Làm trái với quy định của Luật Đầu tư công
Những thiếu sót trong quản lý bắt đầu lộ diện ngay từ những bước đầu tiên của chu trình thực hiện dự án. Giai đoạn 2023-2024, Chủ tịch UBND các huyện Ninh Giang, Nam Sách, Cẩm Giàng (tỉnh Hải Dương cũ) đã không giao các phòng chuyên môn hoặc UBND cấp dưới trực tiếp lập Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư mà lại giao thẳng cho các Ban Quản lý dự án thực hiện, làm trái với quy định của Luật Đầu tư công năm 2019.
Hậu quả của sự chỉ đạo sai lệch này là hàng loạt hồ sơ thiếu tính chuẩn xác. Điển hình tại Ninh Giang, 30 dự án có quyết định phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật nhưng lại không phản ánh đầy đủ, chi tiết về nguồn vốn đầu tư và dự kiến bố trí kế hoạch vốn theo tiến độ.
Đáng nói, công tác lập và thẩm định dự toán bộc lộ rõ sự yếu kém khi các đơn vị tư vấn tính sai khối lượng so với bản vẽ thiết kế. Số tiền dự toán tính tăng sai tại Ninh Giang là 573.299.437 đồng, tại Nam Sách là 978.564.566 đồng và tại Tứ Minh là 239.204.968 đồng.
Cơ quan chủ đầu tư tại Ninh Giang còn ngang nhiên chi sai quy định khoản tiền thẩm định dự toán xây dựng với số tiền 31.567.000 đồng. Trong công tác đấu thầu, nhiều quyết định chỉ định thầu lại không ghi nhận nội dung biên bản thương thảo hợp đồng làm căn cứ, hồ sơ mời thầu cũng không ghi cụ thể mức tạm ứng và số lần tạm ứng hợp đồng xây dựng.
Nghiệm thu khống hàng tỷ đồng
Bước vào giai đoạn thi công, công tác giám sát tại các công trình tiếp tục thể hiện sự thiếu chặt chẽ. Nhật ký thi công tại nhiều dự án do Ban Quản lý dự án xã Ninh Giang làm chủ đầu tư được lập thể hiện dấu hiệu cẩu thả như: sử dụng từ viết tắt, sai lỗi chính tả và ghi nhận điều kiện thời tiết hết sức chung chung như “trời nắng”, “mưa nhẹ”. Thậm chí có thời gian không ghi số lượng nhân công điều khiển giao thông nhưng hồ sơ vẫn được đưa vào quyết toán hoàn thành.
Tại Nam Sách, chủ đầu tư không hề có văn bản thỏa thuận với nhà thầu thi công về hình thức và nội dung của nhật ký thi công, nhiều hồ sơ nghiệm thu vật tư đưa vào công trình còn thiếu chứng nhận hợp quy của ngói, gỗ, gạch lát nền, vi phạm quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Nghiêm trọng hơn cả là tình trạng thi công thiếu khối lượng nhưng các bên vẫn vô tư nghiệm thu khống để quyết toán. Tại Ninh Giang, sự thiếu sót trong công tác giám sát đã dẫn đến việc nghiệm thu khối lượng công việc lớn hơn khối lượng thực tế thi công, đẩy tổng số tiền sai tăng lên tới 851.492.990 đồng.
Đáng chú ý, trong số này có tới 278.193.553 đồng là do nhà thầu thi công thiếu khối lượng so với thiết kế, nhưng khi nghiệm thu, chủ đầu tư và tư vấn giám sát lại không hề thực hiện giảm trừ.
Tình trạng tương tự diễn ra tại Nam Sách khi công tác giám sát thiếu chặt chẽ đã để lọt các khối lượng dự toán tính sai, dẫn đến nghiệm thu và quyết toán khống số tiền 978.564.566 đồng. Tại Tứ Minh, số tiền nghiệm thu sai tăng khống khối lượng cũng lên tới 239.204.968 đồng.
Thu hồi ngân sách, quy trách nhiệm hàng loạt cán bộ
Trước hàng loạt vi phạm có hệ thống làm ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý đầu tư công, cơ quan chức năng TP Hải Phòng đã yêu cầu thu hồi từ các đơn vị thi công và Ban Quản lý dự án xã Ninh Giang số tiền 483.835.994 đồng; xã Nam Sách là 978.564.566 đồng và phường Tứ Minh là 160.865.333 đồng.
Cùng với việc thu hồi bằng tiền, cơ quan chức năng TP Hải Phòng cũng đã kiến nghị giảm trừ giá trị xây lắp khi phê duyệt quyết toán dự án hoàn thành đối với xã Ninh Giang là 399.233.996 đồng và phường Tứ Minh là 78.339.635 đồng.
Cơ quan chức năng TP Hải Phòng cũng đã yêu cầu UBND các địa phương phải tổ chức họp kiểm điểm trách nhiệm đối với lãnh đạo UBND các huyện Ninh Giang, Nam Sách, Cẩm Giàng thời kỳ 2023-2025, cùng toàn bộ các tập thể, cá nhân thuộc Phòng Kinh tế và Hạ tầng, Phòng Tài chính - Kế hoạch và Giám đốc các ban quản lý dự án đã để xảy ra sai phạm.
