sự tham gia vào quá trình kiến tạo thay đổi xã hội".
Có thể thấy, trong tiến trình hiện thực hóa các mục tiêu lớn về năng lượng và phát triển bền vững, báo chí đang đứng trước một vai trò mới: không chỉ phản ánh, mà dẫn dắt.
Từ cách làm bài bản, ứng dụng công nghệ đến việc xây dựng hệ sinh thái thông tin có chiều sâu, Báo Nhân Dân đang cho thấy hướng đi rõ nét - đó là hành trình đưa những định hướng vĩ mô - như tinh thần của Kết luận 14 đi qua từng trang báo, từng nền tảng số, để cuối cùng trở thành những thay đổi cụ thể trong đời sống.
