Đất công ích “cho thuê vo”, tự ý trích giữ nguồn thu
Theo Kết luận thanh tra số 63/KL-TTT ngày 05/8/2026 của Thanh tra tỉnh Hưng Yên, trong lĩnh vực quản lý đất đai, pháp luật quy định việc cho thuê đất công ích phải thông qua hình thức đấu giá.
Thế nhưng, tại xã Ngọc Lâm, chính quyền xã đã tiến hành giao thầu không qua đấu giá đối với 136/140 hợp đồng cá nhân. Hành vi này chưa đúng với quy định tại Khoản 3 Điều 132 Luật Đất đai 2013 (đối với các hợp đồng ký trước ngày 1/8/2024) và Khoản 3 Điều 179 Luật Đất đai 2024.
Mức giá cho thuê vẫn áp dụng theo các Nghị quyết từ những năm trước mà Hội đồng nhân dân xã mới chưa ban hành lại. Việc một số hợp đồng có thời hạn 5 năm nhưng nộp tiền một lần tại thời điểm ký đã làm ảnh hưởng đến việc cân đối thu ngân sách của năm kế hoạch.
Sự lỏng lẻo còn thể hiện rõ qua việc quản lý nguồn thu từ 10 hợp đồng cho thuê mặt bằng đặt trạm phát sóng. UBND xã không nộp toàn bộ số tiền thu được vào ngân sách nhà nước mà tự ý trích một phần để chi trả công trông coi, bảo vệ trạm.
Trong khi đó, trách nhiệm bảo vệ trạm phát sóng thuộc về bên B (doanh nghiệp thuê), không thuộc nhiệm vụ của UBND xã, nên việc trích giữ này là hoàn toàn sai quy định. Hậu quả của công tác quản lý thu lỏng lẻo là tính đến thời điểm 31/12/2025, tổng số nợ đọng ngân sách nhà nước tại xã vẫn ở mức hơn 194,6 triệu đồng.
Sai phạm quyết toán, nợ đọng xây dựng cơ bản hàng tỷ đồng
Năm 2025, xã Ngọc Lâm dồn nguồn lực lớn cho đầu tư xây dựng cơ bản, nhưng khâu thanh, quyết toán lại bộc lộ nhiều yếu kém. Tính đến ngày 31/01/2025, nợ đọng xây dựng cơ bản tại xã lên tới hơn 28,7 tỷ đồng; đến ngày 31/01/2026, con số này vẫn còn hơn 9,7 tỷ đồng. Có những công trình đã hoàn thành, phê duyệt quyết toán từ lâu nhưng đơn vị thi công vẫn mòn mỏi chờ thanh toán do thiếu thành phần hồ sơ.
Đáng chú ý, khâu thẩm định và phê duyệt quyết toán có nhiều sai sót làm tăng giá trị công trình. Qua kiểm tra xác suất và rà soát báo cáo kiểm toán độc lập, cơ quan chức năng đã phát hiện việc quyết toán một số khối lượng công việc chưa đúng, buộc phải giảm trừ tổng cộng 257.663.000 đồng giá trị xây lắp.
Cụ thể, giảm trừ tại các công trình do Công ty TNHH XD&TV Hoàng Minh thi công là 50.659.000 đồng; Công ty TNHH XD&PT Hoàng Bách là 56.743.000 đồng và Công ty TNHH xây dựng Tuyết Hào là 32.165.000 đồng.
Hàng trăm triệu đồng mua sắm thiếu biên bản bàn giao
Góc khuất trong công tác chi thường xuyên của xã Ngọc Lâm tiếp tục làm dấy lên những hoài nghi về tính minh bạch. Xã xuất ngân sách mua sắm vật tư, thiết bị nhưng hồ sơ lại thiếu vắng văn bản chứng minh hàng hóa đã đến tay người sử dụng.
Cụ thể, chứng từ mua 46 chiếc camera và phụ kiện trị giá 220.152.600 đồng không hề có biên bản bàn giao cho Công an xã. Các khoản chi hỗ trợ dân sinh như mua khoai tây (53.000.000 đồng) và giống cây ngô (41.600.000 đồng) chỉ được bàn giao cho hợp tác xã địa phương mà không có chứng từ cấp phát đến tay nhân dân.
Thêm vào đó, chứng từ mua xe chở rác, thùng rác, chế phẩm vi sinh xử lý tại xã Quỳnh Ngọc cũ (49.515.000 đồng) và xã Quỳnh Lâm cũ (49.574.000 đồng) cũng rơi vào tình trạng tương tự khi không có biên bản bàn giao cho đối tượng sử dụng.
Bên cạnh đó, quy chế chi tiêu nội bộ của xã cũng bộc lộ bất cập khi thực hiện khoán công tác phí (500.000 đồng/người/tháng) nhưng lại không quy định cụ thể đối tượng và điều kiện được hưởng.
Hàng loạt chứng từ chi của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã còn thiếu các thủ tục cơ bản như giấy đề nghị thanh toán, phiếu báo hỏng, biên bản nghiệm thu và bàn giao hàng hoá.
Những sai phạm tại UBND xã Ngọc Lâm phản ánh sự buông lỏng trong công tác quản lý tài chính, đất đai và đầu tư. Việc sáp nhập đơn vị hành chính tạo ra khối lượng công việc lớn không thể được dùng làm “bình phong” để làm khuất đi những vi phạm mang tính hệ thống.
Trước hàng loạt tồn tại trên, cơ quan chức năng tỉnh Hưng Yên đã yêu cầu Chủ tịch UBND xã Ngọc Lâm tổ chức kiểm điểm, nghiêm túc rút kinh nghiệm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan, đồng thời khẩn trương khắc phục, chấn chỉnh kỷ cương tài chính.
Sự minh bạch, công khai trong tài chính công không chỉ là yêu cầu bắt buộc của pháp luật, mà còn là thước đo đánh giá năng lực và uy tín của bộ máy chính quyền cơ sở.
