Hôm nay (ngày 26/10), Quốc hội nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra và thảo luận tại tổ về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Một trong những nội dung được đặt ra là bảo đảm sự đồng bộ giữa dự thảo luật này với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), nhất là trong xác định đối tượng bị xử lý, mức phạt tiền và việc chuyển hồ sơ giữa các cơ quan có thẩm quyền.
Phân định rõ đối tượng và mức xử phạt
Theo nội dung giải trình, dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính và dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được rà soát nhằm bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý hoặc chồng lấn giữa tội phạm và vi phạm hành chính, đồng thời phân định rõ trách nhiệm hình sự với trách nhiệm hành chính.
Về đối tượng, dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính là cá nhân, tổ chức, bao gồm cả pháp nhân thương mại, người không quốc tịch và cá nhân, tổ chức nước ngoài. Trong khi đó, đối tượng phải chịu trách nhiệm hình sự là cá nhân, pháp nhân thương mại, bao gồm người không quốc tịch, người nước ngoài và pháp nhân thương mại nước ngoài.
Đối với các biện pháp xử lý hành chính, đối tượng áp dụng là cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội nhưng không phải là tội phạm; các biện pháp này không áp dụng đối với người nước ngoài.
Dự thảo cũng đặt vấn đề bảo đảm tính hợp lý giữa mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính và mức phạt tiền đối với tội phạm. Theo đó, dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định mức phạt tiền từ 50.000 đồng đến 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 100.000 đồng đến 3 tỷ đồng đối với tổ chức.
Trong khi đó, dự thảo Bộ luật Hình sự quy định mức phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 12 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 100 triệu đồng đến 40 tỷ đồng đối với pháp nhân thương mại.
Trong quá trình xây dựng, sửa đổi, bổ sung các nghị định về xử phạt vi phạm hành chính theo từng lĩnh vực, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát khung phạt tiền và mức phạt cụ thể đối với từng hành vi, bảo đảm phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm, hậu quả của hành vi vi phạm và hợp lý với mức phạt đối với tội phạm tương ứng trong Bộ luật Hình sự.
Quy định rõ việc chuyển hồ sơ khi có dấu hiệu tội phạm
Một nội dung quan trọng khác là quy trình chuyển hồ sơ giữa xử lý vi phạm hành chính và tố tụng hình sự.
Theo định hướng của dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính, nếu xét thấy hành vi vi phạm có dấu hiệu tội phạm, người có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc phải chuyển hồ sơ liên quan đến hành vi có dấu hiệu tội phạm cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự.
Ở chiều ngược lại, đối với vụ việc do cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự thụ lý, giải quyết nhưng sau đó có quyết định không khởi tố, hủy bỏ quyết định khởi tố, đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án hoặc miễn trách nhiệm hình sự theo bản án, nếu hành vi có dấu hiệu vi phạm hành chính thì người có thẩm quyền của cơ quan đang thụ lý vụ án phải xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền.
Trường hợp không có thẩm quyền xử phạt, cơ quan đang thụ lý phải chuyển quyết định kèm hồ sơ, tang vật, phương tiện vi phạm liên quan và văn bản đề nghị xử phạt đến người có thẩm quyền; trừ trường hợp tang vật, phương tiện là vật chứng.
Bên cạnh đó, dự thảo Bộ luật Hình sự quy định 91 tội phạm có tình tiết “đã bị xử phạt vi phạm hành chính” mà còn vi phạm. Vì vậy, trong quá trình xây dựng các nghị định xử phạt vi phạm hành chính theo lĩnh vực, Chính phủ sẽ rà soát các hành vi vi phạm để bảo đảm thống nhất với quy định về tội phạm, đặc biệt là những tội có tình tiết này.
Việc rà soát, đối chiếu giữa hai dự thảo luật nhằm bảo đảm các quy định được xây dựng đồng bộ, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc xác định và xử lý hành vi vi phạm theo đúng tính chất, mức độ, tránh chồng lấn giữa trách nhiệm hành chính và trách nhiệm hình sự.
