Liên quan đến vấn đề này, phóng viên Báo Nhà báo và Công luận đã có cuộc trao đổi riêng với ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư, Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI nhằm làm rõ triển vọng và các yếu tố then chốt của thị trường trong giai đoạn tới.
+ Là một trong những công ty chứng khoán đầu tiên tại Việt Nam, ông nhìn nhận thế nào về hành trình 30 năm của thị trường chứng khoán. Theo ông, những thay đổi nào mang tính bước ngoặt và tạo “luồng gió” mới tới thị trường?
- Dưới sự chỉ đạo sát sao của Đảng, Chính phủ, Bộ Tài chính và sự quyết liệt của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ mở rộng về quy mô mà đã trưởng thành rõ nét về thể chế, hạ tầng và tư duy.
Từ một thị trường mang tính thử nghiệm, đến nay thị trường chứng khoán của chúng ta đã trở thành cấu phần quan trọng của hệ thống tài chính, đóng vai trò ngày càng rõ trong huy động và phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế.
Với SSI, một trong những công ty chứng khoán đầu tiên của thị trường, chúng tôi đã đi cùng thị trường qua nhiều giai đoạn rất khác nhau: Từ những ngày đầu khó khăn, về cả khung pháp lý lẫn nguồn nhân lực, đến giai đoạn bùng nổ quy mô, rồi những thời kỳ thị trường điều chỉnh mạnh để tự “học cách lớn lên”.
Chính những chu kỳ thăng trầm ấy đã góp phần định hình bản sắc của thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời tạo nên nền tảng năng lực, kinh nghiệm và bản lĩnh cho các định chế tài chính như SSI.
Theo tôi, những thay đổi mang tính bước ngoặt nằm ở việc thị trường dần dịch chuyển từ tư duy giao dịch sang tư duy thị trường vốn; từ chú trọng số lượng sang chú trọng chất lượng; và từ phản ứng chính sách sang hoạch định dài hạn. Đó cũng là nền tảng để thị trường bước sang một giai đoạn phát triển cao hơn, bền vững hơn.
+ Trong bối cảnh Việt Nam đang trong giai đoạn nâng hạng lên thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn của FTSE Russell, đâu là những “điểm nghẽn” lớn nhất đang cản trở dòng vốn ngoại, thưa ông? Và đâu cải cách mang tính quyết định để tháo gỡ những rào cản này?
- Trong lộ trình hướng tới nâng hạng thị trường theo tiêu chuẩn của FTSE Russell, có nhiều điểm nghẽn và qua làm việc trực tiếp với nhà đầu tư nước ngoài, các vấn đề như cơ chế thanh toán - bù trừ, quy định về prefunding (cơ chế yêu cầu nhà đầu tư phải có sẵn đủ tiền trước khi thực hiện giao dịch), giới hạn sở hữu nước ngoài hay tính nhất quán trong áp dụng quy định được nhắc tới thường xuyên hơn cả.
Nhưng điều quan trọng là trong 3 năm trở lại đây, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính cũng như các thành viên thị trường đã rất quyết liệt trong việc giải quyết các điểm nghẽn này, và quyết định chính thức nâng hạng thị trường Việt Nam trong tháng 4 vừa qua là một minh chứng rõ ràng.
Và bài học rút ra theo tôi là đối với các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài nói chung, cải cách không nằm ở tuyên bố chính sách, mà nằm ở trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư.
Từ góc nhìn của SSI, chúng tôi cho rằng cải cách mang tính quyết định không phải là những thay đổi riêng lẻ hay mang tính tình thế, mà là việc đặt nhà đầu tư dài hạn vào trung tâm của thiết kế thị trường.
Khi hệ thống vận hành theo hướng minh bạch, hiệu quả và có thể dự báo, sự phát triển mạnh mẽ và bền vững của thị trường vốn sẽ là hệ quả tất yếu, chứ không cần phải thúc đẩy bằng các biện pháp hành chính ngắn.
+ Bước vào giai đoạn phát triển mới, theo ông, thị trường chứng khoán Việt Nam cần ưu tiên hoàn thiện những yếu tố nào? Mục tiêu trước mắt là gì và cần những giải pháp ra sao để hiện thực hóa?
- Bước vào giai đoạn phát triển mới, theo tôi, thị trường chứng khoán Việt Nam cần tập trung vào chất lượng. Điều này bắt đầu từ chất lượng doanh nghiệp niêm yết, đặc biệt là các doanh nghiệp tư nhân lớn và doanh nghiệp tăng trưởng. Tiếp đến là cơ cấu nhà đầu tư với vai trò ngày càng rõ nét của các tổ chức đầu tư dài hạn; và cuối cùng là năng lực của các định chế trung gian và hạ tầng thị trường.
Trong nhiều năm qua, SSI đã chủ động đầu tư cho những lĩnh vực mang tính nền tảng dài hạn như hạ tầng công nghệ, quản lý quỹ, ngân hàng đầu tư…, bởi chúng tôi tin rằng một thị trường vốn hiện đại chỉ có thể vận hành hiệu quả khi có các định chế trung gian đủ mạnh, đủ chuyên nghiệp và đủ trách nhiệm.
Về mục tiêu trước mắt, theo tôi, thước đo thành công của thị trường không nên chỉ dừng ở điểm số hay quy mô vốn hóa, mà là xây dựng một thị trường có khả năng chống chịu tốt với biến động, đóng vai trò thực sự hiệu quả trong phân bổ vốn cho nền kinh tế.
Khi thị trường đạt được những yếu tố đó, niềm tin của nhà đầu tư, cả trong nước lẫn quốc tế, sẽ được củng cố một cách tự nhiên, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong dài hạn.
Thước đo thành công của thị trường không nên chỉ dừng ở điểm số hay quy mô vốn hóa, mà là xây dựng một thị trường có khả năng chống chịu tốt với biến động.
Xin cảm ơn ông!
