Đề xuất xây dựng luật để giám sát thuật toán và nền tảng số

(CLO) Chuyên gia pháp lý đề xuất xây dựng luật để giám sát thuật toán và nền tảng số khi AI ngày càng được ứng dụng sâu rộng, có ảnh hưởng đến tín dụng, việc làm, an sinh của người dân.

Tại hội thảo Hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới do Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) tổ chức ngày 14-8, các chuyên gia cảnh báo AI và nền tảng số ngày càng tác động trực tiếp đến quyền, cơ hội của người dân, kéo theo những vấn đề mới về minh bạch, phân biệt đối xử và trách nhiệm pháp lý.

hoi-thao-ai.jpg
Khi AI được ứng dụng ngày càng sâu rộng, các chuyên gia pháp lý đề xuất xây dựng luật để giám sát thuật toán và nền tảng số. Ảnh: Hoàng Huy

Khi AI tham gia vào quyết định...

Theo PGS.TS Nguyễn Hiền Phương (Đại học Luật Hà Nội), tính đến đầu năm 2026, ứng dụng định danh điện tử VNeID đã có khoảng 67 triệu tài khoản định danh điện tử và tích hợp 50 dịch vụ số.

Cổng Dịch vụ công quốc gia cung cấp quyền truy cập tới khoảng 4.700 thủ tục hành chính, xử lý 11,5 triệu hồ sơ trực tuyến trong năm 2025 và giúp tiết kiệm hơn 4.000 tỷ đồng chi phí xã hội.

Bên cạnh đó, kinh tế số tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng, gắn chặt với tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP của Việt Nam liên tục tăng trong giai đoạn 2021-2025, đạt 14,02% GDP, tương đương khoảng 72,1 tỷ USD vào năm 2025.

Chuyển đổi số đang tạo ra một môi trường mới, thuận lợi hơn nhưng cũng làm phát sinh một số rủi ro. Dữ liệu cá nhân hiện không chỉ được sử dụng để xác thực danh tính hay cung cấp dịch vụ mà còn có thể được dùng để phân loại, dự đoán, đánh giá và đưa ra quyết định về một cá nhân.

GS.TS Vũ Công Giao (Trường ĐH Luật Hà Nội) cho rằng trong thực tế, các hệ thống quyết định tự động dựa trên trí tuệ nhân tạo đang ảnh hưởng đến các quyền tiếp cận dịch vụ, việc làm, tín dụng hoặc an sinh nhưng người dân khó biết tiêu chí, dữ liệu và cách phản đối kết quả.

Rủi ro không chỉ nằm ở việc dữ liệu bị rò rỉ hoặc sử dụng sai mục đích. Một hệ thống thiếu minh bạch hoặc mang thiên lệch từ dữ liệu và thiết kế ban đầu cũng có thể khiến cá nhân bị đối xử bất lợi.

Do đó, chúng ta cần bảo đảm quyền được biết, được giải thích, được phản đối quyết định tự động và được yêu cầu con người xem xét lại. Bên cạnh đó, cần có cơ chế kiểm toán thuật toán và phòng chống phân biệt đối xử bằng thuật toán.

Dữ liệu lớn và AI có thể tạo ra những quyết định ảnh hưởng đến quyền con người nhưng không dễ xác định chủ thể chịu trách nhiệm. Nhưng tốc độ biến đổi của đời sống kinh tế, xã hội và công nghệ đang nhanh hơn chu kỳ xây dựng, ban hành và sửa đổi pháp luật, dẫn đến nguy cơ xuất hiện khoảng trống và độ trễ pháp lý.

Đề xuất giám sát thuật toán và nền tảng số

PGS.TS Nguyễn Hiền Phương đánh giá pháp luật Việt Nam đã bước đầu hình thành nhiều lớp bảo vệ quyền con người trong môi trường số nhưng còn phân tán, chưa đồng bộ và chưa bảo đảm đầy đủ khả năng tiếp cận thực chất của các nhóm yếu thế.

Trong giai đoạn 2026 – 2030, Việt Nam đã có nền tảng pháp lý quan trọng về dữ liệu cá nhân, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng và giao dịch điện tử. Vì vậy, nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục rà soát, hướng dẫn áp dụng thống nhất và bảo đảm các quy định này vận hành thực chất trong thực tiễn.

Trong khi đó, TS Tường Duy Kiên (Học viện Chính trị Quốc gia HCM) đề xuất một số hướng nghiên cứu dài hạn về hoàn thiện pháp luật. Ông kiến nghị xây dựng Luật Quyền con người trong không gian số, nhằm xây dựng khuôn khổ pháp lý tổng thể về bảo vệ quyền con người trên internet và nền tảng số, trong đó có quyền tiếp cận thông tin và vấn đề phân biệt đối xử bằng thuật toán.

Ông cũng đề xuất nghiên cứu Luật Quản trị trí tuệ nhân tạo, theo hướng quản trị AI lấy con người làm trung tâm, kiểm soát rủi ro đối với quyền con người, quyền công dân và xác định trách nhiệm của Nhà nước, doanh nghiệp, nền tảng công nghệ trong phát triển, ứng dụng AI.

Một hướng khác được TS Tường Duy Kiên đề cập là nghiên cứu Luật Giám sát thuật toán và nền tảng số, nhằm kiểm soát những thuật toán có ảnh hưởng lớn đến quyền con người, dư luận xã hội, quyền tiếp cận thông tin và quyền tự do biểu đạt.

Có ý kiến chuyên gia cho rằng hoàn thiện pháp luật cần tính đến tác động của AI đối với việc làm, an sinh xã hội và khoảng cách số, cần đưa Luật Trí tuệ nhân tạo vào nhóm văn bản cần được sửa đổi, bổ sung cùng với các luật liên quan đến việc làm, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế.

Cùng với pháp luật bắt buộc, PGS.TS Nguyễn Hiền Phương cho rằng cần kết hợp các công cụ như bộ quy tắc ứng xử, tiêu chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn đạo đức AI, khung đánh giá rủi ro và cơ chế tự đánh giá của doanh nghiệp, nhằm thích ứng với tốc độ phát triển của công nghệ.

Như vậy, vấn đề không phải là ngăn AI tham gia vào đời sống, mà là bảo đảm AI phát triển trong một khuôn khổ phù hợp, bảo vệ quyền của người dân.

Xem thêm

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Đổi mới sáng tạo là "động lực chính" hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Đổi mới sáng tạo là "động lực chính" hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số

(CLO) Sáng 4/10, phát biểu tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu bức thiết trong giai đoạn mới: Phải chuyển mạnh từ việc "có hoạt động" sang "có kết quả" đổi mới sáng tạo, đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm để tạo ra năng suất và động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

17 Chủ tịch xã ở Quảng Ngãi và câu chuyện 'có mặt' với trách nhiệm

17 Chủ tịch xã ở Quảng Ngãi và câu chuyện 'có mặt' với trách nhiệm

(CLO) Một cuộc họp có thể chỉ kéo dài vài giờ. Nhưng cách một cán bộ tham dự, lắng nghe và xử lý công việc sau đó lại có thể nói nhiều điều về trách nhiệm công vụ. Câu chuyện 17 Chủ tịch UBND xã ở Quảng Ngãi bị phê bình vì không nghiêm túc trong việc tham dự một hội nghị vì thế đáng để nhìn rộng hơn: Có mặt trong một cuộc họp liệu đã đồng nghĩa với có mặt trong công việc?

Lộ diện chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) 2026: TP Hà Nội tiếp đà dẫn đầu, các 'đầu tàu' kinh tế bứt phá

Lộ diện chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) 2026: TP Hà Nội tiếp đà dẫn đầu, các 'đầu tàu' kinh tế bứt phá

(CLO) Kết quả Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 vừa được công bố đã mang đến một bức tranh toàn cảnh về hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của 34 địa phương trên cả nước.

Lạng Sơn: Tiên phong "phủ sóng" công nghệ số đến từng Bí thư chi bộ và Trưởng thôn

Lạng Sơn: Tiên phong "phủ sóng" công nghệ số đến từng Bí thư chi bộ và Trưởng thôn

(CLO) Trong không khí cả nước đang hướng tới kỷ niệm Ngày Chuyển đổi số Quốc gia, tỉnh Lạng Sơn vừa ghi một dấu ấn tiên phong khi trở thành địa phương đầu tiên trên cả nước đưa các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và giải pháp số đến tận tay đội ngũ Bí thư chi bộ, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố.

Đà Nẵng: Giải mã "bài toán" chuyển đổi số, hướng tới tăng trưởng hai con số cho kinh tế vườn và trang trại

Đà Nẵng: Giải mã "bài toán" chuyển đổi số, hướng tới tăng trưởng hai con số cho kinh tế vườn và trang trại

(CLO) Nằm trong chuỗi các hoạt động ý nghĩa hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số Quốc gia (10/10), UBND thành phố Đà Nẵng vừa tổ chức thành công Hội thảo chuyên đề "Chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng hai con số trong phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại thành phố Đà Nẵng".

Điện mặt trời mái nhà phát triển nhanh, cán mốc khoảng 11.000 MWp trên toàn quốc

Điện mặt trời mái nhà phát triển nhanh, cán mốc khoảng 11.000 MWp trên toàn quốc

(CLO) Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết, điện mặt trời mái nhà phát triển tương đối nhanh và cũng đóng góp một phần đáng kể trong đáp ứng nhu cầu điện của quốc gia. Theo thống kê của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), hiện nay công suất điện mặt trời mái nhà trên toàn quốc đã đạt khoảng 11.000 MWp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Cựu Công an nhân dân phải thực sự trở thành 'ngọn cờ tư tưởng đúng đắn' ở cơ sở

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Cựu Công an nhân dân phải thực sự trở thành 'ngọn cờ tư tưởng đúng đắn' ở cơ sở

(CLO) Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, các thế hệ cựu Công an nhân dân với bản lĩnh chính trị, uy tín, kinh nghiệm, kiến thức, thực tiễn, cần đặc biệt quan tâm công tác giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao cảnh giác cho nhân dân nơi cư trú, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, thực sự trở thành “ngọn cờ tư tưởng đúng đắn” ở nơi cư trú, lan tỏa cái tốt, cái đúng, lấn át cái xấu, cái tiêu cực.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp - "Một đời thanh bạch chẳng vàng son"!

Đại tướng Võ Nguyên Giáp - "Một đời thanh bạch chẳng vàng son"!

(CLO) Tính đến ngày 4/10/2026 này là tròn 13 năm Đại tướng Võ Nguyên Giáp kính yêu rời xa chúng ta để về “với thế giới người hiền”. Là một thiên tài quân sự với biết bao võ công hiển hách, Người đã vinh dự cùng với danh tướng Trần Hưng Đạo được 478 nhà khoa học quân sự các nước trên thế giới tôn vinh là 2 trong số 10 tướng lĩnh kiệt xuất về nghệ thuật quân sự từ trước đến nay của toàn hành tinh (tháng 2/1984). Bên cạnh đó, Đại tướng là một trong những tướng lĩnh đặc biệt trên thế giới được toàn quân tôn vinh là “Người Anh cả” của Quân đội nhân dân Việt Nam bởi tình thương yêu sâu sắc, sự quan tâm đặc biệt mà Người dành trọn cho cán bộ, chiến sĩ.

19 ngân hàng chung tay triển khai gói tín dụng 409 nghìn tỷ đồng hỗ trợ tăng trưởng

19 ngân hàng chung tay triển khai gói tín dụng 409 nghìn tỷ đồng hỗ trợ tăng trưởng

(CLO) Có 19 ngân hàng thương mại thông báo tham gia chương trình tín dụng hướng tới các động lực tăng trưởng của nền kinh tế và các doanh nghiệp nhỏ và vừa với quy mô khoảng 409 nghìn tỷ đồng. Đã có 10 ngân hàng giải ngân cho khách hàng, với tổng số 12.900 lượt khách hàng có dư nợ. Tổng dư nợ đạt được khoảng 18,6 nghìn tỷ đồng, với mức lãi suất là thấp hơn từ 1-3,6% so với mức lãi suất cho vay thông thường.

Trình Quốc hội sửa Luật Chứng khoán ngay trong tháng 10/2026 để đáp ứng yêu cầu nâng hạng

Trình Quốc hội sửa Luật Chứng khoán ngay trong tháng 10/2026 để đáp ứng yêu cầu nâng hạng

(CLO) Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, Bộ Tài chính sẽ trình Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán ngay trong kỳ họp tháng 10/2026 tới đây. Việc sửa đổi này sẽ đáp ứng yêu cầu thực tiễn khi thị trường chứng khoán Việt Nam vừa được nâng hạng.

Hội Luật gia Việt Nam sắp tổ chức Đại hội toàn quốc lần thứ XV tại Hà Nội

Hội Luật gia Việt Nam sắp tổ chức Đại hội toàn quốc lần thứ XV tại Hà Nội

(CLO) Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Luật gia Việt Nam lần thứ XV diễn ra vào ngày 6 - 7/10 tại Hà Nội với chủ đề "Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Hiệu quả - Phát triển". Đây là sự kiện chính trị - xã hội - nghề nghiệp quan trọng, đặt ra định hướng nâng cao năng lực kiến tạo thể chế và phục vụ Nhân dân trong kỷ nguyên mới.

Bộ Y tế nêu giải pháp căn cơ quản lý giá thuốc và thiết bị y tế sau khi xảy ra vụ án Việt Mỹ

Bộ Y tế nêu giải pháp căn cơ quản lý giá thuốc và thiết bị y tế sau khi xảy ra vụ án Việt Mỹ

(CLO) Sau vụ án tại Công ty cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ, Bộ Y tế đang khẩn trương triển khai các giải pháp căn cơ và toàn diện nhằm siết chặt quản lý giá thuốc và trang thiết bị y tế. Trọng tâm là hoàn thiện khung thể chế, kiểm soát chặt chẽ từ khâu nhập khẩu đến phân phối, qua đó bảo đảm tính minh bạch, kỷ luật thị trường và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người bệnh.

Kinh tế 9 tháng năm 2026 tăng trưởng ấn tượng đạt 9,01%, cao nhất trong 15 năm qua

Kinh tế 9 tháng năm 2026 tăng trưởng ấn tượng đạt 9,01%, cao nhất trong 15 năm qua

(CLO) Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong, Người phát ngôn của Chính phủ cho biết, tăng trưởng GDP quý III đạt 9,95% so với cùng kỳ, tiệm cận 2 con số và cao hơn 1,45 điểm phần trăm so với tốc độ tăng 6 tháng (8,49%). Đặc biệt, tính chung 9 tháng, tăng trưởng GDP ước đạt 9,01%, cao nhất trong 15 năm qua.

Cán bộ, công chức cấp xã được hưởng phụ cấp công vụ 55%

Cán bộ, công chức cấp xã được hưởng phụ cấp công vụ 55%

(CLO) Cán bộ, công chức làm việc trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở xã, phường, đặc khu (gọi tắt là cán bộ, công chức cấp xã) được hưởng phụ cấp công vụ 55% theo quy định mới của Chính phủ.

Thủ tướng Lê Minh Hưng: Xác định trực tiếp dư địa và động lực tăng trưởng trong giai đoạn nước rút của năm 2026

Thủ tướng Lê Minh Hưng: Xác định trực tiếp dư địa và động lực tăng trưởng trong giai đoạn nước rút của năm 2026

(CLO) Nhấn mạnh áp lực và thách thức trong 3 tháng cuối năm là rất lớn, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương xem đây là giai đoạn nước rút có ý nghĩa quyết định. Người đứng đầu Chính phủ đề nghị cần đánh giá đúng tình hình, xác định cụ thể dư địa, động lực tăng trưởng để khai thác tối đa, đồng thời tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn bằng những giải pháp đủ mạnh nhằm hoàn thành thắng lợi các mục tiêu của năm 2026.

Cỡ chữ bài viết: