Sáng 26/10, trong phiên thảo luận về dự án Luật Đo lường, các đại biểu Quốc hội đã thẳng thắn chỉ ra thực trạng người dân luôn ở "thế yếu" khi đối mặt với những sai sót về chỉ số điện, nước hay xăng dầu…
Nhấn mạnh việc không thể để người tiêu dùng phải đơn độc theo đuổi những thủ tục khiếu nại tốn kém, các đại biểu kiến nghị dự thảo Luật cần quy định rõ trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ.
Ai chịu trách nhiệm rà soát khi phần mềm đo lường bị lỗi hàng loạt?
Góp ý cho dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) bày tỏ sự đồng tình cao với những điểm tiến bộ trong dự thảo, đặc biệt là quy định đảm bảo quyền của người tiêu dùng trong việc yêu cầu các đơn vị cung cấp dịch vụ thiết yếu phải trích xuất dữ liệu đo lường liên quan trực tiếp đến giao dịch của mình.
Việc thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh và công khai kết quả xử lý vi phạm trên nền tảng số, cùng việc dẫn chiếu pháp luật dân sự và pháp luật chuyên ngành để thực hiện nghĩa vụ hoàn trả, bồi thường là những điểm cộng lớn của dự thảo.
Tuy nhiên, đại biểu Nga chỉ ra một “khoảng trống pháp lý”: "Khi đã xác định được một lỗi chung có khả năng ảnh hưởng đến nhiều giao dịch, chủ thể nào có trách nhiệm chủ động rà soát đầy đủ những giao dịch cùng chịu ảnh hưởng của lỗi đó?".
Nữ đại biểu phân tích, một người tiêu dùng có thể tự yêu cầu kiểm tra giao dịch của cá nhân mình, nhưng họ không thể biết lỗi hệ thống vừa phát hiện còn ảnh hưởng đến bao nhiêu thiết bị khác, trong khoảng thời gian nào và gây thiệt hại cho bao nhiêu người. Những thông tin mang tính hệ thống này thường chỉ nằm trong khả năng quản lý của đơn vị sử dụng phương tiện đo, nhà sản xuất hoặc bên cung cấp phần mềm.
"Nếu chỉ giải quyết đối với khách hàng đã có yêu cầu, việc rà soát có thể chưa bao quát những người cùng bị ảnh hưởng nhưng chưa biết để phản ánh," bà Nga nhấn mạnh.
Đại biểu kiến nghị bổ sung rõ nguyên tắc trách nhiệm chủ động rà soát tại Điều 38 về nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sử dụng phương tiện đo, gắn liền với giới hạn cụ thể về căn cứ kỹ thuật và phạm vi rà soát. Đồng thời, quá trình rà soát phải bảo đảm dữ liệu cần thiết được bảo toàn, lưu vết để kiểm chứng trước khi tiến hành sửa chữa thiết bị hoặc cập nhật phần mềm.
Không để người dân "chạy đôn chạy đáo" đi đòi quyền lợi
Cùng chung mối quan tâm về quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Bùi Văn Dũng (đoàn Thanh Hóa) nhấn mạnh Luật Đo lường gắn liền trực tiếp với đời sống thiết thực của người dân: từ từng lần đổ xăng, cân hàng, cho đến từng hóa đơn điện, nước.
Đại biểu Dũng thẳng thắn chỉ ra thực trạng người dân thường rơi vào thế yếu và buộc phải tin vào con số đo lường do bên bán cung cấp.
"Khi hóa đơn nước tăng bất thường, người dân cần biết chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ, thời điểm ghi nhận và tình trạng kiểm định của đồng hồ. Một con số tổng hợp trên hóa đơn chưa đủ để đối chiếu," ông Dũng phân tích.
Từ đó, đại biểu kiến nghị các điều khoản liên quan trong dự thảo phải quy định rõ ràng quyền tiếp cận, trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch, trách nhiệm giải thích và thời hạn trả lời của đơn vị cung cấp dịch vụ.
Đặc biệt, cần có cơ chế hỗ trợ tra cứu đối với những người không sử dụng điện thoại thông minh, và mọi dữ liệu bị điều chỉnh đều phải được lưu vết để kiểm tra.
Về việc khắc phục hậu quả, đại biểu Bùi Văn Dũng đặc biệt lưu ý: "Khi xác định đo sai dẫn đến thu thừa, đơn vị cung cấp dịch vụ phải chủ động rà soát khách hàng bị ảnh hưởng, thông báo cách tính và hoàn trả trong thời hạn rõ ràng. Không nên buộc từng người theo đuổi một thủ tục tốn kém hơn khoản tiền nhận được".
Ông đề nghị hoàn thiện Điều 52 dự thảo theo hướng kết nối với quy định chuyên ngành, thiết lập đầu mối tiếp nhận, giám sát việc khắc phục và hoàn trả, đảm bảo khi hoàn thành người dân được thông báo kết quả giải quyết, tránh tình trạng "đã phát hiện sai nhưng vẫn đi đòi hỏi nhiều nơi để đòi quyền lợi".
