Chuyên đề tập trung vào 4 nội dung lớn: Vai trò, ý nghĩa và thành công cơ bản của Đại hội XIV; Cách tiếp cận mới trong xây dựng văn kiện Đại hội XIV; Những vấn đề cốt lõi trong Văn kiện Đại hội XIV; Một số yêu cầu căn bản trong triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV.
Đại hội của bước ngoặt phát triển và tầm nhìn chiến lược
Đồng chí Trịnh Văn Quyết khẳng định, Đại hội XIV mang tầm vóc lịch sử, không chỉ tổng kết một nhiệm kỳ mà là đại hội định hình tư duy phát triển mới, xác lập mô hình tăng trưởng và kiến tạo nền tảng thể chế cho cả chặng đường dài đến giữa thế kỷ XXI.
Ý nghĩa đặc biệt của Đại hội thể hiện qua ba trọng tâm lớn:
Thứ nhất, bước chuyển sang giai đoạn “bứt phá phát triển”. Sau gần 40 năm đổi mới, đất nước đã tích lũy đủ tiềm lực và vị thế. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng cũ dựa vào vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ đang bộc lộ giới hạn. Đại hội XIV đánh dấu bước chuyển sang phát triển theo chiều sâu, dựa vào tri thức, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; chuyển tư duy từ “ổn định để phát triển” sang “phát triển để ổn định bền vững”.
Thứ hai, tầm nhìn chiến lược dài hạn. Đại hội xác lập mục tiêu đến năm 2030 là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Để hiện thực hóa, Đảng đã thiết kế hệ giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện thể chế, đột phá khoa học - công nghệ đến khơi dậy sức mạnh văn hóa - con người.
Thứ ba, thành công toàn diện về lý luận và thực tiễn. Đại hội thành công về tư duy lý luận khi dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, chỉ rõ các điểm nghẽn.
Về định hướng chính sách, lần đầu tiên hệ quan điểm phát triển được xây dựng theo tư duy hệ thống, đa trụ cột. Đặc biệt, Đại hội đã khơi dậy mạnh mẽ niềm tin và khát vọng phát triển của toàn dân tộc, biến mục tiêu của Đảng thành mệnh lệnh hành động chung.
Đổi mới tư duy từ cách xây dựng văn kiện
Theo Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Văn kiện Đại hội XIV thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ trong phương thức lãnh đạo của Đảng, chuyển từ “tư duy chính sách” sang “tư duy quản trị và thực thi”.
Điểm đột phá về phương pháp luận là việc tích hợp ba báo cáo lớn thành một Báo cáo chính trị thống nhất. Sự tích hợp này khắc phục tình trạng trùng lặp, phân tán, tạo nên một chỉnh thể tư duy nhất quán, giúp cán bộ, đảng viên dễ học tập và triển khai.
Văn kiện chuyển mạnh từ tổng kết nhiệm kỳ sang thiết kế chiến lược phát triển dài hạn, đóng vai trò như một “bản đồ chiến lược”. Đặc biệt, phương thức lãnh đạo chuyển từ “nghị quyết định hướng” sang “nghị quyết hành động”. Minh chứng rõ nét là Đảng đã ban hành và triển khai 9 nghị quyết chiến lược ngay trước thềm Đại hội, đồng thời gắn trực tiếp Chương trình hành động vào Báo cáo chính trị để khắc phục tình trạng “nói nhiều làm ít”, “nghị quyết đúng nhưng triển khai chậm”.
6 trụ cột chiến lược kiến tạo kỷ nguyên mới
Đồng chí Trịnh Văn Quyết cho biết, văn kiện Đại hội XIV kết tinh trí tuệ và tầm nhìn chiến lược qua các vấn đề cốt lõi sau:
Thứ nhất, bổ sung “lý luận về đường lối đổi mới”. Đây là bước trưởng thành về tư duy lý luận, đúc kết từ thực tiễn 40 năm đổi mới. Lý luận này cùng với chủ nghĩa Marx-Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành ngọn đèn soi sáng con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.
Thứ hai, xác lập tư duy “Tự chủ chiến lược”. Trong bối cảnh thế giới biến động, Việt Nam chuyển từ tư thế “thích ứng” sang “kiến tạo” chủ động. Tự chủ chiến lược là chủ động lựa chọn con đường phát triển, làm chủ công nghệ, hội nhập sâu rộng nhưng không đánh mất lợi ích quốc gia.
Thứ ba, hoàn thiện thể chế phát triển - được xác định là “đột phá của đột phá”. Thể chế được tiếp cận như một hệ sinh thái tổng thể, minh bạch và hiệu quả để giải phóng mọi nguồn lực xã hội.
Thứ tư, mô hình tăng trưởng mới: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt vào vị trí trụ cột, trở thành động lực chủ yếu thay thế cho các động lực truyền thống đã tới hạn.
Thứ năm, phát huy sức mạnh nội sinh: Lấy con người làm trung tâm, văn hóa là nền tảng, giáo dục là quốc sách và kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất. Mục đích tối thượng là hạnh phúc của Nhân dân.
Thứ sáu, tăng cường quốc phòng, an ninh, phát triển đối ngoại tương xứng tầm vóc đất nước. Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; đối ngoại không chỉ để phát triển mà còn đóng góp kiến tạo hòa bình chung, khẳng định bản sắc và sức mạnh mềm của Việt Nam.
Biến Nghị quyết thành hành động quyết liệt
Về nhiệm vụ triển khai thực hiện, đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh yêu cầu phải biến nghị quyết thành chuyển biến thực chất trong đời sống, với các giải pháp căn bản:
Một là, thống nhất cao về nhận thức, chuyển từ học tập hình thức sang thảo luận giải pháp cụ thể, làm cho Nghị quyết đi vào trái tim Nhân dân.
Hai là, coi thể chế hóa nhanh, đồng bộ là khâu đột phá. Cần khẩn trương rà soát, gỡ bỏ các rào cản, “giấy phép con”, ưu tiên luật hóa các cơ chế phát triển kinh tế thị trường, khoa học công nghệ và phân cấp, phân quyền.
Ba là, đổi mới quản trị theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và kết quả định lượng (KPI). Lấy sản phẩm cụ thể và sự hài lòng của người dân làm thước đo đánh giá cán bộ.
Bốn là, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm phương thức hành động chủ đạo. Theo đó, lấy chuyển đổi số làm phương thức hành động chủ đạo, tái cấu trúc quản trị quốc gia hướng tới Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số minh bạch.
Năm là, xây dựng đội ngũ cán bộ có tầm nhìn chiến lược, dám nghĩ dám làm. Đây là nhân tố quyết định thành bại của mọi chủ trương.
Sáu là, tinh thần xuyên suốt: hành động - quyết liệt - hiệu quả. Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh, Không chấp nhận: trì trệ, né tránh trách nhiệm, nói nhiều làm ít. Mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương phải tự hỏi: Mình đã làm gì cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu Đại hội? Bởi thành công của Đại hội không được đo bằng lời nói mà được đo bằng: sự tăng trưởng của nền kinh tế, chất lượng sống của Nhân dân, niềm tin của toàn xã hội và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
