Ngày 17/8, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định Dự án Luật giao dịch hàng hóa phái sinh.
5 định hướng đối với thị trường hàng hóa phái sinh
Tại cuộc họp, đại diện Bộ Công Thương nhấn mạnh thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh là công cụ quản trị rủi ro hiện đại cho doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động mạnh.
Cơ quan soạn thảo đã rà soát tổng thể 37 văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, gồm các Luật, Nghị quyết, Pháp lệnh, Nghị định và Thông tư trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, tài chính, ngân hàng, ngoại hối, công nghệ, dữ liệu, cạnh tranh và giải quyết tranh chấp.
Kết quả cho thấy hệ thống pháp luật hiện hành đã bước đầu tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam. Tuy nhiên, các quy định này phân tán ở nhiều văn bản khác nhau, chủ yếu ở cấp dưới luật và chưa hình thành được một khuôn khổ pháp lý thống nhất.
Do đó, việc xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh là cần thiết nhằm tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất, đầy đủ và đồng bộ cho hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam.
Dự thảo Luật gồm 8 Chương, 54 Điều hướng đến thiết lập khung pháp lý đầy đủ, đồng bộ, chuyên biệt cho giao dịch hàng hóa phái sinh, tập trung vào 5 nội dung lớn.
Thứ nhất, xây dựng các quy định nhằm xác định rõ phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc, mối quan hệ với pháp luật khác có liên quan và các quy định khác để đảm bảo định hướng chung hoạt động thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh.
Thứ hai, quy định về sản phẩm, phương thức giao dịch và chủ thể tham gia thị trường đảm bảo phù hợp với thông lệ quốc tế.
Thứ ba, thiết lập hạ tầng thị trường đảm bảo kiểm soát rủi ro, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh.
Thứ tư, tạo lập môi trường pháp lý mang tính kiến tạo, phát triển với các quy định về trách nhiệm quản lý theo hướng phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Thứ năm, hoàn thiện quy định về giao dịch hàng hóa phái sinh có yếu tố nước ngoài.
Ngành nghề kinh doanh có điều kiện?
Tại Dự thảo tờ trình, Bộ Công Thương cho rằng trong giao dịch hàng hóa phái sinh, một số “phí” là thuật ngữ chuyên môn. Ví dụ Phí quyền chọn là khoản tiền bên mua trả cho bên bán để có quyền thực hiện quyền chọn.
Nếu thay bằng “giá dịch vụ” thì không phản ánh đúng bản chất giao dịch, không phù hợp với thuật ngữ, thông lệ quốc tế. Do đó, Bộ Công Thương đề nghị giữ nguyên như Dự thảo Luật.
Góp ý cho Dự thảo Luật, đại diện Bộ Tài chính đề nghị rà soát các quy định về phí phải nộp từ các thành viên cho Sở giao dịch hàng hóa. Theo Bộ Tài chính, hiện nay các quy định về phí lượt giao dịch chỉ áp dụng cho việc thu từ các cơ quan nhà nước, không áp dụng cho các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp nếu quy định theo Luật Phí và Lệ phí thì sẽ là thực hiện thu giá dịch vụ.
Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng đề nghị làm rõ căn cứ thực tiễn, pháp lý của việc bổ sung ngành nghề lĩnh vực kinh doanh hàng hóa phái sinh vào danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Tại Dự thảo tờ trình, Bộ Công Thương đánh giá thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh có cấu trúc và cơ chế vận hành tương đồng với thị trường chứng khoán ở một số khía cạnh, có tính liên kết cao và tiềm ẩn rủi ro về tài chính, thanh toán, đối tác, công nghệ và an toàn hệ thống. Vì vậy, Bộ Công Thương đề xuất bổ sung ngành nghề này vào danh mục kinh doanh có điều kiện.
Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, hiện tại Phụ lục 4 Luật Đầu tư đã quy định ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là 'Hoạt động Sở giao dịch hàng hóa'. Dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo cũng đang trình Chính phủ.
Do đó, đề nghị Bộ Công Thương đánh giá đầy đủ tác động, sự cần thiết theo các tiêu chí tại Điều 13, 14 Luật Đầu tư.
Khoản 9 Điều 2 dự thảo Luật có quy định về quyền và nghĩa vụ Sở Giao dịch hàng hóa, ngoài hoạt động liên quan đến giao dịch hàng hóa phái sinh, có tổ chức các hoạt động giao ngay đối với hàng hóa.
Do đó, Bộ Tài chính đề nghị xác định rõ phạm vi đối với hoạt động của Sở giao dịch, chỉ tập trung vào giao dịch đối với hàng hóa phái sinh hay bao gồm cả các hàng hóa giao ngay, thực chất.
Đại diện Ngân hàng Nhà nước nêu dự thảo Luật có nhiều thuật ngữ về tài khoản như 'tài khoản giao dịch', 'tài khoản ký quỹ', đề nghị Bộ Công Thương bổ sung, làm rõ các giải thích và thống nhất các quy định về sử dụng thuật ngữ này trong toàn bộ dự thảo.
Dự thảo Luật cũng quy định về trung gian thanh toán, đại diện NHNN đề nghị làm rõ đây có phải là dịch vụ trung gian thanh toán theo quy định pháp luật ngân hàng, hiện, việc cấp phép, cấp bổ sung, thu hồi liên quan đến dịch vụ trung gian thanh toán đang được thực hiện theo Nghị định 52.
Các ý kiến khác cơ bản nhất trí với nội dung Dự thảo Luật nhưng có góp ý thêm một số vấn đề như trung gian thanh toán, liên thông thị trường quốc tế, kế toán…
