“Đại gia” công nghệ trả phí cho báo chí: Chuyện chẳng đặng đừng!

(NB&CL) Nhật báo Mỹ Wall Street Journal (WSJ) ngày 8/8 vừa qua tung ra thông tin vừa khiến giới truyền thông giật mình vừa vui mừng về việc Facebook đề nghị trả tiền bản quyền tới 3 triệu USD/năm cho một số hãng thông tấn để được quyền sử dụng tin tức của họ.

Giật mình và vui mừng bởi cách đó chỉ vài năm, chuyện đòi phí bản quyền tin tức từ các “đại gia” công nghệ vẫn gây nhiều tranh cãi.

Thẻ tin tức và bản hợp đồng bản quyền sử dụng tin

Theo WSJ, để “hợp pháp hóa” việc sử dụng tin tức, các đại diện Facebook đã nói sẵn sàng thảo ra bản thỏa thuận theo đó sẽ trả tới 3 triệu USD/năm (gần 70 tỉ đồng) cho các cơ quan thông tấn, báo chí. Việc sử dụng tin tức này bao gồm việc dẫn lại các tít báo, phần nội dung xem trước của các bài báo trên cung cấp trên nền tảng của họ. Con số 3 triệu USD/năm  hay thời hạn 3 năm của bản thỏa thuận có lẽ còn chưa thật chính xác bởi nội dung cụ thể buổi thương lượng giữa Facebook với những tên tuổi hàng đầu như ABC News, Dow Jones, Washington Post và Bloomberg… chưa được chính thức công khai. Cũng chưa rõ đã có cơ quan báo chí nào chính thức đặt bút ký vào bản thỏa thuận bán bản quyền tin tức cho Facebook chưa.

Ông chủ Mark Zuckerberg của Facebook dưới góc nhìn châm biếm của báo chí.

Ông chủ Mark Zuckerberg của Facebook dưới góc nhìn châm biếm của báo chí.

Dù vậy, sự mạnh tay chi của Facebook được xem “cú dọn đường” ấn tượng cho thẻ tin tức  việc phát hành cái gọi là news tab- thẻ tin tức mà “người Facebook” râm ran từ bấy lâu và có thông tin cho là sẽ được “ông vua” mạng xã hội này chính thức trình làng vào mùa thu năm nay. Với thẻ tin tức, Facebook sẽ để các hãng tin tức được tự ý cân nhắc việc nội dung của họ sẽ xuất hiện như thế nào trên Facebook. Cụ thể, các hãng tin hoặc sẽ tổ chức tin tức của mình trực tiếp trên Facebook, hoặc chỉ hiển thị tiêu đề (headline) và phần xem trước (preview) trên thẻ tin tức, từ đó người đọc bấm vào và được chuyển tới trang web của đơn vị xuất bản.

Sự ra đời của thẻ tin tức hay cuộc thương lượng trên được cho là sự nhượng bộ và “biết điều” hơn của “Đức Vua” sau hàng loạt những phản ứng vô cùng gay gắt từ giới truyền thông báo chí “truyền thống”. Rất nhiều cơ quan báo chí đã đồng loạt cho rằng chính sự lấn lướt của Facebook cũng như nhiều “đại gia” công nghệ khác như Google trên thị trường quảng cáo trực tuyến đã lấy đi nguồn thu rất đáng kể của họ.

Việc chẳng đặng đừng hay câu chuyện không muốn cũng phải làm

“Chẳng đặng đừng” hay “không muốn cũng phải làm” có thể xem là câu ví von cho những động thái rất đáng giật mình trên của Facebook. Bởi trên thực tế, câu chuyện buộc những “đại gia” công nghệ như Facebook, Google… trả phí cho đơn vị sản xuất tin tức - những nhà sáng tạo nội dung đã là câu chuyện “nóng” được đưa ra bàn thảo và gây ra tranh luận trái chiều từ nhiều năm nay. Trong nhìn nhận của những nhà sản xuất nội dung cũng như giới quan sát, việc Facebook, Google… hiển thị các tít bài, nội dung xem trước của tin tức trên công cụ tìm kiếm cũng như phần cung cấp tin của họ, nói trắng ra, chẳng khác gì việc vi phạm bản quyền, “chôm chỉa” sức sáng tạo của người khác. Trong quan điểm của họ, một khi đã đưa sản phẩm nội dung họ sản xuất ra kiếm tiền thì đương nhiên là phải chấp nhận chia sẻ lợi nhuận.

facebook-ke4G--621x414@LiveMint_1565496097043

Không dừng lại ở sự ấm ức, phẫn nộ, thời gian qua, hàng loạt các quốc gia, tổ chức đã có động thái chính thức và dứt khoát với câu chuyện “sử dụng chùa” tin tức của Facebook, Google… Ngày 23/7/2019, Pháp đã là quốc gia châu Âu đầu tiên thông qua luật cải tổ về bản quyền, buộc các ông lớn công nghệ như Google, Facebook trả tiền cho các nội dung báo chí, điển hình là tin tức của các hãng truyền thông. Cụ thể, Quốc hội Pháp đã thông qua dự luật về quyền tác giả dành cho báo chí và truyền thông, với mục tiêu cho phép các cơ quan báo chí và đơn vị truyền thông được hưởng một phần thu nhập từ hoạt động quảng cáo, khai thác thông tin của các đơn vị cung cấp nền tảng trung gian hay mạng xã hội như Facebook và Google. Cụ thể, theo dự luật này, các cơ quan báo chí và truyền thông được quyền yêu cầu các đơn vị cung cấp các phần mềm, ứng dụng tìm kiếm, khai thác thông tin trên môi trường internet hay các trang mạng xã hội phải trả tiền khi các đơn vị này trích dẫn hay đăng tải lại sản phẩm của họ. Luật quyền tác giả đối với báo chí và truyền thông còn quy định, các nhà báo, phóng viên, tác giả trực tiếp của các bài viết, video hay sản phẩm âm thanh cũng sẽ nhận được một phần thù lao, trong số thù lao mà Google hay Facebook trả cho cơ quan chủ quản.

Trước đó, tháng 3/2019, sau hơn 2 năm 6 tháng tranh luận, Nghị viện châu Âu (EP) đã thông qua Chỉ thị về quyền tác giả (Copyright Directive) trên thị trường internet. Điều 15 của Chỉ thị này quy định về việc bảo vệ các tác phẩm báo chí được đăng tải trên internet và việc khai thác trực tuyến các sản phẩm này. Nghị viện châu Âu yêu cầu các quốc gia thành viên phải áp dụng các biện pháp để triển khai nội dung Chỉ thị này thành luật cụ thể của mỗi quốc gia và Pháp là quốc gia thành viên đầu tiên triển khai một phần Chỉ thị này của EP.

Đã đi thì sẽ thành đường. Hành trình đấu tranh cho “bản quyền tin tức” báo chí đã và đang được mở ra… và báo chí, coi như cũng được nhẹ gánh phần nào trong nỗi buồn bị mạng xã hội lấn át.

Nguyễn Trang

Xem thêm

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

Độc giả ngày càng tin nhà báo hơn thương hiệu báo chí

(CLO) Các số liệu và thảo luận tại nhiều sáng kiến của Hiệp hội Tin tức và Truyền thông Quốc tế (INMA) cho thấy mối quan hệ giữa độc giả với từng nhà báo, người sáng tạo nội dung đang ngày càng có giá trị, trong khi sức mạnh của thương hiệu báo chí truyền thống không còn đủ để giữ chân công chúng.

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

Luật Báo chí 2025: Cơ hội mới, động lực mới cho báo chí địa phương

(CLO) Với các cơ quan báo chí địa phương, tác động của Luật Báo chí 2025 không chỉ nằm ở những quy định mới về quản lý hoạt động báo chí. Điều đáng chú ý hơn là một tư duy mới đang được đặt ra: từ “thuần quản lý hành chính” sang “đồng hành và kiến tạo phát triển” trong môi trường truyền thông số.

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

Tương lai ngành truyền thông: AI làm tin thường nhật, nhà báo tập trung tạo nội dung khác biệt

(CLO) Sau một tuần tham dự Hội nghị bàn tròn CEO của INMA tại Vail (Mỹ), với sự góp mặt của khoảng 40 lãnh đạo các tổ chức báo chí, nhiều quan điểm về tương lai ngành truyền thông đã được đưa ra, trong đó nổi bật là việc tự động hóa các công việc thường nhật và tăng đầu tư vào những nội dung tạo khác biệt.

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

Khi AI ngày càng mạnh, tòa soạn phải mạnh lên từ bên trong

(CLO) Rời xa giai đoạn thí điểm rời rạc, báo chí đang bước vào kỷ nguyên ứng dụng AI sâu vào quy trình và hạ tầng. Cuộc đua công nghệ giờ đây không thuộc về ai sở hữu nhiều công cụ hơn, mà được định đoạt bởi năng lực biến dữ liệu và tri thức tòa soạn thành sức mạnh nội tại.

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

Luật Báo chí 2025: Cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, bổ sung nguồn thu mới

(CLO) Luật Báo chí 2025 cho phép cơ quan báo chí liên kết với cơ quan báo chí khác, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng sản xuất nội dung. Luật cũng bổ sung các nguồn thu từ bán quyền đọc, nghe, xem, cấp phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; đồng thời quy định cụ thể hơn về xuất nhập khẩu sản phẩm báo chí.

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

Bản quyền báo chí giữa 'cơn lốc' sao chép và khai thác dữ liệu

(CLO) Một bài báo có thể mất nhiều ngày tác nghiệp, xác minh, biên tập nhưng chỉ cần vài phút để bị sao chép. Video bị cắt ghép, livestream lại; dữ liệu bị tự động "cào" cho các hệ thống công nghệ. Công nghệ giúp báo chí lan xa hơn, nhưng cũng khiến tài sản trí tuệ của tòa soạn dễ bị khai thác hơn bao giờ hết.

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

Tòa soạn của tương lai sẽ được điều hành bằng dữ liệu

(NB&CL) Cuộc cạnh tranh của báo chí đang thay đổi. Trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa các tòa soạn sẽ không còn được tạo ra bởi việc ứng dụng thêm một công nghệ mới, mà bởi năng lực quản trị, khả năng tổ chức dữ liệu và những lựa chọn chiến lược được thực hiện từ hôm nay. Khi công nghệ dần trở thành điều kiện phổ biến, dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi cơ quan báo chí.

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

Chuyên gia Lê Quốc Vinh: 'Đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí là thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin'

(CLO) “Trong một thế giới mà thông tin ngày càng dư thừa nhưng niềm tin ngày càng khan hiếm, đổi mới sáng tạo lớn nhất của báo chí có lẽ không nằm ở việc sản xuất thêm nội dung, mà ở việc thực hiện tốt hơn vai trò hạ tầng niềm tin cho phát triển” - ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, nhấn mạnh khi đề xuất cách tiếp cận 'Báo chí Hạ tầng Niềm tin'.

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

VnExpress: Làm chủ dữ liệu để hiểu độc giả và tối ưu sản phẩm

(NB&CL) Với VnExpress, xây dựng năng lực dữ liệu bắt đầu từ nhu cầu trả lời những câu hỏi rất cụ thể về độc giả và sản phẩm: Vì sao pageview tăng hoặc giảm? Độc giả là ai? Họ đến và đi vì điều gì? Làm thế nào để kéo họ quay lại và tương tác? Sau nhiều năm xây dựng hệ thống riêng, dữ liệu trở thành một phần trong cách tòa soạn phân tích nội dung, hiểu độc giả và vận hành sản phẩm.

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

AI mạnh đến đâu, phụ thuộc dữ liệu đến đó

(NB&CL) AI đang đi rất nhanh từ một công nghệ được báo chí thử nghiệm sang một năng lực được tích hợp vào hoạt động tác nghiệp. Nhưng phía sau những mô hình ngôn ngữ ngày càng mạnh vẫn tồn tại một điều kiện nền tảng: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được cung cấp dữ liệu đủ tốt, đủ ngữ cảnh và có thể sử dụng một cách đáng tin cậy.

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

Tòa soạn không thiếu dữ liệu, mà thiếu năng lực khai thác

(NB&CL) Một tòa soạn có thể tích lũy hàng triệu bài viết, hình ảnh, video sau nhiều năm hoạt động nhưng chưa chắc đã sở hữu một kho dữ liệu có giá trị. Khi thông tin còn phân tán, thiếu cấu trúc và khó kết nối, dữ liệu dù nhiều vẫn chưa thể trở thành nguồn lực tạo ra những giá trị mới.

Cỡ chữ bài viết: