Theo Thứ trưởng Phan Tâm, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang tập trung triển khai Chỉ thị số 05 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí, truyền thông trong tình hình mới. Trong đó, việc hoàn thiện hành lang pháp lý được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo điều kiện để báo chí phát triển phù hợp với yêu cầu của thời kỳ chuyển đổi số.
Những thay đổi được giới báo chí chờ đợi
Thứ trưởng Phan Tâm cho biết, hai Nghị định gồm Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí và Nghị định về quản lý hoạt động phát thanh, truyền hình sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồng bộ với thời điểm Luật Báo chí có hiệu lực.
"Hai Nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồng bộ với thời điểm có hiệu lực của Luật Báo chí. Điều này bảo đảm không có khoảng trống pháp lý khi luật có hiệu lực", Thứ trưởng Phan Tâm cho hay.
Cùng với đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã chuẩn bị sẵn sàng 3 Thông tư để ký ban hành ngay sau khi các Nghị định của Chính phủ được ban hành.
Thông tin tại hội nghị, Thứ trưởng Phan Tâm dành nhiều thời gian giới thiệu những điểm mới đáng chú ý trong các Nghị định, trong đó có nhiều quy định được cộng đồng báo chí quan tâm trong thời gian qua.
Đáng chú ý, lần đầu tiên văn bản dưới luật quy định rõ cơ chế xử lý trong trường hợp cơ quan, tổ chức không trả lời báo chí đúng thời hạn. Theo đó, nếu quá 30 ngày đối với việc giải quyết vấn đề hoặc quá 15 ngày làm việc đối với kiến nghị, phản ánh mà không có phản hồi, cơ quan báo chí có quyền đăng, phát vấn đề đó hoặc chuyển đến cơ quan cấp trên có thẩm quyền.
"Đây là cơ chế pháp lý bảo vệ quyền tiếp cận thông tin của báo chí mạnh mẽ nhất từ trước đến nay", Thứ trưởng Phan Tâm nhấn mạnh.
Bên cạnh quyền tác nghiệp, các quy định mới cũng tạo thuận lợi hơn đối với việc cấp và đổi thẻ nhà báo. Theo đó, nhà báo khi chuyển sang cơ quan báo chí khác mà vẫn thuộc đối tượng được cấp thẻ sẽ được đổi thẻ ngay, không phải thực hiện lại thủ tục cấp mới từ đầu.
Trường hợp nhà báo hết hợp đồng lao động, phải nộp lại thẻ nhưng trong thời hạn 12 tháng được cơ quan báo chí khác tiếp nhận với hợp đồng từ một năm trở lên vẫn được xem xét đổi thẻ theo quy định.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc mở rộng không gian phát triển cho kinh tế báo chí. Theo Thứ trưởng Phan Tâm, các cơ quan báo chí điện tử sẽ được phép tích hợp hợp pháp nhiều loại hình dịch vụ trên nền tảng của mình như thương mại điện tử, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế và nội dung theo yêu cầu.
Ông cho rằng đây là nền tảng pháp lý quan trọng để các cơ quan báo chí đa dạng hóa nguồn thu, từng bước giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu quảng cáo truyền thống và xây dựng các mô hình kinh tế báo chí phù hợp với môi trường số.
Đặc biệt, lần đầu tiên việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí được đề cập một cách rõ ràng trong văn bản quy phạm pháp luật.
Theo đó, Nhà nước khuyến khích các cơ quan báo chí ứng dụng AI trong hoạt động thu thập, sản xuất, phân tích và phân phối nội dung.
"Đây là tín hiệu pháp lý quan trọng tạo chỗ dựa rõ ràng cho chuyển đổi số tòa soạn", Thứ trưởng Phan Tâm nói
Các toà soạn cần quản lý nền tảng số, lưu trữ dữ liệu và nâng cấp hạ tầng kỹ thuật
Bên cạnh những cơ chế mới tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động báo chí, Thứ trưởng Phan Tâm cũng lưu ý các cơ quan báo chí cần chủ động chuẩn bị để đáp ứng những yêu cầu mới về quản trị môi trường thông tin và hạ tầng kỹ thuật khi các Nghị định chính thức có hiệu lực.
Theo đó, tất cả các kênh nội dung trên mạng xã hội của cơ quan báo chí, từ YouTube, Facebook đến TikTok, đều phải được thông báo với cơ quan quản lý trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi đưa vào hoạt động. Trường hợp ngừng hoạt động, các đơn vị cũng phải thực hiện thông báo trước ít nhất 10 ngày làm việc.
Thứ trưởng Phan Tâm đề nghị các cơ quan báo chí sớm rà soát toàn bộ hệ thống kênh số đang vận hành, lập danh sách đầy đủ và phân công đầu mối thực hiện các thủ tục theo quy định ngay từ ngày 1/7/2026.
Một yêu cầu khác được ông đặc biệt lưu ý là việc bảo đảm lưu trữ nguyên vẹn nội dung đã đăng, phát. Theo quy định mới, báo điện tử phải lưu trữ nội dung tối thiểu 3 tháng, trong khi các cơ quan phát thanh, truyền hình phải lưu trữ tối thiểu 30 ngày.
"Đây không chỉ là yêu cầu về tuân thủ pháp luật mà còn là công cụ giúp các cơ quan báo chí tự bảo vệ mình khi phát sinh tranh chấp liên quan đến nội dung thông tin. Vì vậy, các tòa soạn cần chủ động kiểm tra năng lực lưu trữ dữ liệu, hoàn thiện quy trình quản lý và chuẩn bị hạ tầng phù hợp trước thời điểm các quy định mới có hiệu lực", Thứ trưởng nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, ông cũng đề nghị các cơ quan báo chí sớm xây dựng kế hoạch đầu tư hạ tầng để kết nối với hệ thống lưu chiểu điện tử quốc gia. Mặc dù quy định này sẽ chính thức áp dụng từ ngày 1/1/2028, song theo Thứ trưởng Phan Tâm, việc nâng cấp hệ thống quản trị nội dung, máy chủ và các nền tảng kết nối thường cần từ 12 đến 18 tháng chuẩn bị.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch dự kiến sẽ ban hành hướng dẫn kỹ thuật chi tiết trong năm 2027. Tuy nhiên, các cơ quan báo chí cần chủ động đánh giá hiện trạng hạ tầng và bố trí nguồn lực đầu tư ngay từ năm 2026 để bảo đảm tiến độ triển khai.
