Chiều 2/11, Hội đồng chung khảo Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư tổ chức phiên chấm giải tại Hội Nhà báo Việt Nam.
Phát biểu trong phiên làm việc, ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, ghi nhận sự đầu tư của các tác giả, cơ quan báo chí đối với tác phẩm tham dự.
Theo ông Lê Quốc Minh, từ báo in, báo điện tử đến phát thanh, truyền hình, các tác phẩm năm nay được thực hiện bài bản, chỉn chu hơn những mùa giải trước. Tuy nhiên, không ít tác giả lựa chọn những vấn đề vĩ mô, trong khi bản chất của báo chí là phản ánh những vấn đề giản dị, gắn kết với cuộc sống hằng ngày.
Nhận xét này đặt ra yêu cầu về cách tiếp cận đề tài văn hóa: cùng với việc phân tích chủ trương, chính sách và định hướng phát triển, tác phẩm cần thể hiện rõ mối liên hệ giữa những vấn đề ấy với đời sống. Sự đầu tư về hình thức cần đi cùng khả năng phát hiện câu chuyện và lựa chọn cách kể gần gũi với bạn đọc.
Đi sâu vào những vướng mắc của phát triển văn hóa
Theo đánh giá của Hội đồng sơ khảo, các tác phẩm dự thi năm nay có đề tài đa dạng, chất lượng chuyên môn tốt, với sự tham gia của nhiều cơ quan báo chí Trung ương và địa phương. Nội dung bao quát các lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình.
Đáng chú ý, nhiều tác phẩm đã thay đổi cách khai thác đề tài. Thay vì chủ yếu giới thiệu hoạt động hoặc ghi nhận thành tựu, các tác giả đi sâu phân tích những vấn đề mang tính chiến lược, chỉ ra vướng mắc về cơ chế, chính sách và nguồn lực, đồng thời đề xuất giải pháp phát huy giá trị văn hóa trong phát triển kinh tế - xã hội.
Các nhóm đề tài nổi bật gồm phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo; bảo tồn và phát huy giá trị di sản; chuyển đổi số, chủ quyền văn hóa số và bản quyền. Những vấn đề về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, xây dựng hệ giá trị con người, gia đình Việt Nam và bảo đảm an ninh văn hóa cũng được quan tâm.
Cục trưởng Cục Xuất bản và Thư viện Lưu Đình Phúc đánh giá các tác phẩm tham dự đã tập trung bàn luận những vấn đề trọng tâm, đề cập nhiều lĩnh vực một cách toàn diện.
Ở góc độ lựa chọn đề tài, những đánh giá tại vòng chung khảo cho thấy hai yêu cầu cần được đặt trong cùng một tác phẩm: nhận diện đúng vấn đề của phát triển văn hóa và phản ánh được biểu hiện cụ thể của vấn đề ấy trong cuộc sống. Đây cũng là cơ sở để tác phẩm vượt khỏi việc giới thiệu hoạt động, đóng góp thiết thực hơn vào thảo luận và phản biện chính sách.
108 tác phẩm được lựa chọn vào chung khảo
Tính đến hết ngày 15/9/2026, Ban Thư ký - Tổng hợp của giải nhận được 1.555 tác phẩm tham dự, số lượng cao nhất kể từ khi giải được tổ chức. Báo điện tử tiếp tục chiếm ưu thế về số lượng tác phẩm.
Qua quá trình thẩm định độc lập, thảo luận và chấm, chọn ở vòng sơ khảo, 108 tác phẩm được lựa chọn vào chung khảo. Trong đó có 25 tác phẩm báo in, 30 tác phẩm báo điện tử, 15 tác phẩm phát thanh, 20 tác phẩm truyền hình và 18 tác phẩm báo ảnh.
Giải thưởng hướng tới tôn vinh các tác phẩm có chất lượng, khuyến khích người làm báo đổi mới nội dung và phương thức thể hiện đề tài văn hóa. Cùng với việc lan tỏa những giá trị tốt đẹp, báo chí được đặt trong vai trò phản biện chính sách, thúc đẩy hành động và nâng cao trách nhiệm của xã hội đối với sự phát triển văn hóa.
