Chiều 26/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Cân nhắc việc tăng thời hiệu xử phạt với một số lĩnh vực
Một trong những nội dung đáng chú ý, dự thảo quy định cụ thể thời hiệu xử phạt trong từng lĩnh vực, theo đó, nâng thời hiệu xử phạt lên hai năm hoặc ba năm đối với một số lĩnh vực.
Đáng chú ý, vi phạm hành chính về quản lý quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung và cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm; chứng khoán; bảo vệ môi trường; trật tự, an toàn giao thông đường bộ; dầu khí và hoạt động khoáng sản thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là ba năm.
Nêu ý kiến, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) chưa đồng tình với quy định nâng thời hiệu xử phạt vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ từ một năm lên ba năm. Đại biểu lo ngại nếu kéo dài thời hiệu trong trường hợp này, người dân có thể bị xử phạt oan khi phương tiện đã được chuyển nhượng, cho thuê hoặc mượn mà không còn xác định được người điều khiển.
Ngoài ra, việc kéo dài thời gian có thể dẫn đến tình trạng các vi phạm bị tích dồn, khiến số tiền phạt vượt quá khả năng chi trả của người dân.
Từ đó, đại biểu kiến nghị giữ nguyên thời hiệu xử phạt một năm để buộc cơ quan chức năng phải xử lý kịp thời ngay khi phát hiện sai phạm.
Cũng góp ý về nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Tuyến (đoàn TP Hà Nội) cơ bản đồng tình đối với những lĩnh vực phức tạp, cần nhiều thời gian xác minh. Tuy nhiên, bà lưu ý không nên áp dụng một thời hiệu kéo dài cho mọi trường hợp.
Theo nữ đại biểu, trong lĩnh vực bảo hiểm y tế, những vi phạm phức tạp như lập hồ sơ khống, trục lợi quỹ thì việc kéo dài thời hiệu là có cơ sở. Ngược lại, với các vi phạm thủ tục đơn giản, đã rõ chứng cứ thì phải xử lý sớm để tránh gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp.
"Tinh thần là không để lọt hành vi vi phạm, nhưng cũng không để việc kéo dài thời hiệu trở thành lý do làm chậm trách nhiệm xử lý của cơ quan nhà nước", đại biểu nhấn mạnh.
Không phạt "nguội" nếu đèn tín hiệu, biển báo hỏng
Liên quan đến việc xử phạt qua phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ (phạt nguội), đại biểu Nguyễn Khánh Vũ phản ánh thực tế có nhiều trường hợp, người dân hoàn toàn không biết mình bị phạt cho đến khi đi đăng kiểm và bị từ chối.
Theo đại biểu đoàn Quảng Trị, việc xử phạt qua thiết bị chỉ đảm bảo tính khách quan khi hệ thống báo hiệu đường bộ hoạt động chuẩn xác. Tuy nhiên, thực tế, nhiều cụm đèn tín hiệu thế hệ cũ hoặc chạy bằng năng lượng mặt trời thường xuyên chập chờn khi thời tiết xấu, dẫn đến hiện tượng "nhảy đèn".
Để đảm bảo tính minh bạch, đại biểu đề xuất bổ sung quy định không xử phạt đối với các trường hợp vi phạm do hệ thống báo hiệu, tín hiệu chỉ dẫn bị hư hỏng, che khuất, không đảm bảo quy chuẩn kỹ thuật hoặc không thống nhất khiến người tham gia giao thông không thể nhận biết.
Đồng thời, cơ quan chức năng có trách nhiệm gửi thông báo vi phạm kèm theo đầy đủ kết quả thu thập, hình ảnh, dữ liệu điện tử trong vòng 10 ngày làm việc để người dân biết.
Ngoài ra, Luật cũng cần bổ sung tình tiết giảm nhẹ đối với người "tự nguyện nhận lỗi vi phạm ngay khi được thông báo" nhằm khuyến khích sự tự giác chấp hành.
Cưỡng chế vi phạm qua hệ thống kỹ thuật: Phải đúng đối tượng, tránh tình trạng "vạ lây"
Về nội dung bổ sung các biện pháp cưỡng chế thi hành thông qua hệ thống kỹ thuật và dữ liệu, đại biểu Tuyến nhận định đây là hướng đi đúng trong môi trường số, đặc biệt đối với các vi phạm trên nền tảng điện tử hoặc từ nước ngoài.
Theo nữ đại biểu, việc ngăn chặn truy cập, tạm dừng hoạt động trên hệ thống kỹ thuật là cần thiết, nhưng phải quán triệt nguyên tắc: cưỡng chế đúng đối tượng, đúng mức độ và tuyệt đối không gây thiệt hại cho người thứ ba.
Bà nêu ví dụ thực tiễn, khi cắt điện, nước một cơ sở vi phạm môi trường, phải đảm bảo không ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân xung quanh hoặc gây nguy hiểm cho người đang được điều trị. Tương tự, khi ngăn chặn kỹ thuật trên mạng, cần tránh việc chặn diện rộng làm ảnh hưởng đến các hoạt động hợp pháp khác.
Đặc biệt, đại biểu lưu ý về việc sử dụng dữ liệu vi phạm hành chính để đánh giá, xếp hạng tín dụng.
"Không nên mặc nhiên coi một quyết định xử phạt hành chính là căn cứ để hạn chế khả năng tiếp cận tín dụng hoặc các quyền, lợi ích hợp pháp khác của người dân, doanh nghiệp", đại biểu nêu rõ.
Nếu áp dụng cơ chế này, đại biểu cho rằng cần phải có căn cứ pháp lý chặt chẽ, quy định rõ quyền giải trình và yêu cầu sửa chữa dữ liệu sai.
