Báo chí địa phương sống lại sau 'cơn bão ChatGPT'

Ba năm trước, ChatGPT xuất hiện và mở màn cho cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo tạo sinh. Từ đó đến nay, không ngày nào giới báo chí không phải nghe hay bàn về những câu hỏi: “AI có giết chết nghề báo không?”, “Phóng viên có bị thay thế không?”, “AI viết nhanh nhưng liệu có viết đúng?”.

Giữa vô số tranh luận, một câu hỏi quan trọng hơn đang dần hiện ra: AI đang làm gì với lòng tin của công chúng dành cho tin tức?

Câu trả lời vừa được hé mở qua nghiên cứu mới của Liên minh Phát thanh Truyền hình châu Âu (EBU) - khảo sát quy mô lớn nhất từ trước tới nay về AI trong tin tức. Các nhà báo sử dụng 14 ngôn ngữ đã đánh giá 3.000 phản hồi từ ChatGPT, Copilot, Gemini và Perplexity.

Kết quả, 45% nội dung bị sai lệch hoặc thiếu căn cứ nguồn tin - một con số khiến bất kỳ tòa soạn nào cũng phải rùng mình.

untitled.png
Ảnh minh họa.

Dù vậy, người đọc vẫn đang đổ xô đi hỏi chính AI. Theo báo cáo Tin tức và AI sáng tạo 2025 của Viện Reuters, lượng người dùng AI hằng tuần để tìm tin đã tăng gấp đôi chỉ trong một năm, từ 11% (2024) lên 24% (2025). Nhưng niềm tin thì chưa theo kịp: chỉ 29% người dùng tin ChatGPT, và không có công cụ nào khác vượt quá 20%.

Trong khi báo chí quốc gia chật vật tìm lại uy tín, báo chí địa phương lại đang âm thầm giành lại lòng tin của công chúng.

Khảo sát của OnePoll cho thấy 80% người trưởng thành ở Anh tin tưởng thông tin từ truyền thông địa phương (tăng mạnh từ 73% năm 2024). Ở Mỹ, theo Trung tâm Pew, 74% người dân nói họ tin “một phần hoặc rất nhiều” vào tin tức địa phương.

Ở góc độ người trong nghề, nhiều biên tập viên nhìn thấy một nghịch lý thú vị: AI càng lan rộng, cơ hội cho báo chí “người thật, việc thật” càng lớn.

Theo United Robots và Innovate Local, GenAI không chỉ là một thách thức mà còn là cú hích buộc báo chí địa phương phải tìm lại bản sắc cốt lõi của mình: hiện diện giữa cộng đồng, viết về những gì thực sự quan trọng với người dân.

Nhà báo Jonathan Heawood từng viết cho Quỹ Tin tức Lợi ích Công cộng Anh: “Tin tức địa phương cần phải thể hiện rõ tính địa phương. Phóng viên càng có mặt trong cộng đồng, họ càng được tin tưởng”.

Muốn làm được điều đó, các tòa soạn phải giải phóng phóng viên khỏi bàn phím và đây chính là nơi AI có thể giúp thật sự.

Có hai hướng rõ ràng để áp dụng AI. Thứ nhất, AI có thể sàng lọc nhanh khối dữ liệu khổng lồ từ hội đồng thành phố, ngân sách địa phương, hồ sơ tòa án... giúp phóng viên phát hiện câu chuyện mà họ có thể bỏ sót nếu làm thủ công.

Ngoài ra, từ thể thao địa phương, giá nhà, đến thời tiết cực đoan, AI có thể sản xuất các bản tin siêu địa phương trong vài giây, giúp tòa soạn duy trì nhịp độ đưa tin ngay cả khi chỉ còn vài người trực.

Giám đốc Tin tức Markus Rask Jensen nói tại hội nghị truyền thông địa phương năm ngoái: “Tôi không bao giờ khuyên ai thay thế con người bằng tự động hóa. Chúng tôi dùng dữ liệu để giúp phóng viên làm việc hiệu quả hơn, tìm được nhiều tin hơn và có thời gian gặp gỡ nhiều người hơn trong cộng đồng”.

Câu nói đó tóm gọn triết lý nghề báo trong kỷ nguyên AI: Công nghệ không phải để thay thế, mà để phóng viên có thêm thời gian làm điều mà chỉ con người mới làm được là tạo ra báo chí đáng tin.

Xem thêm

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

(NB&CL) Một tòa soạn có thể tích lũy hàng triệu bài viết, hình ảnh, video sau nhiều năm hoạt động nhưng chưa chắc đã sở hữu một kho dữ liệu có giá trị. Khi thông tin còn phân tán, thiếu cấu trúc và khó kết nối, dữ liệu dù nhiều vẫn chưa thể trở thành nguồn lực tạo ra những giá trị mới.

Cỡ chữ bài viết: