Liên tiếp các vụ ngộ độc nấm độc thời gian gần đây cho thấy hiểm họa chết người vẫn đang âm thầm tái diễn tại nhiều địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa. Điều đáng nói, phần lớn nạn nhân đều tin rằng mình đang ăn “nấm sạch của rừng” – loại thực phẩm tự nhiên vốn gắn bó lâu đời với cuộc sống người dân.
Mới đây, tại Phiêng Pằn (Sơn La) đã xảy ra vụ ngộ độc nấm amatoxin đặc biệt nghiêm trọng khiến 6 người mắc. Một bệnh nhân sinh năm 2010 tử vong tại nhà trước khi kịp đến bệnh viện. 5 nạn nhân còn lại được chuyển từ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La xuống Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.
Các bác sĩ cho biết, tất cả bệnh nhân đều tổn thương tiêu hóa nặng, trong đó 4 người bị viêm gan, suy gan cấp; một bệnh nhân rơi vào suy đa tạng và không qua khỏi dù đã được điều trị tích cực.
Theo Trung tâm Chống độc, trưa 2/5, các nạn nhân ăn canh nấm trắng do một người thân hái trong rừng mang về nấu. Đây được xác định là loại nấm chứa độc tố amatoxin - nhóm độc tố nguy hiểm nhất hiện nay, thường có trong nấm độc trắng hình nón hoặc nấm độc tán trắng.
Sau ăn khoảng 12-24 giờ, các bệnh nhân bắt đầu đau bụng dữ dội, nôn ói, tiêu chảy liên tục. Khi nhập viện, nhiều người đã rơi vào tình trạng mất nước nặng, suy gan cấp, suy thận cấp và nhanh chóng được chuyển tuyến.
Tại Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ phải khẩn trương hồi sức, giải độc, lọc máu để tăng thải độc tố. Tuy nhiên, diễn biến bệnh cực kỳ phức tạp.
Bác sĩ nội trú Nguyễn Tiến Đạt, Trung tâm Chống độc cho biết, một bệnh nhân 62 tuổi nhập viện trong tình trạng suy gan tối cấp, suy tim, tụt huyết áp, suy thận, hôn mê gan và phù não. Men gan tăng trên 7.000 U/L – cao gấp hàng trăm lần bình thường, dù được áp dụng nhiều biện pháp hồi sức tích cực, bệnh nhân vẫn diễn biến nặng nhanh chóng, gia đình sau đó xin đưa về.
Ba bệnh nhân khác, gồm hai phụ nữ 20 và 25 tuổi cùng một trẻ nhỏ 60 tháng tuổi, cũng bị viêm gan nặng, suy gan và phải điều trị tích cực. May mắn, các chỉ số hiện có xu hướng cải thiện. Một bệnh nhân nam 35 tuổi bị tổn thương tiêu hóa nhẹ hơn đã được xuất viện.
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, tất cả các vụ ngộ độc nấm nghiêm trọng hiện nay đều xuất phát từ việc người dân hái nấm mọc hoang trong rừng để ăn.
“Nguy hiểm nhất là các loại nấm trắng, nhìn sạch sẽ, rất hấp dẫn và giống nấm ăn bình thường. Độc tố amatoxin khi vào cơ thể sẽ phá hủy tế bào gan, thận, tim, não với tốc độ rất nhanh. Đây thực sự là một ‘bạo bệnh’”, bác sĩ Nguyên cảnh báo.
Theo chuyên gia, ngộ độc amatoxin thường diễn tiến qua 3 giai đoạn. Ban đầu, người bệnh đau bụng, nôn, tiêu chảy dữ dội sau hơn 6 giờ ăn nấm. Sau đó là giai đoạn “im lặng”, khi triệu chứng giảm dần khiến nhiều người tưởng đã khỏi. Nhưng thực tế, gan đang bị phá hủy âm thầm. Khi bước sang giai đoạn cuối, bệnh nhân có thể suy gan, suy thận, hôn mê và tử vong rất nhanh.
Trung tâm Chống độc cho biết tỷ lệ tử vong do ngộ độc amatoxin có thể lên tới 50%, kể cả khi được hồi sức tích cực. Các bác sĩ cũng cảnh báo, việc phân biệt nấm độc bằng kinh nghiệm dân gian gần như không chính xác. Những quan niệm như “nấm động vật ăn được thì người ăn được” hay “nấm quen mắt là nấm lành” đều cực kỳ nguy hiểm.
“Không có cách dân gian nào nhận biết chính xác nấm độc. Nấm độc và nấm ăn được có thể giống nhau gần như hoàn toàn”, bác sĩ Nguyên nhấn mạnh.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân tuyệt đối không hái nấm mọc hoang trong rừng để ăn, kể cả khi nấm có vẻ ngoài trắng, sạch, đẹp hay từng ăn trước đó. Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngộ độc sau ăn nấm, cần đưa người bệnh tới cơ sở y tế càng sớm càng tốt, đặc biệt là các bệnh viện có khả năng hồi sức chống độc chuyên sâu.
“Có lẽ ngoại lệ duy nhất là mộc nhĩ. Còn lại, tốt nhất không sử dụng bất kỳ loại nấm rừng tự mọc nào làm thực phẩm”, bác sĩ Nguyên khuyến cáo.
