Trong khi một số phong tục của vẫn được các cộng đồng người Trung Quốc duy trì trong dịp Tết Nguyên đán, như tặng lì xì hay ăn hạt dưa để tượng trưng cho một vụ mùa bội thu, thì có những phong tục dân gian khác đang bị phai nhạt trong thế giới hiện đại.
1. Khiến ông Táo vui vẻ
Truyền thuyết Trung Quốc kể rằng Táo quân, hay Thần bếp, đến thăm từng hộ gia đình vào cuối tháng 12 âm lịch và báo cáo lại với Ngọc Hoàng trên trời về những gì mọi người đã làm trong năm qua.
Năm 2023 còn gọi là năm Con thỏ tại Trung Quốc. Ảnh: Getty
Trước đêm Giao thừa, nhiều gia đình bày biện các món ngon ngọt như bánh ngào đường, bánh rán, chè đậu đỗ để cúng ông Táo với hy vọng ông sẽ nói lời ngọt ngào khi ngài báo cáo với Ngọc Hoàng.
Những nghi lễ này ngày nay hiếm khi được chứng kiến, vì nhiều gia đình đã chuyển đến những ngôi nhà hiện đại không có bếp nấu ăn truyền thống.
2. 'Khai Xuân' bằng pháo nổ
Một câu chuyện dân gian nổi tiếng của Trung Quốc kể về câu chuyện của một con Nian - một từ đồng âm với từ “năm” trong tiếng Quan thoại - một con thú thần thoại thường hoành hành khắp các ngôi làng hàng năm, phá hủy nhà cửa và ăn tươi nuốt sống dân làng.
Dân làng phát hiện ra rằng con Nian rất sợ tiếng ồn lớn, vì vậy họ đổ thuốc súng vào những thanh tre khô và ném chúng vào lửa. Tiếng ồn phát ra khi chúng phát nổ sẽ khiến con vật sợ hãi.
Việc đốt pháo vào ngày cuối năm và đầu năm đã bị cấm ở nhiều thành phố tại Trung Quốc. Ảnh: Getty
Về sau, pháo được dùng để xua đuổi tà ma. Một băng pháo được đốt vào lúc nửa đêm để báo hiệu năm cũ đã qua, sau đó ba quả pháo lớn được đốt để chào đón năm mới. Chúng tiếng càng to thì sự thịnh vượng sẽ càng tốt hơn trong 12 tháng tới.
Việc sử dụng pháo hoa cho mục đích cá nhân, bao gồm cả pháo nổ, đã bị cấm ở một số thành phố Trung Quốc vì lý do an toàn.
3. Giữ gìn vệ sinh cá nhân
Theo truyền thuyết, hai ngày đầu tiên của Tết Nguyên đán cũng là ngày sinh nhật của Thần Nước, bởi vậy vị thần sẽ nổi giận khi mọi người gội đầu và giặt quần áo bằng nước.
Cũng có một niềm tin rằng vì “tóc” trong tiếng Quan Thoại và tiếng Quảng Đông đồng âm với “phát đạt” nên việc gội đầu có nghĩa là người đó sẽ gột rửa sự thịnh vượng trong năm tới. Kết quả là, nhiều người tránh giặt giũ và gội đầu vào hai ngày đầu năm mới.
Ngày nay, truyền thống này phần lớn bị bỏ qua, đặc biệt là ở các cộng đồng người Hoa sinh sống ở các vùng cận nhiệt đới trên thế giới như Hồng Kông và một số thành phố tại Trung Quốc đại lục, nơi không khí thường oi bức và ẩm ướt trong dịp Tết Nguyên đán.
4. Ở nhà vào ngày mùng 3
Theo truyền thống Trung Quốc, ngày mùng 3 Tết Nguyên đán được gọi là Ngày Chó Đỏ. Theo văn hóa dân gian Trung Quốc, Chó Đỏ là Thần giận dữ, thường đi lang thang vào ngày thứ ba của năm mới. Những người đụng phải vị thần này chắc chắn sẽ gặp xui xẻo.
Vì vậy, nhiều người sẽ ở nhà và không đến thăm hoặc tiếp những người khác để tránh vô tình đụng độ với Chó Đỏ.
Mặc dù điều này thường không còn được thực hiện nữa, nhưng chúng ta không thể nghĩ ra trò tiêu khiển mùa đông nào tốt hơn là ngủ nướng để tránh giao tiếp xã hội nữa trong ngày này.
5. Không quét và lau nhà dịp Tết
Đã đến lúc giấu giẻ lau và chổi khỏi những người thích sạch sẽ ở nhà, bởi vì chúng ta không nên lau sàn nhà trong vài ngày đầu tiên của năm mới. Theo truyền thống Trung Quốc, quét sàn nhà, hắt nước và dọn rác trong nhà đều có nghĩa là loại bỏ những điều may mắn và giàu có sắp đến trong năm mới.
Đây có thể là lý do tại sao nhiều gia đình dọn dẹp nhà cửa vào đêm giao thừa để tạm biệt năm cũ.
Mặc dù phong tục này hiếm khi được chứng kiến ở các thành phố ngày nay, nhưng nó vẫn được thực hiện ở một số làng quê Trung Quốc.
Hoàng Anh (theo SCMP)
